ឈឺជើងនៅពេលដើរ អង្គុយសម្រាកក៏ធូរស្រាល ជាសញ្ញានៃ ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

• ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង (Spinal Canal Stenosis) គឺជាស្ថានភាពដែលលំហនៅខាងក្នុងឆ្អឹងខ្នងរួញតូច ដែលធ្វើឱ្យមានការសង្កត់លើខួរឆ្អឹងខ្នង ឬឬសសរសៃប្រសាទ បណ្តាលឱ្យកើតមានអាការឈឺខ្នង ឈឺធ្លាក់ទៅដៃឬជើង ស្ពឹក ឬខ្សោយសាច់ដុំ
• ជំងឺនេះជួបប្រទះញឹកញាប់លើមនុស្សវ័យចំណាស់ ដោយសារការសឹករិចរិលនៃឆ្អឹងខ្នងទៅតាមអាយុ ប៉ុន្តែវាក៏អាចបណ្តាលមកពីមូលហេតុផ្សេងទៀតផងដែរ ដូចជា ការសឹកសន្លាក់ឌីសឆ្អឹងខ្នង ការដុះឆ្អឹង ការឡើងក្រាស់នៃសរសៃពួរ ឬភាពមិនប្រក្រតីនៃរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹងខ្នង
• រោគសញ្ញាដែលរកឃើញអាស្រ័យលើទីតាំងនៃការក្រិន ឧទាហរណ៍ ការក្រិននៅឆ្អឹងខ្នងផ្នែកចង្កេះ អាចបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់រាលដាលចុះទៅជើង និងការដើរមានកម្រិត ចំណែកការក្រិននៅឆ្អឹងខ្នងផ្នែកក អាចប៉ះពាល់ដល់ដៃ ជើង និងការរក្សាលំនឹងរាងកាយ
• ការព្យាបាលអាស្រ័យលើកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃជំងឺ និងកម្រិតនៃការគាបលើសរសៃប្រសាទ ចាប់តាំងពីការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅ ការព្យាបាលដោយចលនា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ រហូតដល់ការវះកាត់ដើម្បីកាត់បន្ថយការសង្កត់លើសរសៃប្រសាទក្នុងករណីចាំបាច់

ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង គឺជាអ្វី?

ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង (Spinal Canal Stenosis) គឺជាស្ថានភាពដែលចន្លោះនៅខាងក្នុងឆ្អឹងខ្នង ដែលជាផ្លូវឆ្លងកាត់នៃខួរឆ្អឹងខ្នង និងឬសសរសៃប្រសាទរួញតូច ឬចង្អៀតជាងមុន។ ជាលទ្ធផលធ្វើឱ្យមានការសង្កត់លើសរសៃប្រសាទ បណ្តាលឱ្យកើតមានអាការខុសប្រក្រតីផ្នែកវិញ្ញាណទទួលអារម្មណ៍ និងការធ្វើចលនា

ជាទូទៅ ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងអាចបែងចែកតាមទីតាំងដែលកើតឡើង ដូចជា៖

• ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងផ្នែកចង្កេះ (Lumbar Spinal Stenosis)៖ ជួបប្រទះញឹកញាប់ជាងគេ បណ្តាលឱ្យឈឺខ្នង ឈឺផ្សាររាលដាលចុះទៅជើង ឬស្រពន់ជើង
• ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងផ្នែកក (Cervical Spinal Stenosis)៖ អាចប៉ះពាល់ដល់ខួរឆ្អឹងខ្នង ធ្វើឱ្យស្រពន់ដៃជើង ដើរទ្រេតទ្រោត ឬខ្សោយសាច់ដុំ

នៅពេលសរសៃប្រសាទត្រូវសង្កត់ក្នុងរយៈពេលយូរ អាចប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ដើរពិបាក ឈរបានតិច ឬកាត់បន្ថយសកម្មភាពដែលធ្លាប់ធ្វើបាន

មូលហេតុនៃជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងភាគច្រើនកើតចេញពីការផ្លាស់ប្តូរនៃឆ្អឹងខ្នងទៅតាមអាយុ ដោយមានកត្តាសំខាន់ៗ ដូចជា៖

• ការសឹករិច​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​រិលនៃឆ្អឹងខ្នង៖ នៅពេលអាយុកាន់តែច្រើន ឌីសឆ្អឹងខ្នងអាចសឹក និងបាត់បង់ភាពយឺត រួចធ្វើឱ្យកម្ពស់រវាងឆ្អឹងថយចុះ។ រាងកាយអាចបង្កើតឆ្អឹងដុះ (Bone Spur) ដើម្បីបង្កើនភាពរឹងមាំ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យផ្ទៃខាងក្នុងឆ្អឹងខ្នងរួមតូច
• ជំងឺលានឌីសឆ្អឹងខ្នង៖ ឌីសឆ្អឹងខ្នងដែលលេចចេញមកក្រៅ ឬប៉ោង អាចទៅសង្កត់លើឬសសរសៃប្រសាទ បណ្តាលឱ្យឈឺ ស្រពន់ ឬឈឺផ្សារតាមតម្រឹមសរសៃប្រសាទ
• សរសៃពួរជុំវិញឆ្អឹងខ្នងក្រាស់ឡើង៖ សរសៃពួរដែលជួយទ្រទ្រង់ឆ្អឹងខ្នងអាចក្រាស់ឡើងដោយសារការសឹក រួចធ្វើឱ្យផ្ទៃខាងក្នុងខួរឆ្អឹងខ្នងថយចុះ
• ភាពខុសប្រក្រតីនៃរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹងខ្នង៖ មនុស្សមួយចំនួនអាចមានជំងឺឆ្អឹងខ្នងរង្គិល (Spondylolisthesis) ឬភាពមិនប្រក្រតីនៃឆ្អឹងខ្នងតាំងពីកំណើត ដែលបង្កើនឱកាសកើតជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងមានរោគសញ្ញាដូចម្តេច?

រោគសញ្ញានៃជំងឺអាស្រ័យលើទីតាំង និងកម្រិតនៃការសង្កត់លើសរសៃប្រសាទ៖

រោគសញ្ញាជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងផ្នែកចង្កេះ

• ឈឺខ្នងត្រង់ចង្កេះ
• ឈឺរាលដាលទៅត្រគាក ជើង ឬប្រអប់ជើង
• ស្ពឹកស្រពន់ ឬមានអារម្មណ៍ដូចជាឆក់ចរន្តអគ្គិសនីនៅជើង
• ជើងខ្សោយកម្លាំង
• ដើរ ឬឈរយូរមិនបាន ត្រូវអង្គុយសម្រាកទើបធូរស្រាល

លក្ខណៈពិសេសដែលជួបប្រទះញឹកញាប់គឺ ឈឺជើង ឬស្ពឹកស្រពន់ពេលឈរ ឬដើរ ហើយអាការធូរស្រាលវិញនៅពេលអង្គុយសម្រាក អោនខ្លួនទៅមុខ ដែលហៅថា Neurogenic Claudication

រោគសញ្ញាជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងផ្នែកក

ប្រសិនបើមានការសង្កត់លើខួរឆ្អឹងខ្នងផ្នែកក អាចជួបប្រទះរោគសញ្ញាដូចជា៖

• ស្ពឹកដៃ
• ចាប់កាន់របស់របរមិនជាប់
• ដៃ ឬជើងខ្សោយកម្លាំង
• ដើរទ្រេតទ្រោត ឬបាត់បង់លំនឹង
• ការបញ្ជាចលនាថយចុះ

ក្នុងករណីខ្លះដែលមានការសង្កត់ធ្ងន់ធ្ងរ អាចប៉ះពាល់ដល់ប្រពន្ធ័បញ្ចេញចោល ទាមទារឱ្យមានការពិនិត្យវាយតម្លៃពីគ្រូពេទ្យជំនាញ

តើជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងខុសពីជំងឺលានឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទយ៉ាងដូចម្តេច?

ទោះបីជាស្ថានភាពទាំងពីរនេះអាចបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាស្រដៀងគ្នា ដូចជា ឈឺខ្នង ឈឺផ្សារ ស្ពឹកស្រពន់ ឬខ្សោយសាច់ដុំ ប៉ុន្តែមូលហេតុ និងយន្តការនៃការកើតជំងឺមានភាពខុសគ្នា៖

• ជំងឺលានឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទ (Herniated Disc)៖ កើតចេញពីឌីសឆ្អឹងខ្នងដែលនៅចន្លោះឆ្អឹងខ្នង មានការលាន ឬរបូតចេញមកក្រៅ រហូតទៅសង្កត់លើឬសសរសៃប្រសាទផ្ទាល់
• ជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង (Spinal Canal Stenosis)៖ កើតចេញពីផ្ទៃនៅខាងក្នុងប្រឡាយឆ្អឹងខ្នងត្រូវថយចុះ ធ្វើឱ្យសរសៃប្រសាទ ឬខួរឆ្អឹងខ្នងធ្វើចលនាមានកម្រិត។ មូលហេតុដែលជួបញឹកញាប់គឺ ការសឹកឆ្អឹងខ្នង ឆ្អឹងដុះ សរសៃពួរឡើងក្រាស់ ឬភាពមិនប្រក្រតីនៃរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹង

ចំណុចខុសគ្នាដែលសំខាន់ គឺជំងឺលានឌីសឆ្អឹងខ្នងគាបសរសៃប្រសាទភាគច្រើនកើតពីឌីសឆ្អឹងខ្នងដែលលេចមកសង្កត់ដោយផ្ទាល់ ចំណែកជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងកើតចេញពីការផ្លាស់ប្តូរនៃរចនាសម្ព័ន្ធច្រើនផ្នែករួមគ្នា ជាពិសេសលើអ្នកដែលមានការសឹកឆ្អឹងខ្នង

ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំងឺមួយចំនួនអាចមានស្ថានភាពទាំងពីរនេះទន្ទឹមគ្នា ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវទទួលការពិនិត្យវាយតម្លៃពីគ្រូពេទ្យ ដើម្បីកំណត់មូលហេតុពិតប្រាកដ និងរៀបចំផែនការព្យាបាលឱ្យបានសមស្រប

កត្តាហានិភ័យដែលបង្កើនឱកាសកើតជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

• អាយុកាន់តែច្រើន ជាពិសេសអ្នកដែលមានអាយុលើសពី ៥០ ឆ្នាំ
• បញ្ហាសឹកឆ្អឹងខ្នង
• ធ្លាប់មានគ្រោះថ្នាក់ត្រង់តំបន់ឆ្អឹងខ្នង
• ប្រើប្រាស់ឆ្អឹងខ្នងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងរយៈពេលយូរ
• មានជំងឺ ឬស្ថានភាពដែលប៉ះពាល់ដល់រចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹង ដូចជា ឆ្អឹងខ្នងរង្កិល

ទោះជាយ៉ាងណា អាការឈឺខ្នងមិនមែនមានន័យថាកើតចេញពីជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងជានិច្ចនោះទេ ចាំបាច់ត្រូវទទួលការវាយតម្លៃដើម្បីស្វែងរកមូលហេតុពិតប្រាកដ

ការវិនិច្ឆ័យជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

គ្រូពេទ្យនឹងចាប់ផ្តើមពីការសាកសួរប្រវត្តិ ពិនិត្យរាងកាយ និងវាយតម្លៃដំណើរការនៃប្រព័ន្ធប្រសាទ ដូចជា កម្លាំងសាច់ដុំ ការទទួលអារម្មណ៍ និងការឆ្លើយតបនៃសរសៃប្រសាទ

ការពិនិត្យបន្ថែមអាចរួមមាន

• MRI ឆ្អឹងខ្នង៖ ជាការពិនិត្យដែលជួយឱ្យឃើញលម្អិតពីឌីសឆ្អឹងខ្នង សរសៃប្រសាទ ខួរឆ្អឹងខ្នង និងកម្រិតនៃការសង្កត់បានយ៉ាងច្បាស់
• CT Scan៖ ជួយវាយតម្លៃលម្អិតនៃឆ្អឹង ដូចជា ឆ្អឹងដុះ ឬការផ្លាស់ប្តូរនៃរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹងខ្នង
• X-ray៖ ជួយមើលជួរឆ្អឹងខ្នង ការសឹក ឬភាពខុសប្រក្រតីនៃជួរឆ្អឹង

លទ្ធផលពិនិត្យទាំងនេះជួយឱ្យគ្រូពេទ្យរៀបចំផែនការព្យាបាលសមស្របទៅតាមកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ និងរោគសញ្ញារបស់អ្នកជំងឺ

វិធីសាស្រ្តព្យាបាលជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

ការព្យាបាលអាស្រ័យលើកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា កម្រិតនៃការសង្កត់លើសរសៃប្រសាទ និងផលប៉ះពាល់ដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ

ការព្យាបាលដោយមិនបាច់វះកាត់

ចំពោះអ្នកជំងឺដែលរោគសញ្ញាមិនទាន់ធ្ងន់ធ្ងរ គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាវិធីដូចជា៖

• ការកែប្រែទម្លាប់រស់នៅ កាត់បន្ថយសកម្មភាពដែលជម្រុញឱ្យមានអាការ
• ការព្យាបាលដោយចលនាដើម្បីបង្កើនកម្លាំងសាច់ដុំ និងបង្កើនភាពបត់បែន
• ការប្រើប្រាស់ថ្នាំដើម្បីកាត់បន្ថយអាការឈឺចាប់ ឬការរលាកតាមការសមស្រប
• ចាក់ថ្នាំប្រឆាំងការរលាកក្នុងប្រហោងសរសៃប្រសាទ ដើម្បីកាត់បន្ថយអាការឈឺផ្សារចុះទៅជើង
• ការចាក់ថ្នាំចំចំណុចក្នុងករណីខ្លះ

ការព្យាបាលដោយការវះកាត់

ប្រសិនបើមានរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជា ឈឺខ្លាំងរហូតរំខានដល់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ សាច់ដុំខ្សោយកម្លាំង ឬការព្យាបាលដោយមិនវះកាត់មិនទទួលបានផល គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាការវះកាត់ដើម្បីកាត់បន្ថយការសង្កត់លើសរសៃប្រសាទ

ឧទាហរណ៍នៃវិធីវះកាត់រួមមាន៖

ការវះកាត់ពង្រីកប្រឡាយ​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​សរសៃប្រសាទ (Decompression Surgery)

ជាការយកផ្នែកដែលសង្កត់លើសរសៃប្រសាទចេញ ដូចជា ឆ្អឹងដុះ ឬសាច់ជុំវិញដែលក្រាស់ ដើម្បីបង្កើនផ្ទៃទំនេរឱ្យសរសៃប្រសាទ

ការវះកាត់តភ្ជាប់សន្លាក់ឆ្អឹងខ្នង (Spinal Fusion)

ចំពោះអ្នកជំងឺខ្លះដែលមានភាពមិនរឹងមាំនៃឆ្អឹងខ្នង គ្រូពេទ្យអាចពិចារណាការតភ្ជាប់សន្លាក់ដើម្បីជួយបង្កើនភាពរឹងមាំ។

បច្ចុប្បន្ន មានបច្ចេកទេសវះកាត់ដែលជួយកាត់បន្ថយរបួសលើសាច់ដុំ ដូចជា ការវះកាត់ចោះមុខរបួសតូច (Minimally Invasive Spine Surgery) ដែលអាចជួយកាត់បន្ថយការបាត់បង់ឈាម និងរយៈពេលស្តារឡើងវិញ

តើជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នងចាំបាច់ត្រូវវះកាត់នៅពេលណា?

ការវះកាត់មិនមែនជាជម្រើសទីមួយសម្រាប់អ្នកជំងឺគ្រប់រូបនោះទេ។ គ្រូពេទ្យនឹងពិចារណាពីកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនៃរោគសញ្ញា តេស្តវេជ្ជសាស្រ្ត និងផលប៉ះពាល់លើជីវិតប្រចាំថ្ងៃ

អាចពិចារណាការវះកាត់នៅពេល៖

• មានអាការឈឺ ឬស្ពឹកស្រពន់ធ្ងន់ធ្ងរ ហើយមិនឆ្លើយតបនឹងការព្យាបាលដោយមិនវះកាត់
• មានអាការខ្សោយសាច់ដុំកើនឡើង
• មានអាការខុសប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធបញ្ចេញចោល
• ដើរបានកាន់តែតិច
• មានស្ថានភាពសរសៃប្រសាទ ឬខួរឆ្អឹងខ្នងគួរឱ្យកត់សម្គាល់

គោលបំណងនៃការវះកាត់គឺដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើសរសៃប្រសាទ បង្កើនផ្ទៃខាងក្នុងប្រហោងឆ្អឹងខ្នង និងជួយឱ្យអ្នកជំងឺត្រឡប់មកធ្វើចលនាបានល្អប្រសើរឡើងវិញ

តើពេលណាគួរទៅជួបគ្រូពេទ្យ?

គួរតែស្វែងរកការវាយតម្លៃពីគ្រូពេទ្យ ប្រសិនបើមានរោគសញ្ញាដូចខាងក្រោម៖

• ឈឺខ្នងអមដោយអាការស្ពឹកស្រពន់ ឬឈឺផ្សារចុះទៅដៃ ឬជើង
• ដើរបានតិចជាងមុន ឬឈរហើយមានអាការឈឺកើនឡើង
• សាច់ដុំដៃ ឬជើងខ្សោយកម្លាំង
• អាការកើតមានបន្តបន្ទាប់ និងមិនធូរស្រាល
• មានបញ្ហាក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធបញ្ចេញចោលរួមជាមួយ

ការរកឃើញភាពខុសប្រក្រតីនៅដំណាក់កាលដំបូង ជួយឱ្យអាចរៀបចំផែនការព្យាបាល និងការពារការកើតមានផលវិបាកពីការសង្កត់លើសរសៃប្រសាទក្នុងរយៈពេលយូរ

ការថែទាំអ្នកជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

ការថែទាំខ្លួនឯងមានផ្នែកមួយជួយកាត់បន្ថយការជម្រុញរោគសញ្ញា និងលើកកម្ពស់មុខងារនៃឆ្អឹងខ្នង រួមមាន៖

• រក្សាទម្ងន់ឱ្យនៅក្នុងកម្រិតសមស្រប ដើម្បីកាត់បន្ថយសម្ពាធលើឆ្អឹងខ្នង
• ហាត់ប្រាណតាមការណែនាំរបស់គ្រូពេទ្យ ឬអ្នកព្យាបាលដោយចលនា
• ជៀសវាងកាយវិការដែលបង្កើនសម្ពាធលើឆ្អឹងខ្នង ដូចជា ការលើករបស់ធ្ងន់ខុសទម្រង់
• កែប្រែឥរិយាបថអង្គុយ និងឈរឲ្យបានត្រឹមត្រូវ

ចំពោះអ្នកជំងឺដែលមានស្ថានភាពស្មុគស្មាញ ឬអ្នកដែលត្រូវការការព្យាបាលឯកទេស ការថែទាំជាក្រុមពហុជំនាញរួមចំណែកដល់ការធ្វើផែនការព្យាបាលកាន់តែសមស្រប។ មជ្ឈមណ្ឌលឆ្អឹងខ្នងនៅមន្ទីរពេទ្យអន្តរជាតិវេជ្ជថានីមានដំណើរការសម្រាប់វាយតម្លៃ និងថែទាំអ្នកជំងឺដែលមានបញ្ហាឆ្អឹងខ្នង ដោយពិចារណាលើមូលហេតុ ភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងតម្រូវការបុគ្គលរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ

សំណួរដែលសួរជាញឹកញាប់អំពីជំងឺក្រិនឆ្អឹងខ្នង

Related Posts

See All

តើស្មាមិនស្មើគ្នាបណ្តាលមកពីអ្វី? សញ្ញាព្រមាននៃជំងឺវៀចឆ្អឹងខ្នង (Scoliosis) ដែលអ្នកត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន

មនុស្សជាច្រើនប្រហែលជាបានកត់សម្គាល់ឃើញថាស្មារបស់ពួកគេមើល […]

អត្ថបទសុខភាព

ការអង្គុយនៅមុខកុំព្យូទ័រពេញមួយថ្ងៃ អាចនាំឱ្យកើត “ជំងឺសឹកឆ្អឹងខ្នង” មុនអាយុ

ជំងឺសឹក​ឆ្អឹងខ្នង (Degenerative Spine Disease) គឺជាជំងឺឆ្អឹងមួយក្នុងចំណោមជំងឺឆ្អឹងទូទៅបំផុតចំពោះមនុស្សក្នុងវ័យធ្វើការ ជាពិសេសអ្នកដែលអង្គុយនៅមុខកុំព្យូទ័ររយៈពេលយូរ ឬតែងតែឱនចុះលេងទូរស័ព្ទ។ ស្ថានភាពនេះបណ្តាលមកពីការខូចទ្រង់ទ្រាយនៃឌីស សន្លាក់ឆ្អឹង និងឆ្អឹងខ្នង ដែលអាចបណ្តាលឱ្យឈឺខ្នង ឈឺក ឬស្ពឹកដែលរាលដាលដល់ដៃ និងជើង ប្រសិនបើមិនបានព្យាបាលឱ្យបានត្រឹមត្រូវ

អត្ថបទសុខភាព