ปวดท้องประจำเดือนไม่ควรมองข้าม อาจเป็นสัญญาณของเนื้องอกมดลูก

เนื้องอกมดลูก เป็นก้อนเนื้อที่ไม่ใช่มะเร็ง พบได้บ่อยในผู้หญิง อาจไม่มีอาการหรือมีอาการ เช่น ประจำเดือนผิดปกติ ปวดท้องน้อย หรือมีปัญหาการมีบุตร การวินิจฉัยอาศัยการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และอัลตราซาวนด์ แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับอาการและความรุนแรง ตั้งแต่การติดตามอาการ การใช้ยา ไปจนถึงการผ่าตัด เช่น การผ่าตัดส่องกล้อง และการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ดาวินชี

เนื้องอกมดลูก  (Uterine Fibroids) คืออะไร

ก้อนเนื้อที่เกิดจากกล้ามเนื้อมดลูก ซึ่งเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้าย (ไม่ใช่มะเร็ง) ก้อนเนื้องอกอาจเจริญเติบโตเข้าไปในโพรงมดลูก หรือโตออกมานอกมดลูก ขนาดอาจใหญ่จนสามารถคลำได้จากหน้าท้อง โดยทั่วไป เนื้องอกที่เจริญเติบโตในมดลูกมักมีการเจริญเติบโตช้าๆ ในบางรายอาจไม่มีอาการ

ปัจจัยที่มีผลต่อการเติบโตของเนื้องอกในมดลูก ได้แก่

• ฮอร์โมนเอสโตรเจน ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพศหญิง
• การได้รับยา หรือสารที่มีฮอร์โมนเอสโตรเจน
• พันธุกรรม หากมารดามีเนื้องอกมดลูก บุตรสาวจะมีความเสี่ยงต่อเนื้องอกมดลูกมากขึ้น 

ชนิดของเนื้องอกในมดลูกสามารถแบ่งตามตำแหน่งที่พบได้ ดังนี้

1. เนื้องอกที่ผิวผนังมดลูก (Subserous Myoma)

เป็นก้อนเนื้องอกนูนออกจากผนังมดลูก มักไม่แสดงอาการชัดเจน แต่หากก้อนมีขนาดใหญ่ อาจกดเบียดอวัยวะข้างเคียง เช่น กระเพาะปัสสาวะ หรือลำไส้

2. เนื้องอกในผนังกล้ามเนื้อมดลูก (Intramural Myoma)

เป็นชนิดที่พบบ่อย อาจทำให้มีอาการ เช่น ประจำเดือนมามาก มานาน ปวดประจำเดือน หรือมีบุตรยาก

3. เนื้องอกในโพรงมดลูก (Submucous Myoma)

ก้อนเนื้องอกยื่นเข้าไปในโพรงมดลูก จะทำให้ประจำเดือนผิดปกติได้แม้ก้อนขนาดเล็ก

อาการที่พบบ่อย ได้แก่

• ประจำเดือนมามาก มานาน หรือมาบ่อย จนอาจเกิดภาวะโลหิตจาง
• ปวดประจำเดือน หรือปวดหน่วงท้องน้อย
• ปัสสาวะบ่อย กลั้นปัสสาวะลำบาก หรือท้องผูก จากการที่เนื้องอกกดเบียดอวัยวะข้างเคียง
• คลำพบก้อนบริเวณอุ้งเชิงกราน
• มีบุตรยาก หรือแท้งบ่อย

ทั้งนี้ ผู้ป่วยอาจไม่มีอาการ แต่ตรวจพบเนื้องอกจากการตรวจภายในหรืออัลตราซาวนด์ได้

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ เช่น 

• การบิดขั้วของก้อนเนื้องอก ทำให้เกิดอาการปวดเฉียบพลัน
• เนื้องอกโตกดทับท่อไต จนมีไตบวม
• อาการปวดจากการขาดเลือดของเนื้องอก (degeneration) มักพบในหญิงตั้งครรภ์ที่มีเนื้องอกมดลูก
• มะเร็งมดลูกจากเนื้องอกมดลูกพบได้น้อยมาก (น้อยกว่า1%)

การวินิจฉัยโรค สามารถทำได้จาก

• การซักประวัติและตรวจร่างกาย
• การตรวจภายใน
• การอัลตราซาวน์อุ้งเชิงกราน

การวางแผนการรักษา จะประเมินจากอาการ ตำแหน่ง และขนาดของเนื้องอก ซึ่งแตกต่างกันไปในผู้ป่วยแต่ละคน

โดย พญ. จุฑาธิป พูนศรัทธา สูตินรีแพทย์ชำนาญการด้านการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล อธิบายว่า การวินิจฉัยที่แม่นยำเป็นขั้นตอนสำคัญในการกำหนดแนวทางการรักษาที่เหมาะสมและปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

แนวทางการรักษามีดังนี้ 

1.การติดตามอาการและอัลตราซาวนด์ ในผู้ป่วยที่ไม่มีอาการ เนื้องอกขนาดไม่ใหญ่ และไม่มีภาวะแทรกซ้อน

2. การใช้ยา  ปัจจุบันยังไม่มียาที่ลดขนาดของเนื้องอกในมดลูกได้ถาวร จะเป็นยาเพื่อควบคุมอาการ เช่น ยาแก้ปวด ยาลดปริมาณประจำเดือน

3. การผ่าตัด เพื่อการรักษา เป็นการตัดเนื้องอกออก หรือตัดมดลูก

ปัจจุบันมีเทคนิคในการผ่าตัดหลายวิธี ซึ่งมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันไป

การผ่าตัดส่องกล้อง (Laparoscopic Surgery)

แพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็ก 0.5-1ซม. ประมาณ 3–4 แผล แล้วใช้กล้องและอุปกรณ์เข้าไปผ่าตัด แผลผ่าตัดที่เล็กจะช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อโดยรอบ ทำให้ผู้ป่วยมีอาการปวดแผลน้อย และฟื้นตัวได้เร็ว

การผ่าตัดส่องกล้องแบบไร้แผล (NOTES)

เป็นการผ่าตัดผ่านรูเปิดตามธรรมชาติของร่างกาย เช่นช่องคลอด จึงไม่มีแผลที่หน้าท้อง ลดอาการเจ็บแผลหลังผ่าตัด เหมาะกับผู้ที่ต้องการตัดมดลูก

การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ดาวินชี (Da Vinci Robotic Surgery)

เป็นเทคนิคการผ่าตัดผ่านกล้องที่ใช้ระบบหุ่นยนต์ช่วยควบคุมเครื่องมือ แพทย์ผู้ผ่าตัดควบคุมการทำงานผ่านคอนโซลซึ่งมีการแสดงผลที่มีความละเอียดสูง เป็นภาพ 4มิติ ทำให้สามารถเคลื่อนไหวเครื่องมือได้อย่างละเอียดและแม่นยำ 

ในขั้นตอนการผ่าตัด แพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็ก 4-5แผล เพื่อใส่กล้องและเครื่องมือเข้าไปทำการผ่าตัด จากนั้นจะใช้ระบบ Robotic system ในการควบคุมเคลื่อนไหวเครื่องมือผ่าตัด ทำให้เข้าไปทำผ่าตัดได้แม้ในบริเวณเล็กที่เข้าถึงยาก หรือบริเวณที่มีพังผืดเยอะ ลดการกระทบกระเทือนอวัยวะข้างเคียง 

เทคนิคนี้เหมาะในกรณีที่ต้องการความละเอียดในการผ่าตัด เช่น ก้อนที่อยู่ในตำแหน่งลึกหรือใกล้โครงสร้างสำคัญ ซึ่งต้องอาศัยความแม่นยำในการแยกเนื้อเยื่อ และอาจช่วยลดการกระทบกระเทือนต่อเนื้อเยื่อโดยรอบ

นอกจากนี้ ยังเหมาะสมกับผู้ป่วยที่มีน้ำหนักมาก เนื่องจากใช้แก๊สในการผ่าตัดน้อยกว่าการผ่าตัดส่องกล้องแบบปกติ ลดอาการท้องอืดหลังการผ่าตัด 

สำหรับผู้ป่วย การผ่าตัดรูปแบบนี้จัดเป็นการผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery) ที่จะช่วยลดอาการปวดหลังผ่าตัด ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ช่วยให้กลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วขึ้น

อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้วิธีผ่าตัดด้วยระบบหุ่นยนต์ดาวินชีจำเป็นต้องได้รับการประเมินจากแพทย์ เพื่อพิจารณาความเหมาะสมตามลักษณะของโรคและสภาพของผู้ป่วยแต่ละราย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเนื้องอกมดลูก

ติดต่อสอบถาม

ศูนย์สุขภาพสตรี ชั้น 2 โรงพยาบาลเวชธานี
โทร. 02-734-0000 ต่อ 3200 , 3204

Medically Reviewed by

พญ. จุฑาธิป พูนศรัทธา

สูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา

สูติ-นรีเวชวิทยา - การผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

จากเชื้อ HPV สู่ มะเร็งปากมดลูก โรคร้ายที่อาจไม่แสดงอาการในระยะแรก  

ในประเทศไทยมะเร็งปากมดลูกพบมากเป็นอันดับ 2 รองจากมะเร็งเต้านมเช่นเดียวกัน มีผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูกรายใหม่ ราว 10,000 ราย/ปี และมีผู้เสียชีวิตจากโรค 52% หรือวันละ 14 ราย

บทความสุขภาพ

คัน แสบ มีตกขาว ระวัง เชื้อราในช่องคลอด

โรคที่มักจะมากับความชื้นที่เรารู้จักกันดี นั่นก็คือ “โรคเชื้อราในช่องคลอด” นั่นเอง ใครเคยเป็นโรคนี้จะเข้าใจ ถึงแม้จะเป็นโรคที่ไม่ได้อันตรายอะไรมากมาย แต่สร้างความลำบาก เพราะมันจะทำให้เกิดอาการคันในบริเวณนั้นมาก

บทความสุขภาพ