เลือกอ่านตามหัวข้อ
หมอนรองกระดูกเป็นโครงสร้างสำคัญที่ช่วยรองรับแรงกระแทกและเพิ่มความยืดหยุ่นให้กระดูกสันหลัง เมื่อหมอนรองกระดูกเกิดการเสื่อม ฉีกขาด หรือเคลื่อนออกจากตำแหน่ง อาจส่งผลให้เกิดการกดทับเส้นประสาท จนนำไปสู่อาการปวด ชา หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง โรคในกลุ่มนี้พบได้หลายรูปแบบ เช่น หมอนรองกระดูก ทับเส้นประสาท หมอนรองกระดูกปลิ้นกดทับเส้นประสาท ภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ และกระดูกต้นคอเสื่อมกดทับเส้นประสาท แม้อาการอาจคล้ายกัน แต่สาเหตุ ตำแหน่งของโรค และแนวทางการรักษาแตกต่างกัน การวินิจฉัยที่ถูกต้องจึงมีความสำคัญต่อการเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
หมอนรองกระดูก (Intervertebral Disc) เป็นเนื้อเยื่อที่อยู่ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละข้อ ทำหน้าที่รองรับแรงกระแทก กระจายแรงกด และช่วยให้กระดูกสันหลังสามารถเคลื่อนไหวได้อย่างยืดหยุ่น
เมื่ออายุมากขึ้นหรือได้รับแรงกดซ้ำ ๆ หมอนรองกระดูกอาจเกิดการเสื่อม สูญเสียความยืดหยุ่น หรือเกิดการฉีกขาด ส่งผลให้โครงสร้างรอบกระดูกสันหลังเปลี่ยนแปลง และอาจเกิดการกดทับเส้นประสาทตามมา
หมอนรองกระดูกสามารถเกิดการเสื่อมได้ตามธรรมชาติเมื่ออายุมากขึ้น แต่ยังมีปัจจัยหลายประการที่อาจเพิ่มโอกาสเกิดความผิดปกติของหมอนรองกระดูกและการกดทับเส้นประสาท โดยเฉพาะพฤติกรรมที่ทำให้กระดูกสันหลังรับแรงกดอย่างต่อเนื่องหรือมากเกินไป
แม้ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้จะไม่ได้เกิดโรคทุกราย แต่การปรับพฤติกรรมและดูแลสุขภาพกระดูกสันหลังอย่างเหมาะสมสามารถช่วยลดโอกาสเกิดโรคได้
แม้หลายคนจะเรียกรวมกันว่า “หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท” แต่ในความเป็นจริง โรคในกลุ่มนี้มีหลายภาวะที่แตกต่างกัน ทั้งสาเหตุ ตำแหน่งที่เกิดโรค และแนวทางการรักษา แม้อาการบางอย่างจะคล้ายคลึงกัน แต่การวินิจฉัยที่ถูกต้องจะช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม
หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นภาวะที่หมอนรองกระดูกเสื่อมหรือโป่งออกจนกดเบียดรากประสาท ทำให้เกิดอาการตามแนวเส้นประสาทที่ได้รับผลกระทบ
อาการ
ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการเป็น ๆ หาย ๆ ในระยะแรก ก่อนจะรุนแรงขึ้นเมื่อการกดทับเพิ่มมากขึ้น
หมอนรองกระดูกปลิ้นกดทับเส้นประสาท เป็นภาวะที่เนื้อภายในของหมอนรองกระดูกเคลื่อนทะลุผ่านชั้นนอกที่ฉีกขาดออกมากดทับเส้นประสาทโดยตรง
มักเกิดขึ้นหลังการยกของหนัก การบิดตัวอย่างรวดเร็ว หรือเกิดจากความเสื่อมของหมอนรองกระดูก
อาการ
ความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของหมอนรองกระดูกที่ปลิ้นออกมา
ภาวะโพรงกระดูกสันหลังตีบแคบ (Spinal Stenosis) เกิดจากช่องที่เป็นทางผ่านของไขสันหลังหรือเส้นประสาทแคบลง ส่งผลให้เส้นประสาทถูกกดเบียด ภาวะนี้มักสัมพันธ์กับความเสื่อมของกระดูกสันหลังและพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ
อาการ
ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการในระยะแรก แต่จะค่อย ๆ เป็นมากขึ้นเมื่อช่องโพรงกระดูกตีบแคบมากขึ้น
กระดูกต้นคอเสื่อมกดทับเส้นประสาท เป็นภาวะที่เกิดจากการเสื่อมของกระดูกต้นคอ หมอนรองกระดูก และข้อต่อบริเวณคอ จนเกิดการกดเบียดรากประสาทหรือไขสันหลัง
อาการ
ในบางรายที่มีการกดทับไขสันหลัง อาจส่งผลต่อการทรงตัวหรือการเดินได้
การเข้ารับการวินิจฉัยตั้งแต่ระยะเริ่มต้นช่วยให้สามารถวางแผนการรักษาได้เหมาะสม และลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการกดทับเส้นประสาทเป็นเวลานาน
การวินิจฉัยเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายเพื่อประเมินตำแหน่งของเส้นประสาทที่ได้รับผลกระทบในกรณีที่จำเป็น แพทย์อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติมด้วยการตรวจภาพวินิจฉัย เช่น การเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือการตรวจคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) เพื่อประเมินหมอนรองกระดูก โพรงกระดูกสันหลัง และโครงสร้างที่อาจกดทับเส้นประสาท
แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับชนิดของโรค ตำแหน่งของการกดทับเส้นประสาท ความรุนแรงของอาการ และผลการตรวจวินิจฉัย โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถเริ่มรักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดก่อน หากอาการไม่ดีขึ้น หรือมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ จึงอาจพิจารณาการรักษาด้วยการผ่าตัด
ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ การรักษาแบบไม่ผ่าตัดสามารถบรรเทาอาการได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบด้วย
การผ่าตัดพิจารณาในกรณีที่การรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ได้ผลหลังจากระยะเวลาที่เหมาะสม หรือเมื่อมีอาการทางระบบประสาทที่รุนแรงและลุกลาม เทคนิคที่ใช้ในปัจจุบัน ได้แก่
แม้ความเสื่อมของกระดูกสันหลังจะเกิดขึ้นตามวัย แต่สามารถลดปัจจัยเสี่ยงได้ด้วยการ
ผู้ป่วยในกลุ่มโรคหมอนรองกระดูกและการกดทับเส้นประสาทจำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างละเอียด เพื่อแยกโรคที่มีลักษณะอาการใกล้เคียงกัน และเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
ศูนย์กระดูกสันหลัง โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล ให้การดูแลผู้ป่วยโดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกสันหลัง ร่วมกับการประเมินและการตรวจภาพวินิจฉัย เพื่อประกอบการวางแผนรักษาให้สอดคล้องกับลักษณะของโรคและความจำเป็นของผู้ป่วยแต่ละราย
ต่างกัน แต่มีความเกี่ยวข้องกัน หมอนรองกระดูกปลิ้น คือภาวะที่เนื้อด้านในของหมอนรองกระดูกเคลื่อนหรือทะลุผ่านชั้นนอกออกมาจากตำแหน่งเดิม และอาจกดทับเส้นประสาทโดยตรง ส่วนหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท เป็นคำที่ใช้อธิบายภาวะที่เส้นประสาทถูกกดเบียดจากหมอนรองกระดูก ซึ่งอาจเกิดได้จากหมอนรองกระดูกโป่ง หมอนรองกระดูกเสื่อม หรือหมอนรองกระดูกปลิ้น ดังนั้น หมอนรองกระดูกปลิ้นจึงเป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการดีขึ้นจากการพัก การใช้ยา และกายภาพบำบัด โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัด อย่างไรก็ตาม หากอาการไม่ดีขึ้น มีอาการรุนแรงขึ้น หรือเกิดภาวะกดทับเส้นประสาท ควรได้รับการประเมินจากแพทย์เพื่อพิจารณาแนวทางการรักษาที่เหมาะสม
ไม่จำเป็น อาการปวดหลังอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น กล้ามเนื้ออักเสบ เอ็นอักเสบ ข้อกระดูกสันหลังเสื่อม หรือโรคอื่น ๆ ดังนั้น หากอาการปวดเป็นต่อเนื่อง ปวดร้าวลงแขนหรือขา หรือมีอาการชาและกล้ามเนื้ออ่อนแรงร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์
หากมีอาการอ่อนแรงของแขนหรือขาเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ควบคุมการขับถ่ายไม่ได้ หรือมีอาการชาบริเวณก้นและต้นขาด้านใน ควรรีบพบแพทย์โดยเร็ว เนื่องจากอาการดังกล่าวอาจเป็นสัญญาณของภาวะกดทับเส้นประสาทที่รุนแรง ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเร่งด่วน
การเสื่อมตามอายุไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่สามารถชะลอได้ด้วยการออกกำลังกายสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการก้มคอเป็นเวลานาน ปรับท่าทางการใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และตรวจสุขภาพเป็นระยะ
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ - โรคกระดูกสันหลัง
