รักษา ภูมิแพ้ ที่ต้นเหตุ ได้ด้วยวัคซีน 

โรค ภูมิแพ้ เป็นโรคที่พบได้บ่อยในทุกช่วงอายุ หลายคนเข้าใจว่าโรคภูมิแพ้เป็นโรคที่ต้องอยู่กับอาการไปตลอดชีวิต แต่ในปัจจุบัน นอกจากการใช้ยาและการหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้แล้ว ยังมีการรักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ ซึ่งช่วยปรับเปลี่ยนการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อสารก่อภูมิแพ้ ลดอาการของโรค และเพิ่มโอกาสในการหายขาดได้ 

ภูมิแพ้ คืออะไร

ภูมิแพ้ (Allergy) คือภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองไวต่อสารบางชนิดมากกว่าปกติซึ่งเกิดจากความผิดพลาดของระบบภูมิคุ้มกันที่มีการสร้างอิมมูโนโกลบูลินอี (Immunoglobulin E; IgE) ต่อสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ ส่งผลให้เกิดอาการแพ้ภายในเวลาไม่กี่นาทีถึงชั่วโมงหลังสัมผัสสารดังกล่าว โดยสารก่อภูมิแพ้อาจเข้าสู่ร่างกายผ่านทางระบบทางเดินหายใจ ผิวหนัง หรือการรับประทาน ซึ่งภาวะนี้สามารถพบได้ตั้งแต่วัยเด็ก หรืออาจเกิดขึ้นใหม่ในวัยผู้ใหญ่ก็ได้

โรคภูมิแพ้ที่พบบ่อย

1.  โรคจมูกและเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (allergic rhinoconjunctivitis) ผู้ป่วยจะมีอาการคันจมูก จาม น้ำมูกไหล คัดจมูก และในบางรายอาจมีอาการทางตาร่วมด้วย เช่น คันตา น้ำตาไหล เยื่อบุตาอักเสบ ใต้ตาดำ สารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อยได้แก่ ไรฝุ่น ขนสัตว์ เกสร แมลงสาบ เชื้อรา

2. โรคหืดจากภูมิแพ้ (allergic asthma) อาการสำคัญที่พบได้ ได้แก่ หายใจมีเสียงหวีด(wheeze) หายใจลำบาก แน่นหน้าอก ไอ โดยมักเกิดหลังสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ และพบได้เด่นชัดในผู้ที่แพ้สัตว์เลี้ยง

3. โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis) เป็นภาวะผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่มีอาการคันมาก ผิวหนังแห้ง และมีการกำเริบเป็นระยะ โดยเฉพาะหลังสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น

4. การแพ้พิษแมลงกลุ่มผึ้ง ต่อ แตน และมด (hymenoptera venom allergy) ผู้ป่วยอาจมีอาการตั้งแต่บวมแดงเฉพาะที่ ไปจนถึงการแพ้ชนิดรุนแรง (anaphylaxis) ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

5.  โรคแพ้อาหาร (food allergy) สามารถแสดงอาการได้หลากหลาย ตั้งแต่อาการคันในช่องปากเล็กน้อย ลมพิษ หน้าบวม ไปจนถึงการแพ้ชนิดรุนแรง (anaphylaxis) อาหารที่พบว่าเป็นสาเหตุได้บ่อยในผู้ใหญ่ ได้แก่ กุ้ง/ปู/ปลาหมึก/หอย(shellfish) ข้าวสาลี (wheat) และผลไม้

การตรวจวินิจฉัยโรคภูมิแพ้

การวินิจฉัยโรคภูมิแพ้เริ่มต้นจากการซักประวัติและตรวจร่างกาย เพื่อประเมินอาการที่สอดคล้องกับโรค โดยอาการของผู้ป่วยต้องมีความสัมพันธ์กับการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ สำหรับการทดสอบภูมิแพ้ (allergy test) มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาหลักฐานของการไวต่อสารก่อภูมิแพ้ (IgE sensitization) เพื่อช่วยสนับสนุนการวินิจฉัยร่วมกับประวัติทางคลินิก

การทดสอบภูมิแพ้ (allergy test)

1.การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) เป็นการทดสอบโดยนำสารสกัดก่อภูมิแพ้มาสะกิดบนผิวหนังบริเวณแขน เพื่อประเมินการตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ ใช้เวลาอ่านผลประมาณ 15–20 นาที โดยผู้ป่วยควรงดยาแก้แพ้ก่อนการทดสอบตามคำแนะนำของแพทย์

2. การเจาะเลือดตรวจ IgE ต่อสารก่อภูมิแพ้ (Serum specific IgE) เป็นการตรวจหา IgE ต่อสารก่อภูมิแพ้ในเลือด ซึ่งยาแก้แพ้ไม่มีผลต่อการตรวจ และสามารถตรวจสารก่อภูมิแพ้ได้หลายชนิดมากกว่าการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง

3. การทดสอบโดยการกระตุ้นด้วยสารก่อภูมิแพ้ (Allergen challenge test) เป็นการทดสอบโดยให้ผู้ป่วยสัมผัสหรือได้รับสารก่อภูมิแพ้ที่สงสัย เพื่อประเมินการตอบสนองของร่างกาย การทดสอบนี้จำเป็นต้องดำเนินการในโรงพยาบาล ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง

การรักษาโรคภูมิแพ้

การรักษาโรคภูมิแพ้ประกอบด้วย 3 แนวได้แก่ 

1. การรักษาตามมาตรฐานของโรคนั้นๆ

ยกตัวอย่างเช่น การพ่นจมูกด้วยยาสเตอรอยด์ในโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้

2. การหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้

การลดการสัมผัสสารที่กระตุ้นให้เกิดอาการแพ้จะช่วยลดโอกาสการเกิดอาการกำเริบได้ อย่างไรก็ตาม ในบางกรณีอาจหลีกเลี่ยงได้ยาก เช่น การสัมผัสไรฝุ่น, การเลิกเลี้ยงสัตว์เลี้ยง

3. ภูมิคุ้มกันบำบัดด้วยสารสกัดก่อภูมิแพ้ (Allergen Immunotherapy)

หรือที่เรียกโดยทั่วไปว่า วัคซีนภูมิแพ้

วัคซีนภูมิแพ้ (Allergen Immunotherapy) คืออะไร

วัคซีนภูมิแพ้ (Allergen Immunotherapy) เป็นวิธีการรักษาโรคภูมิแพ้โดยการให้สารก่อภูมิแพ้ที่ผู้ป่วยแพ้เข้าสู่ร่างกายอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลาที่เหมาะสม เพื่อปรับเปลี่ยนการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันให้เกิดภาวะทนต่อสารก่อภูมิแพ้ (tolerance) ส่งผลให้สามารถควบคุมอาการของโรคได้ในระยะยาว และนำไปสู่การหายขาดของโรคได้

วัคซีนภูมิแพ้มี 3 รูปแบบการรักษา ได้แก่

• ชนิดฉีดใต้ผิวหนัง (Subcutaneous Immunotherapy; SCIT)
• ชนิดอมใต้ลิ้น (Sublingual Immunotherapy; SLIT) ปัจจุบันในประเทศไทยมีใช้สำหรับการรักษาอาการแพ้ไรฝุ่นเท่านั้น
• ชนิดรับประทาน (Oral Immunotherapy; OIT)

โรคภูมิแพ้ชนิดใดที่สามารถทำวัคซีนภูมิแพ้ได้

1.โรคจมูกและเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (allergic rhinoconjunctivitis) รักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ชนิดฉีดใต้ผิวหนัง (SCIT) หรือ ชนิดอมใต้ลิ้น (SLIT)

2. โรคหืดจากภูมิแพ้ (allergic asthma) รักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ชนิดฉีดใต้ผิวหนัง (SCIT) หรือ ชนิดอมใต้ลิ้น (SLIT)

3.โรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง (atopic dermatitis) รักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ชนิดฉีดใต้ผิวหนัง (SCIT) หรือ ชนิดอมใต้ลิ้น (SLIT)

4.การแพ้พิษแมลงกลุ่มผื้ง ต่อ แตน และมด (hymenoptera venom allergy) รักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ชนิดฉีดใต้ผิวหนัง (SCIT)

5.โรคแพ้อาหาร (food allergy) รักษาด้วยการให้ภูมิคุ้มกันบำบัดชนิดรับประทาน (OIT)

  ทั้งนี้ ก่อนเริ่มการรักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการประเมินโดยแพทย์เฉพาะทางด้านโรคภูมิแพ้ เพื่อยืนยันการวินิจฉัย ระบุสารก่อภูมิแพ้ที่เป็นสาเหตุของอาการ และพิจารณาความเหมาะสมของการรักษา รวมถึงเลือกรูปแบบวัคซีนภูมิแพ้ที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

ที่คลินิกภูมิแพ้ โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล ผู้ป่วยจะได้รับการดูแลอย่างครอบคลุมตลอดกระบวนการรักษา ตั้งแต่การประเมินและเตรียมความพร้อมก่อนเริ่มวัคซีนภูมิแพ้ การเฝ้าสังเกตอาการระหว่างการรักษา ไปจนถึงการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด 

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคภูมิแพ้และวัคซีนภูมิแพ้

Medically Reviewed by

นพ. พงศ์สวัสดิ์ รอดสวาสดิ์

อายุรศาสตร์

อายุรศาสตร์โรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกัน

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

สัญญาณอันตรายของ RSV ในเด็ก พ่อแม่ต้องรู้

RSV (Respiratory Syncytial Virus) คือ เชื้อไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคทางระบบทางเดินหายใจที่รุนแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคหลอดลมอักเสบและปอดบวม ระบาดในช่วงปลายฤดูฝนต้นฤดูหนาว หรือช่วงที่มีอากาศเปลี่ยนแปลง

บทความสุขภาพ

กลั้นปัสสาวะไม่อยู่: สัญญาณเตือนที่ไม่ควรปล่อยผ่าน

ภาวะ กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ เป็นอาการที่เกิดจากความผิดปกติของการควบคุมการขับปัสสาวะ ซึ่งสามารถพบได้ในหลายช่วงวัย ไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้สูงอายุ โดยมีหลายประเภทและสาเหตุ เช่น กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแรง หรือการทำงานของกระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวเกิน การประเมินอย่างเหมาะสมมีความสำคัญต่อการวางแผนดูแล ตั้งแต่การปรับพฤติกรรม การบริหารกล้ามเนื้อ ไปจนถึงการใช้ยาและหัตถการเฉพาะทาง เพื่อช่วยลดอาการและผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว  ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ คืออะไร ภาวะ กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ คือ การสูญเสียความสามารถในการควบคุมการขับปัสสาวะ ส่งผลให้เกิดการปัสสาวะเล็ด หรือรั่วโดยไม่ตั้งใจ อาการอาจเกิดขึ้นเป็นครั้งคราวหรือเป็นต่อเนื่อง และมีความรุนแรงแตกต่างกันในแต่ละบุคคล แม้ภาวะนี้จะพบได้บ่อยในผู้สูงอายุหรือผู้หญิงหลังคลอด แต่ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติของวัย เนื่องจากอาจสะท้อนถึงความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ กล้ามเนื้อ หรือระบบประสาท ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ มีกี่แบบ 1. ปัสสาวะเล็ดเวลาออกแรง (Stress Incontinence) เกิดเมื่อมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น เช่น ไอ จาม หัวเราะ หรือยกของ ทำให้ปัสสาวะเล็ด มักพบในผู้ที่กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแรง 2. ปัสสาวะเล็ดจากปวดฉับพลัน (Urge Incontinence) ปวดปัสสาวะทันทีและรุนแรง กลั้นไม่ทัน มักเกิดจากกระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวเกินไป 3. ปัสสาวะล้น/ค้าง (Overflow Incontinence) ปัสสาวะออกไม่หมด […]

บทความสุขภาพ