ผ่าตัด ไส้เลื่อน ต่างกันแค่ไหนระหว่าง “แบบเดิม” กับ “หุ่นยนต์ดาวินชี”?

อาการคลำได้ก้อนนูนบริเวณหน้าท้อง ขาหนีบ หรือสะดือ เป็นอาการที่เข้าข่ายโรคไส้เลื่อน ซึ่งสามารถเกิดได้กับทั้งผู้ชายและผู้หญิง และพบได้ในหลายช่วงวัย จากประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยไส้เลื่อนของ นายแพทยธนภูมิ ลิ้มตระกูล ศัลยแพทย์โรคตับและทางเดินน้ำดีชำนาญการด้านการผ่าตัดส่องกล้องด้วยหุ่นยนต์ โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล พบว่าหลายรายมักมาพบแพทย์เมื่อเริ่มมีอาการปวด หรือก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นแล้ว โดยผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยมักเข้าใจว่าเป็นเพียงก้อนไขมันหรืออาการทั่วไป ทำให้การรักษาล่าช้า และเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้ขาดเลือด (Strangulated Hernia) นอกจากนี้ ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งมักกังวลเรื่องแผล ผ่าตัด ไส้เลื่อน และระยะเวลาพักฟื้น ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษา

ไส้เลื่อน คืออะไร

ไส้เลื่อน (Hernia) คือภาวะที่ลำไส้เคลื่อนตัวออกมาจากตำแหน่งเดิม และทำให้เห็นเป็นลักษณะคล้ายก้อนตุง ซึ่งเกิดจากความอ่อนแอของผนังช่องท้องที่มีมาแต่กำเนิด หรือเกิดภายหลังเช่น จากการผ่าตัด ภาวะแรงดันที่มากผิดปกติภายในช่องท้อง เนื่องจากสาเหตุต่าง ๆ อาทิ การเบ่งจากภาวะท้องผูก การไอหรือจาม การยกของหนัก

ประเภทของโรคไส้เลื่อน

โรคไส้เลื่อนสามารถแบ่งได้หลายประเภท ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่เกิด

ไส้เลื่อนขาหนีบ (Inguinal Hernia)

เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด โดยเฉพาะในผู้ชาย เกิดบริเวณขาหนีบเนื่องจากผนังกล้ามเนื้อบริเวณนี้มีความอ่อนแอ

ไส้เลื่อนสะดือ (Umbilical Hernia)

เกิดบริเวณสะดือ พบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะน้ำหนักเกินหรือหญิงตั้งครรภ์

ไส้เลื่อนแผลผ่าตัด (Incisional Hernia)

เกิดบริเวณแผลผ่าตัดเดิม เนื่องจากผนังหน้าท้องบริเวณนั้นยังไม่แข็งแรง

ไส้เลื่อนต้นขา (Femoral Hernia)

พบได้น้อยกว่า มักเกิดในผู้หญิง โดยเกิดบริเวณต้นขาด้านบน

อาการของโรคไส้เลื่อน

อาการของไส้เลื่อนอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล โดยอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• มีก้อนนูนบริเวณขาหนีบ หน้าท้อง หรือสะดือ
• ก้อนนูนเห็นชัดเมื่อยืน ไอ หรือออกแรง
• รู้สึกตึงหรือปวดบริเวณก้อน
• รู้สึกหนักบริเวณขาหนีบ
• ในบางรายอาจมีอาการปวดท้อง คลื่นไส้ หรืออาเจียน

หากก้อนนูนไม่สามารถดันกลับเข้าไปได้ หรือมีอาการปวดรุนแรง ควรรีบพบแพทย์ทันที เนื่องจากอาจเป็นภาวะลำไส้ติดคาหรือลำไส้ขาดเลือด

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของโรคไส้เลื่อน

โรคไส้เลื่อนเกิดจากความอ่อนแอของผนังกล้ามเนื้อหน้าท้องร่วมกับแรงดันภายในช่องท้องที่เพิ่มขึ้น โดยปัจจัยเสี่ยงที่อาจทำให้เกิดไส้เลื่อน ได้แก่

• การยกของหนักเป็นประจำ
• ไอเรื้อรัง
• ท้องผูกและต้องเบ่งบ่อย
• ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน
• การตั้งครรภ์
• การผ่าตัดช่องท้องมาก่อน
• อายุที่เพิ่มขึ้นทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง

ผ่าตัด ไส้เลื่อน มีวิธีใดบ้าง

การรักษาไส้เลื่อนโดยทั่วไปคือ การผ่าตัดซ่อมผนังหน้าท้อง เนื่องจากไส้เลื่อนไม่สามารถหายได้เอง วิธีการผ่าตัดในปัจจุบันมีหลายรูปแบบ ได้แก่

การ ผ่าตัด ไส้เลื่อน แบบเปิด (Open Surgery)

เป็นวิธีการรักษาไส้เลื่อนที่ใช้กันมายาวนาน

• ศัลยแพทย์จะเปิดแผลผ่าตัดบริเวณขาหนีบหรือหน้าท้อง เพื่อเข้าถึงตำแหน่งที่ผนังหน้าท้องอ่อนแอ
• อวัยวะที่เคลื่อนออกมานอกผนังช่องท้อง เช่น ลำไส้ จะถูกดันกลับเข้าสู่ตำแหน่งเดิมภายในช่องท้อง
• จากนั้นแพทย์มักใช้แผ่นตาข่ายทางการแพทย์ (Surgical Mesh) วางเสริมบริเวณผนังหน้าท้องที่อ่อนแอ เพื่อช่วยลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ
• วิธีนี้ผู้ป่วยจะมีแผลผ่าตัดขนาดใหญ่ ทำให้ใช้เวลาฟื้นตัวนานกว่า

การ ผ่าตัด ไส้เลื่อน แบบส่องกล้อง (Laparoscopic Surgery)

• การผ่าตัดส่องกล้องเป็นเทคนิคผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery)
• ศัลยแพทย์จะสอดกล้องและเครื่องมือผ่าตัดผ่านรูเปิดขนาดเล็ก ประมาณ 3 – 4 จุดบริเวณหน้าท้อง
• กล้องจะส่งภาพภายในช่องท้องขึ้นบนจอภาพ ทำให้ศัลยแพทย์มองเห็นอวัยวะภายในอย่างชัดเจน จากนั้นจะดันอวัยวะกลับเข้าตำแหน่งเดิมเช่นเดียวกัน
• แต่วิธีการผ่าตัดส่องกล้อง ไม่สามารถเย็บแผ่นตาข่ายกับผนังหน้าท้องได้ เนื่องจากเครื่องมือที่สอดผ่านรูบนหน้าท้องมีข้อจำกัดของการเคลื่อนไหว การเย็บในพื้นที่ลึกทำได้ยาก จึงจำเป็นต้องการมีใช้หมุดยึดแผ่นตาข่ายกับผนังหน้าท้อง
• ผู้ป่วยอาจรู้สึกตึงบริเวณหน้าท้องหลังผ่าตัด เนื่องจากมีการใช้หมุดภายในช่องท้อง

การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดดาวินชี (Da Vinci)

การรักษาไส้เลื่อนด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด Da Vinci

ปัจจุบันมีการนำ เทคโนโลยีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด Da Vinci Surgical System มาใช้ในการรักษาไส้เลื่อน โดยเป็นการผ่าตัดผ่านกล้องที่ศัลยแพทย์ควบคุมเครื่องมือผ่าตัดผ่านระบบคอมพิวเตอร์

ระบบนี้ให้ภาพการผ่าตัดแบบ 3 มิติความคมชัดสูง (3D High Definition) ทำให้ศัลยแพทย์มองเห็นโครงสร้างภายในร่างกายได้อย่างละเอียด และควบคุมเครื่องมือผ่าตัดขนาดเล็กได้อย่างแม่นยำ

ข้อดีของการผ่าตัดไส้เลื่อนด้วยหุ่นยนต์ดาวินชี

การใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดมีข้อดีหลายประการ เช่น

• แผลผ่าตัดขนาดเล็ก
• ความแม่นยำในการผ่าตัดสูง
• ลดการกระทบต่อเนื้อเยื่อรอบข้าง
• ประสิทธิภาพเทียบเท่าการผ่าตัดเปิด
• ไม่จำเป็นต้องใช้หมุดยึดแผ่นตาข่ายกับผนังหน้าท้อง
• ลดการระคายเคืองต่อเส้นประสาท
• ลดความเจ็บปวดหรือตึงหลังผ่าตัด
• ช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

การดูแลตัวเองหลังการผ่าตัดไส้เลื่อน

หลังการผ่าตัด ผู้ป่วยควรดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม เช่น

• หลีกเลี่ยงการยกของหนักในช่วงแรก
• ควบคุมน้ำหนักตัว
• รับประทานอาหารที่มีกากใยเพื่อลดอาการท้องผูก
• ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
• มาพบแพทย์ตามนัดเพื่อติดตามอาการ

เมื่อใดควรพบแพทย์

หากพบก้อนนูนบริเวณหน้าท้องหรือขาหนีบ โดยเฉพาะเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นหรือมีอาการปวด ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

การตรวจพบและรักษาไส้เลื่อนตั้งแต่ระยะเริ่มต้น สามารถช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และช่วยให้การรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับไส้เลื่อน

Medically Reviewed by

นพ. ธนภูมิ ลิ้มตระกูล

ศัลยศาสตร์

ศัลยศาสตร์โรคตับและทางเดินน้ำดี

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

ฝนตกต้องระวัง! 5 โรคหน้าฝนที่คุณอาจไม่รู้

ปัจจัยที่ทำให้ โรคหน้าฝน พบได้บ่อย ประเภทของโรคที่พบบ่อยในฤดูฝน 1. โรคติดต่อทางอาหารและน้ำ โรคในกลุ่มนี้มักเกิดจากการบริโภคอาหารหรือเครื่องดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อ เช่น อาการที่พบได้: หากมีการสูญเสียน้ำมาก อาจเกิดภาวะขาดน้ำ ซึ่งต้องได้รับการประเมินและดูแลอย่างเหมาะสม 2. โรคติดเชื้อผ่านผิวหนังและเยื่อบุ โรคในกลุ่มนี้มักเกี่ยวข้องกับการสัมผัสน้ำหรือสิ่งแวดล้อมที่ปนเปื้อนเชื้อ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีน้ำท่วมขัง โรคสำคัญ ได้แก่ อาการของโรคตาแดง อาการของโรคเลปโตสไปโรซิส (ไข้ฉี่หนู) เชื้อสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านบาดแผลเล็ก ๆ บนผิวหนัง หรือผ่านเยื่อบุ เช่น ตา จมูก และปาก การหลีกเลี่ยงการสัมผัสแหล่งน้ำเสี่ยง และการทำความสะอาดร่างกายทันทีหลังสัมผัส จึงเป็นแนวทางสำคัญในการลดโอกาสการติดเชื้อ 3. โรคระบบทางเดินหายใจ โรคในกลุ่มนี้พบได้บ่อยในช่วงที่สภาพอากาศเปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะในฤดูฝน ซึ่งอาจส่งผลต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน โรคที่พบบ่อย ได้แก่ อาการที่ควรสังเกต ในกรณีที่มีการติดเชื้อรุนแรง เช่น ปอดบวม อาจพบอาการเพิ่มเติม ได้แก่ กลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน ได้แก่ เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือภูมิคุ้มกันบกพร่อง 4. โรคไข้เลือดออก ไข้เลือดออกเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่มียุงลายเป็นพาหะ พบได้บ่อยในช่วงฤดูฝน เนื่องจากมีแหล่งน้ำขังที่เอื้อต่อการแพร่พันธุ์ของยุง […]

บทความสุขภาพ

จุดขาวเล็ก ๆ บนผิว อย่าคิดว่าไม่สำคัญ อาจเป็นสัญญาณของ “ด่างขาว”

โรคผิว ด่างขาว (Vitiligo) เป็นภาวะทางผิวหนังที่เกิดจากการสูญเสียเม็ดสีผิวในบางบริเวณ สามารถเกิดได้กับทุกเพศทุกวัย มักผลต่อภาพลักษณ์ ความมั่นใจ และคุณภาพชีวิตของผู้ที่มีภาวะโรคด่างขาว ซึ่งจากประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยของ พญ.ชานิกา ทวีรุจจนะ แพทย์ประจำศูนย์ผิวหนังและความงาม โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล พบว่าผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยมักเข้ารับการประเมินเมื่อเริ่มสังเกตเห็นรอยด่างสีขาวบนผิวหนังที่มีขนาดเพิ่มขึ้น หรือเกิดในบริเวณที่มองเห็นได้ชัด เช่น ใบหน้า มือ หรือแขน  โรคผิวด่างขาว คืออะไร โรคผิว ด่างขาว เป็นภาวะที่เซลล์สร้างเม็ดสีผิวที่ถูกทำลายหรือหยุดการทำงาน ส่งผลให้บริเวณผิวหนังที่ได้รับผลกระทบสูญเสียสีตามธรรมชาติและปรากฏเป็นรอยด่างสีขาว  ลักษณะที่พบได้บ่อย ได้แก่ โรคนี้ไม่ได้ทำให้เกิดอาการเจ็บปวดทางกาย แต่ผู้ป่วยบางรายอาจรู้สึกกังวลเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของสีผิว โดยเฉพาะในบริเวณที่มองเห็นได้ชัด หากมีอาการเหล่านี้และเกิดความไม่มั่นใจ สามารถ ปรึกษานัดหมายแพทย์ ได้ที่โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล สาเหตุที่ทำให้เกิด ด่างขาว แม้ว่ากลไกการเกิดโรคผิวด่างขาว ยังไม่สามารถอธิบายได้อย่างชัดเจนทั้งหมด แต่จากข้อมูลทางการแพทย์พบว่าอาจมีหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้องร่วมกัน ได้แก่ 1. ความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน ในบางกรณี ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายอาจเกิดความผิดปกติและทำลายเซลล์สร้างเม็ดสีผิว (Melanocytes) ส่งผลให้ผิวหนังบริเวณดังกล่าวสูญเสียเม็ดสีตามธรรมชาติ 2. ปัจจัยทางพันธุกรรม มีรายงานว่าบุคคลที่มีสมาชิกในครอบครัวเป็นโรคผิวด่างขาว อาจมีแนวโน้มเกิดภาวะนี้ได้มากกว่าประชากรทั่วไป 3. ปัจจัยกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม ปัจจัยภายนอกบางประการอาจมีส่วนกระตุ้นให้เกิดหรือทำให้โรคแสดงอาการได้ […]

บทความสุขภาพ