เช็กอาการ โนโรไวรัส ในเด็กก่อนเสี่ยงขาดน้ำรุนแรง

• โนโรไวรัส คือเชื้อที่ติดต่อผ่านอาหาร น้ำ มือ หรือสิ่งของที่ปนเปื้อน รวมถึงการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย พบได้ในเด็กทุกช่วงวัย โดยเฉพาะเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ 
• โนโรไวรัสทำให้เด็กอาเจียน ถ่ายเหลว ปวดท้อง และอาจมีไข้ต่ำ 
• อาการมักเกิดภายใน 12–48 ชั่วโมงหลังรับเชื้อ และดีขึ้นภายใน 1–3 วัน 
• ภาวะแทรกซ้อนสำคัญคือการขาดน้ำ โดยเฉพาะในทารกและเด็กเล็ก 
• การดูแลหลักคือให้สารละลายเกลือแร่ ORS ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง 
• หากเด็กดื่มไม่ได้ ปัสสาวะน้อย ซึม หรือถ่ายเป็นเลือด ควรพาไปพบแพทย์ทันที

โนโรไวรัสในเด็กคืออะไร

โนโรไวรัส (Norovirus) เป็นหนึ่งในเชื้อที่ทำให้กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบเฉียบพลันในเด็ก  ซึ่งเชื้อชนิดนี้ก่อให้เกิดโรคได้แม้ได้รับในปริมาณเล็กน้อยและแพร่กระจายได้รวดเร็ว การระบาดจึงมักพบในสถานที่ที่เด็กอยู่รวมกัน เช่น โรงเรียน ศูนย์เด็กเล็ก และสถานรับเลี้ยงเด็ก และอาจแพร่ต่อไปยังสมาชิกในครอบครัวได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี จะได้รับเชื้อง่ายที่สุด

เชื้อโนโรไวรัสติดต่อได้อย่างไร

เชื้อเข้าสู่ร่างกายทางปากและแพร่กระจายผ่านช่องทางต่าง ๆ ได้แก่

• รับประทานอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน รวมถึงอาหารที่ผู้ติดเชื้อเป็นผู้จัดเตรียม
• สัมผัสของเล่น ภาชนะ หรือพื้นผิวที่มีเชื้อ แล้วนำมือเข้าปาก
• สัมผัสใกล้ชิดหรือใช้ของร่วมกับผู้ป่วย
• สัมผัสอาเจียน อุจจาระ หรือผ้าอ้อมที่มีเชื้อ
• อยู่ใกล้ขณะผู้ป่วยอาเจียน ทำให้ละอองขนาดเล็กกระจายและปนเปื้อนบริเวณโดยรอบ

เด็กเล็กมีโอกาสรับและส่งต่อเชื้อได้ง่าย เนื่องจากมักนำมือหรือสิ่งของเข้าปาก และยังดูแลสุขอนามัยของตนเองได้ไม่สม่ำเสมอ

อาการโนโรไวรัสในเด็กที่ผู้ปกครองควรสังเกตและเฝ้าระวัง

หลังได้รับเชื้อประมาณ 12–48 ชั่วโมง เด็กมักเริ่มมีอาการอย่างฉับพลัน ได้แก่

• อาเจียนหลายครั้ง 
• ถ่ายอุจจาระเหลวหรือเป็นน้ำ 
• คลื่นไส้และปวดบิดท้อง 
• เบื่ออาหารหรือกินได้น้อย 
• มีไข้ต่ำ ปวดศีรษะ หรือปวดเมื่อย 
• อ่อนเพลีย งอแง หรือไม่ร่าเริงเหมือนปกติ 

เด็กเล็กอาจยังบอกอาการคลื่นไส้หรือปวดท้องไม่ได้ ผู้ปกครองจึงควรสังเกตพฤติกรรมร่วมด้วย เช่น ร้องกวน ไม่ยอมกินนม กุมท้อง นอนซม หรือไม่สนใจเล่น

โนโรไวรัสแตกต่างจากอาหารเป็นพิษอย่างไร

อาหารเป็นพิษเป็นคำเรียกรวมของอาการเจ็บป่วยจากการรับประทานอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน ซึ่งอาจเกิดจากไวรัส แบคทีเรีย สารพิษจากเชื้อโรค หรือสาเหตุอื่น ดังนั้น การติดเชื้อโนโรไวรัสจึงอาจจัดเป็นโรคติดต่อทางอาหารและน้ำได้ หากได้รับเชื้อผ่านอาหารหรือน้ำที่ปนเปื้อน

อาการจากแต่ละสาเหตุอาจคล้ายกันจนไม่สามารถแยกได้อย่างแน่นอนจากอาการเพียงอย่างเดียว หากเด็กมีไข้สูง ถ่ายเป็นมูกเลือด ปวดท้องรุนแรง ซึมลง หรือมีภาวะขาดน้ำ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อประเมินและวินิจฉัยเพิ่มเติม

ภาวะขาดน้ำในเด็ก สัญญาณสำคัญที่ต้องสังเกต

การอาเจียนและถ่ายเหลวทำให้เด็กสูญเสียน้ำและเกลือแร่ โดยเฉพาะทารกและเด็กเล็กที่อาจเกิดภาวะขาดน้ำได้รวดเร็ว ผู้ปกครองควรสังเกตอาการดังต่อไปนี้

สัญญาณที่อาจบ่งบอกภาวะขาดน้ำ

• ปากและลิ้นแห้ง 
• กระหายน้ำหรือขอน้ำบ่อย 
• ปัสสาวะน้อยลงหรือมีสีเข้ม 
• ร้องไห้แล้วมีน้ำตาน้อย 
• อ่อนเพลีย เล่นน้อยลง หรืองอแงผิดปกติ 

อาการแบบไหน ที่ควรพาเด็กไปพบแพทย์โดยด่วนที่สุด

ควรพาเด็กไปพบแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้

• ดื่มน้ำหรือสารละลายเกลือแร่ไม่ได้ หรืออาเจียนทุกครั้งที่ดื่ม 
• ปัสสาวะน้อยลงมาก ไม่ปัสสาวะ หรือมีสัญญาณขาดน้ำ 
• ซึมลง ปลุกตื่นยาก หรือไม่ตอบสนองเหมือนปกติ 
• ถ่ายเป็นมูกเลือด อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนเป็นสีเขียว 
• มีไข้สูง ชัก หายใจผิดปกติ หรือมือเท้าเย็น 
• ปวดท้องรุนแรง ท้องแข็ง หรือปวดเฉพาะจุด 
• อาการไม่ดีขึ้นหรือแย่ลงอย่างรวดเร็ว 

ทารก เด็กเล็ก และเด็กที่มีโรคประจำตัวควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด เนื่องจากอาจเกิดภาวะขาดน้ำหรือภาวะแทรกซ้อนได้รวดเร็ว หากผู้ปกครองไม่แน่ใจเกี่ยวกับความรุนแรงของอาการ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินอย่างเหมาะสม

การวินิจฉัยโนโรไวรัสในเด็ก

แพทย์จะสอบถามลักษณะอาการ ระยะเวลาที่เริ่มป่วย จำนวนครั้งของการอาเจียนและถ่ายเหลว รวมถึงประวัติอาหารที่รับประทาน และการสัมผัสบุคคลที่มีอาการคล้ายกันในครอบครัวหรือโรงเรียน

การตรวจร่างกายจะเน้นประเมินสัญญาณชีพ ระดับการขาดน้ำ ความรู้สึกตัว และอาการผิดปกติบริเวณช่องท้อง เพื่อประเมินความรุนแรงและแยกจากโรคอื่นที่มีอาการใกล้เคียงกัน

เด็กส่วนใหญ่อาจไม่จำเป็นต้องตรวจหาเชื้อ แต่แพทย์อาจพิจารณาตรวจอุจจาระหากมีอาการรุนแรง ถ่ายเป็นเลือด อาการไม่เป็นไปตามลักษณะทั่วไป หรือพบผู้ป่วยหลายรายที่อาจสัมพันธ์กับการระบาดเป็นกลุ่ม

วิธีดูแลเด็กที่ติดเชื้อโนโรไวรัส

ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะ การรักษาหลักจึงเป็นการทดแทนน้ำและเกลือแร่ ควบคู่กับการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

ให้สารละลายเกลือแร่ ORS อย่างถูกวิธี

ควรใช้สารละลายเกลือแร่สำหรับผู้ป่วยท้องเสีย หรือ ORS โดยผสมตามสัดส่วนที่ระบุบนฉลาก ไม่ผสมเข้มข้นหรือเจือจางกว่าที่กำหนด

หากเด็กอาเจียน ไม่ควรให้ดื่มครั้งละมาก ๆ เพราะอาจกระตุ้นให้อาเจียนซ้ำ ควรพักช่วงสั้น ๆ แล้วเริ่มป้อนด้วยช้อนหรือจิบครั้งละน้อยแต่บ่อยครั้ง หากยังอาเจียนต่อเนื่องหรือรับสารน้ำไม่ได้ ควรพาไปพบแพทย์

เครื่องดื่มเกลือแร่สำหรับการออกกำลังกาย น้ำอัดลม น้ำหวาน หรือน้ำผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง ไม่ควรใช้แทน ORS เพราะมีสัดส่วนของน้ำตาลและเกลือแร่ไม่เหมาะกับการทดแทนน้ำจากอาการท้องเสีย

เมื่อติดเชื้อ ควรให้เด็กกินอาหารแบบไหน 

• ทารกที่กินนมแม่สามารถให้นมต่อได้ โดยอาจแบ่งให้บ่อยขึ้นครั้งละน้อย 
• เด็กที่รับประทานอาหารได้ สามารถกินอาหารตามวัยในปริมาณน้อย 
• เลือกอาหารย่อยง่ายและปรุงสุกใหม่ 
• หลีกเลี่ยงอาหารมัน อาหารหวานจัด และเครื่องดื่มน้ำตาลสูง 
• ไม่ควรงดอาหารเป็นเวลานานหากเด็กยังรับประทานได้

การใช้ยาในเด็กควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์

ไม่ควรให้ยาหยุดถ่าย ยาแก้อาเจียน หรือยาปฏิชีวนะแก่เด็กด้วยตนเอง เนื่องจากยาบางชนิดอาจไม่เหมาะกับอายุ อาการ หรือภาวะสุขภาพของเด็ก อีกทั้งยาปฏิชีวนะไม่สามารถรักษาการติดเชื้อไวรัสได้

หากเด็กมีไข้ ควรให้ดื่มน้ำอย่างเพียงพอ สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี และใช้ยาลดไข้ตามน้ำหนักตัว โดยปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือความถี่ของยาเอง

สำหรับเด็กที่มีอาการอาเจียนและท้องเสีย ศูนย์กุมารเวชกรรม โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล ให้ความสำคัญกับการประเมินระดับการขาดน้ำ ความสามารถในการรับสารน้ำ อาการร่วม และปัจจัยเสี่ยงตามช่วงวัย เพื่อวางแนวทางดูแลให้เหมาะสมกับเด็กแต่ละราย

วิธีป้องกันการแพร่เชื้อในโรงเรียนและครอบครัว

ล้างมือด้วยสบู่และน้ำ

ควรสอนให้เด็กล้างมือด้วยสบู่และน้ำไหลอย่างน้อย 20 วินาที โดยเฉพาะหลังเข้าห้องน้ำ ก่อนรับประทานอาหาร และเมื่อกลับจากโรงเรียน ผู้ดูแลควรล้างมือทุกครั้งหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือทำความสะอาดอาเจียนและอุจจาระ

เจลแอลกอฮอล์ใช้เสริมได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการล้างมือ เนื่องจากมีประสิทธิภาพต่อเชื้อชนิดนี้ไม่ดีเท่าสบู่และน้ำ

แยกของใช้และทำความสะอาดบริเวณที่ปนเปื้อน

• แยกแก้วน้ำ ช้อนส้อม และผ้าเช็ดตัวของเด็กที่ป่วย 
• สวมถุงมือเมื่อต้องสัมผัสอาเจียน อุจจาระ หรือผ้าอ้อม 
• ทำความสะอาดของเล่น ลูกบิดประตู ก๊อกน้ำ และโถสุขภัณฑ์ด้วยผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสม 
• นำเสื้อผ้าและเครื่องนอนที่ปนเปื้อนไปซักทันที โดยไม่เขย่าก่อนซัก 
• เลือกอุณหภูมิน้ำและวิธีอบแห้งสูงสุดที่เหมาะกับเนื้อผ้า 
• ล้างมือด้วยสบู่และน้ำทุกครั้งหลังทำความสะอาด 

ให้เด็กหยุดเรียนระหว่างป่วย

เด็กควรหยุดเรียนหรือหยุดไปศูนย์เด็กเล็กระหว่างมีอาการ และกลับไปเรียนเมื่ออาเจียนและท้องเสียหยุดแล้วอย่างน้อย 48 ชั่วโมง เพื่อลดโอกาสแพร่เชื้อสู่ผู้อื่น

ผู้ปกครองหรือผู้ดูแลที่มีอาการควรงดเตรียมอาหารให้ผู้อื่นระหว่างป่วย และต่อเนื่องอย่างน้อย 48 ชั่วโมงหลังอาการหยุดลง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโนโรไวรัสในเด็ก

Medically Reviewed by

นพ. คริษฐ์ เพ็งสะและ

กุมารเวชศาสตร์

กุมารเวชศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

น้ำหนักเปลี่ยน ใจสั่น เหนื่อยง่าย อาจเป็นสัญญาณต่อมหมวกไตผิดปกติ

ต่อมหมวกไตผิดปกติ คืออะไร ต่อมหมวกไตเป็นต่อมขนาดเล็กที่อยู่เหนือไตทั้งสองข้าง ทำหน้าที่ผลิตฮอร์โมนสำคัญหลายชนิด เช่น  โดยภาวะต่อมหมวกไตผิดปกติ คือ ภาวะที่ต่อมหมวกไตผลิตฮอร์โมนไม่สมดุล อาจสร้างฮอร์โมนน้อยหรือมากเกินไป มีก้อนหรือเนื้องอกที่ส่งผลต่อการทำงานซึ่งความผิดปกติเหล่านี้อาจกระทบต่อหลายระบบของร่างกาย ตั้งแต่ความดันโลหิต ระดับน้ำตาล สมดุลน้ำและเกลือแร่ ไปจนถึงการตอบสนองของร่างกายต่อความเครียดและความเจ็บป่วย เมื่อการผลิตฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง อาการจึงแสดงออกได้หลายรูปแบบ เช่น เหนื่อยง่าย น้ำหนักเพิ่มหรือลดผิดปกติ ความดันโลหิตสูงหรือต่ำ ใจสั่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือระดับน้ำตาลและเกลือแร่ผิดปกติ ต่อมหมวกไตทำงานผิดปกติ เกิดจากอะไร การทำงานผิดปกติไม่ได้มาจากต่อมหมวกไตอย่างเดียว เพราะการทำงานยังเชื่อมโยงกับต่อมใต้สมองและระบบฮอร์โมนอื่น ๆ ในร่างกาย สาเหตุจึงอาจเกิดได้จากหลายปัจจัย เช่น ความผิดปกติของต่อมหมวกไตมีได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับสาเหตุและฮอร์โมนที่ได้รับผลกระทบ บางภาวะทำให้ฮอร์โมนน้อยเกินไป ขณะที่บางภาวะทำให้ฮอร์โมนสูงกว่าปกติ  ต่อมหมวกไตผิดปกติมีกี่ประเภท โดยทั่วไป ความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับต่อมหมวกไตสามารถแบ่งได้ 3 ประเภทหลัก ๆ ซึ่งอาการจะแตกต่างไปในแต่ละคน บางคนอาการค่อย ๆ เกิดขึ้นและคล้ายกับปัญหาสุขภาพทั่วไป จึงควรสังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นต่อเนื่องหรือหลายอาการร่วมกัน โดยมีรายละเอียด ดังต่อไปนี้  ต่อมหมวกไตผลิตฮอร์โมนน้อยเกินไป เรียกว่า ภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง โดยร่างกายมีคอร์ติซอลและอัลโดสเตอโรนไม่เพียงพอ โดยต่อมหมวกไตผิดปกติ อาการที่พบบ่อย เช่น  […]

บทความสุขภาพ

สัตว์กัด–ข่วน อย่าคิดว่าเรื่องเล็ก เพราะโรคพิษสุนัขบ้าอันตรายถึงชีวิต

โรคพิษสุนัขบ้า อันตรายเมื่อเชื้อไวรัสส่งผลต่อระบบประสาท  โรคพิษสุนัขบ้า เกิดจากเชื้อ Rabies virus ซึ่งสามารถพบได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งสัตว์เลี้ยงและสัตว์ป่า เมื่อเชื้อเข้าสู่ร่างกายจะค่อย ๆ เคลื่อนตามเส้นประสาทไปยังสมองและไขสันหลัง จนส่งผลต่อการทำงานของระบบประสาทอย่างรุนแรง โดยอันตรายของโรคนี้คือ ผู้ที่ได้รับเชื้ออาจยังรู้สึกปกติในช่วงแรก บาดแผลอาจมีขนาดเล็กหรือเริ่มหายจนดูไม่น่ากังวล แต่ถ้าโรคดำเนินไปจนเริ่มแสดงอาการแล้ว จะมีความรุนแรงและอาจอันตรายถึงชีวิต ส่วนคำว่า “โรคกลัวน้ำ” ที่หลายคนชอบเรียกโรคพิษสุนัขบ้า มาจากหนึ่งในอาการที่อาจพบเมื่อโรครุนแรงขึ้น โดยผู้ป่วยอาจมีปัญหาในการกลืนและเกิดการเกร็ง เมื่อพยายามดื่มน้ำจากความผิดปกติของระบบประสาท ไม่ใช่ความกลัวน้ำในความหมายทั่วไป และผู้ป่วยไม่ได้มีอาการนี้เหมือนกันทุกราย แม้ชื่อโรคจะทำให้นึกถึงสุนัขเป็นอันดับแรก แต่แมว ค้างคาว และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่น ๆ ก็สามารถติดเชื้อได้เช่นกัน หากถูกกัดหรือข่วนก็ควรสังเกตชนิดของสัตว์และลักษณะบาดแผล เพื่อประเมินความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสม การติดต่อของเชื้อพิษสุนัขบ้าจากสัตว์สู่คน เชื้อพิษสุนัขบ้าสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านน้ำลายของสัตว์ที่ติดเชื้อ โดยเฉพาะเมื่อสัมผัสกับบาดแผลหรือเยื่อบุต่าง ๆ เช่น ตา ปาก และจมูก การสัมผัสที่อาจมีความเสี่ยง ได้แก่ ส่วนการสัมผัสตัวสัตว์ ให้อาหาร หรือถูกเลียบนผิวหนังที่ไม่มีบาดแผล โดยทั่วไปไม่ถือเป็นการสัมผัสเชื้อที่ต้องได้รับการป้องกันหลังสัมผัส แต่ถ้าไม่แน่ใจว่ามีรอยถลอกหรือแผลเล็ก ๆ ควรให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน  อาการพิษสุนัขบ้าในคน ตั้งแต่ระยะฟักตัวถึงระยะรุนแรง  หลังได้รับเชื้อ ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะยังไม่มีอาการทันที แต่จะมีระยะฟักตัวก่อน จากนั้นจึงเริ่มมีอาการและรุนแรงขึ้น […]

บทความสุขภาพ