ปวดหลังแบบไหน เสี่ยง หมอนรองกระดูกกดทับเส้นประสาท
ปวดคอ ปวดหัว ปวดหลัง และอีกสารพัดปวด ที่เกิดจากการก้มหน้าเล่นสมาร์ทโฟน นั่งทำงานต่อเนื่องยาวนาน หรือยกของหนัก สัญญาณเหล่านี้ไม่ควรมองข้าม
เลือกอ่านตามหัวข้อ
โพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (Spinal Canal Stenosis) คือภาวะที่ช่องโพรงภายในกระดูกสันหลัง ซึ่งทำหน้าที่ปกป้องไขสันหลังและเส้นประสาท เกิดการตีบแคบลงจากความเสื่อมของโครงสร้างภายใน เช่น หมอนรองกระดูก เส้นเอ็น และข้อต่อ ทำให้เส้นประสาทถูกกดทับจนเกิดอาการปวด ชา หรืออ่อนแรงในส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณเอวและขา
โรคนี้พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ และเป็นสาเหตุสำคัญของ “อาการปวดหลังเรื้อรัง” ที่ไม่ควรมองข้าม หากไม่ได้รับการดูแลจากแพทย์ชำนาญการด้านโรคกระดูกสันหลังตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจนำไปสู่ภาวะอ่อนแรงถาวรหรือสูญเสียการเคลื่อนไหวได้
สาเหตุของโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
สาเหตุหลักมักเกิดจาก ความเสื่อมของกระดูกสันหลัง ที่เกิดขึ้นตามวัย โดยมีปัจจัยร่วมดังนี้
หมอนรองกระดูกเสื่อม (Degenerative Disc Disease)
ทำให้หมอนรองกระดูกยุบตัวและเคลื่อนเข้ามากดทับโพรงประสาท
ข้อต่อกระดูกสันหลังหนาตัว (Facet Joint Hypertrophy)
การเสื่อมของข้อต่อทำให้เกิดกระดูกงอกมากดเบียดโพรง
เส้นเอ็นหนาตัว (Ligamentum Flavum Thickening)
เมื่อเส้นเอ็นหนาตัวมากขึ้น จะเบียดพื้นที่ในโพรงกระดูกให้แคบลง
ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis)
กระดูกสันหลังเลื่อนมาด้านหน้า ทำให้ช่องโพรงแคบลงและเกิดการกดทับ
สาเหตุอื่นๆ เช่น อุบัติเหตุ การผ่าตัด หรือความผิดปกติแต่กำเนิดของกระดูกสันหลัง
อาการของโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
ผู้ป่วยแต่ละรายอาจมีอาการแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการกดทับเส้นประสาท โดยอาการที่พบบ่อย ได้แก่
- ปวดหลังส่วนล่าง หรือปวดร้าวลงขา
- ปวดสะโพกหรือขาเมื่อเดินนาน ๆ
- อาการปวดมากขึ้นเมื่อแอ่นตัวไปด้านหลัง และดีขึ้นเมื่อก้มตัวไปข้างหน้า
- ชา อ่อนแรง หรือรู้สึกเหมือนขาหนัก
- ในบางรายอาจมีอาการ ขาไม่มีแรงจนเดินไม่ไกล หรือเดินแล้วต้องหยุดพักบ่อย ๆ
- หากปล่อยไว้นาน อาจเกิดภาวะกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ซึ่งถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องพบแพทย์ทันที
การวินิจฉัยโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
แพทย์จะทำการซักประวัติและตรวจร่างกายร่วมกับการใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์ เช่น
- X-ray (เอกซเรย์กระดูกสันหลัง): ใช้ดูแนวกระดูกและข้อต่อที่อาจผิดรูป
- MRI (Magnetic Resonance Imaging): แสดงรายละเอียดของโพรงประสาท หมอนรองกระดูก และเส้นประสาทได้อย่างชัดเจน
- CT Scan: ใช้ในกรณีที่ไม่สามารถทำ MRI ได้ เพื่อดูโครงสร้างกระดูกอย่างละเอียด
การรักษาโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
แนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรคและอาการของผู้ป่วย โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่
การรักษาแบบไม่ผ่าตัด
- เหมาะสำหรับผู้ป่วยที่อาการยังไม่รุนแรง
- การทำกายภาพบำบัดเพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้อง
- การรับประทานยาแก้ปวดหรือยาคลายกล้ามเนื้อ
- การฉีดยาลดอักเสบเฉพาะที่เพื่อบรรเทาอาการ
- การปรับพฤติกรรม เช่น หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรืออยู่ในท่าที่แอ่นหลังนาน ๆ
การรักษาแบบผ่าตัด
กรณีที่อาการรุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้น แพทย์อาจพิจารณาแนวทางผ่าตัด เช่น
- การผ่าตัดขยายโพรงเส้นประสาท (Decompression Surgery) เพื่อคลายแรงกดทับเส้นประสาท
- การผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลัง (Spinal Fusion) เพื่อเพิ่มความมั่นคงให้กระดูกสันหลังในรายที่มีกระดูกเคลื่อนร่วมด้วย
ปัจจุบันโรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชั่นแนล สามารถทำผ่าตัดขยายโพรงเส้นประสาทผ่านกล้อง microscope หรือ endoscope ซึ่งทำให้แผลมีขนาดเล็ก เจ็บน้อย ฟื้นตัวเร็ว
การดูแลและป้องกันโรคโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
- ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อหลังและหน้าท้องอย่างสม่ำเสมอ
- ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
- หลีกเลี่ยงการยกของหนักหรือการนั่งในท่าเดิมนาน ๆ
- หากมีอาการปวดหลังเรื้อรังหรือปวดร้าวลงขา ควรรีบพบแพทย์ชำนาญการด้านโรคกระดูกสันหลัง
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ
ภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบต่างจากหมอนรองกระดูกทับเส้นอย่างไร?
ทั้งสองโรคอาจมีอาการคล้ายกัน เช่น ปวดหลัง ปวดร้าวลงขา หรือชาขา แต่สาเหตุแตกต่างกัน หมอนรองกระดูกทับเส้นเกิดจาก “หมอนรองกระดูกเคลื่อนมากดเส้นประสาท” ส่วนโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบเกิดจาก “โพรงกระดูกตีบแคบจากความเสื่อม” ซึ่งมักพบในผู้สูงอายุและมีอาการช้า ๆ เป็นเรื้อรังมากกว่า
หากมีภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ จำเป็นต้องผ่าตัดทุกรายไหม?
ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถควบคุมอาการได้ด้วยการรักษาแบบไม่ผ่าตัด เช่น การกายภาพบำบัด การฉีดยาลดอักเสบ หรือการปรับพฤติกรรมการใช้หลัง แพทย์จะพิจารณาการผ่าตัดก็ต่อเมื่อผู้ป่วยมีอาการชา อ่อนแรง เดินได้ระยะสั้น หรือกลั้นปัสสาวะ–อุจจาระไม่ได้เท่านั้น
หลังการผ่าตัดโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ ใช้เวลาพักฟื้นนานไหม?
ด้วยเทคโนโลยีผ่าตัดผ่านกล้องในปัจจุบัน ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถลุกเดินได้ภายใน 1–2 วันหลังผ่าตัด และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายและการฟื้นฟูหลังผ่าตัดร่วมด้วย
ผู้ที่มีภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ ควรออกกำลังกายแบบไหนถึงปลอดภัย?
ควรเน้นการออกกำลังกายที่เสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลัง หน้าท้อง และขา โดยหลีกเลี่ยงการกระแทก เช่น ว่ายน้ำ เดินในน้ำ โยคะเบา ๆ หรือพิลาทิสสำหรับผู้สูงอายุ การออกกำลังกายที่เหมาะสมจะช่วยลดแรงกดที่กระดูกสันหลังและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำได้
ติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่
ศูนย์กระดูกสันหลัง โรงพยาบาลเวชธานี
โทร. 02-734-0000 ต่อ 5500
Medically Reviewed by
นพ. เอกพล ลาภอำนวยผล
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ - โรคกระดูกสันหลัง
Readers’ Rating
4.9 out of 5 stars (based on 7 reviews)
