เลือกอ่านตามหัวข้อ
อัลไซเมอร์ ไม่ใช่แค่โรค “ขี้ลืมตามวัย” แต่เป็นโรคที่สมองเกิดความเสียหายและการทำงานของเซลล์ประสาทถูกรบกวนจากโปรตีนที่สะสมผิดปกติ ซึ่งส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน เพราะฉะนั้นก่อนที่ความทรงจำจะค่อย ๆ เลือนหาย แนะนำตรวจอัลไซเมอร์ตั้งแต่เริ่มสงสัย เพื่อเริ่มการฝึกสมองและพิจารณายาชะลออาการเสื่อมได้ทันเวลา
โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s disease) เป็นโรคสมองเสื่อมชนิดหนึ่ง เกิดจากการสะสมของโปรตีนเบต้า–แอมะลอยด์ (β-amyloid) และโปรตีนเทา (tau) ในสมองผิดปกติ ทำให้โครงสร้างสมองเสียหายและการทำงานของเซลล์ประสาทถูกรบกวน ส่งผลกระทบต่อความจำ การคิดวิเคราะห์ และการตัดสินใจ เมื่ออาการเป็นมากขึ้นมักจะทำให้การใช้ชีวิตประจำวันค่อย ๆ แย่ลง
สมองเสื่อม (Dementia) เป็น “ภาวะ” ที่สมองเสื่อมถอย ทำให้ความจำ การคิดวิเคราะห์ และการใช้ชีวิตประจำวันบกพร่อง ซึ่งอาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง การติดเชื้อ ขาดวิตามิน หรือพาร์กินสัน โดยที่ โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s disease) เป็นเพียง “หนึ่งในสาเหตุของสมองเสื่อม” และเป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด ดังนั้นทุกคนที่เป็นอัลไซเมอร์จะมีอาการสมองเสื่อม แต่ผู้ที่มีสมองเสื่อมทุกคนไม่ได้หมายความว่าเป็นอัลไซเมอร์เสมอไป
ภาวะบกพร่องทางสติปัญญาเล็กน้อย หรือ MCI (Mild Cognitive Impairment) คือระยะกึ่งกลางระหว่างภาวะสมองเสื่อมตามวัยปกติและภาวะสมองเสื่อม อาการหลักที่มักสังเกตได้ ได้แก่
โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน เช่น ลืมว่าวางของไว้ที่ไหน ลืมบทสนทนาที่เพิ่งคุย หรือถามเรื่องเดิมซ้ำหลายครั้ง
เช่น ตัดสินใจเรื่องง่าย ๆ ได้ยากขึ้น ทำงานบ้านหรือจัดการเรื่องการเงินติดขัด ใช้คำพูดลดลง หรือสื่อสารได้ไม่คล่องเหมือนเดิม หรือหลีกเลี่ยงการเข้าสังคมเพราะรู้สึกไม่มั่นใจ
เช่น หงุดหงิดง่าย ซึมเศร้า ไม่กระตือรือร้น หรือมีความคิดหลงผิด เช่น คิดว่ามีคนมาขโมยของในบ้านตัวเอง
ซึ่งอาการเหล่านี้จะค่อย ๆ รุนแรงขึ้นตามความเสื่อมของสมองที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม โดยบางรายอาจพัฒนาไปสู่ภาวะสมองเสื่อมได้ (MCI to Dementia) จึงควรได้รับการประเมินตั้งแต่เนิ่น ๆ
ปัจจุบันมีการตรวจหลากหลายวิธี ได้แก่
หากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ตั้งแต่ MCI ผู้ป่วยจะได้รับประโยชน์อย่างมากจากการเริ่มฟื้นฟูสมองและการรักษาที่ตรงจุดทันที เพราะหากได้รับการดูแลและรักษาเร็ว คุณภาพชีวิตในระยะยาวสำหรับผู้ป่วยจะดีขึ้นได้ ซึ่งหนึ่งในตัวช่วยที่สำคัญคือเทคโนโลยี Neofect และทางเลือกยาชะลอความถดถอยจากอาการอัลไซเมอร์
Neofect เป็นเทคโนโลยีด้านการฟื้นฟูสมองและการเคลื่อนไหวที่พัฒนาขึ้นเพื่อช่วยผู้ป่วยโรคทางระบบประสาท ซึ่งรวมถึงภาวะสมองเสื่อมและอัลไซเมอร์ระยะแรก ๆ
หนึ่งในโปรแกรมสำคัญคือ Neofect Cognition ซึ่งเป็นโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำหรับการฝึกและประเมินการทำงานของสมอง เช่น
รูปแบบการฝึกจะมาในลักษณะ “เกมส์บำบัด” ที่ออกแบบให้สนุก เข้าใจง่าย และมีการให้คะแนนทันที ผู้สูงอายุจึงรู้สึกเหมือนเล่นเกมส์มากกว่าการทำแบบทดสอบ ทำให้ร่วมมือในการฝึกได้ต่อเนื่อง
Lecanemab (Leqembi) เป็นยากลุ่ม anti-amyloid monoclonal antibody ที่ได้รับการพัฒนาขึ้นเพื่อ ชะลอการดำเนินโรคในผู้ป่วยสมองเสื่อม ที่เกิดจากอัลไซเมอร์ระยะเริ่มต้น โดยออกฤทธิ์ลดการสะสมของโปรตีน แอมะลอยด์-เบต้า ในสมอง ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคอัลไซเมอร์ เมื่อระดับโปรตีนนี้ลดลง การเสื่อมของสมองในด้านความจำและการคิดวิเคราะห์จะดำเนินไปช้าลง
จากผลการศึกษาทางคลินิก พบว่าการให้ยา ต่อเนื่องเป็นเวลา 18 เดือน สามารถช่วยชะลอการลดลงของความสามารถด้านความคิดและความจำได้ในผู้ป่วยที่มีอาการเริ่มปรากฏแล้ว (Early symptomatic AD หรือ MCI จากอัลไซเมอร์)
ผู้ป่วยบางรายอาจเกิดอาการ เช่น
Lecanemab อาจไม่เหมาะสม หรือให้ผลน้อย ในผู้ที่
แม้อัลไซเมอร์จะเป็นโรคที่ยังไม่สามารถรักษาให้หายได้ แต่หากได้รับการวินิจฉัยที่เหมาะสมโดยเร็ว อย่างน้อยเราสามารถยืดเวลาแห่งความทรงจำ ผ่านการตรวจประเมิน ฟื้นฟูสมอง และการรักษาที่เหมาะสม เพื่อให้ผู้ป่วยยังคงเป็น “ตัวของตัวเอง” ได้นานที่สุด
หากมีอาการเหล่านี้สามารถปรึกษานัดหมายแพทย์ได้ที่โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล
สมองเสื่อม (Dementia) คือ “ภาวะ” ที่สมองเสื่อมถอย ทำให้ความจำและการใช้ชีวิตประจำวันบกพร่อง ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น โรคหลอดเลือดสมอง การติดเชื้อ หรือพาร์กินสัน ส่วน อัลไซเมอร์ (Alzheimer’s disease) เป็น “หนึ่งในสาเหตุของสมองเสื่อม” และเป็นชนิดที่พบมากที่สุด ทุกคนที่เป็นอัลไซเมอร์จะมีอาการสมองเสื่อม แต่คนที่มีสมองเสื่อมไม่ได้แปลว่าเป็นอัลไซเมอร์เสมอไป
MCI (Mild Cognitive Impairment) คือภาวะบกพร่องทางสติปัญญาเล็กน้อย อยู่กึ่งกลางระหว่าง “หลงลืมตามวัย” และ “สมองเสื่อมจากอัลไซเมอร์” ผู้ป่วยมักมีปัญหาเรื่องความจำ การคิดวิเคราะห์ สมาธิ และการตัดสินใจ เช่น ลืมเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้น ตัดสินใจเรื่องง่าย ๆ ได้ยาก หรืออารมณ์เปลี่ยนง่าย หากไม่ได้รับการประเมินตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจพัฒนาไปเป็นภาวะสมองเสื่อมได้
การตรวจประเมินอัลไซเมอร์ทำได้หลายวิธี ได้แก่
ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล
โทร. 02-734-0000
อายุรศาสตร์โรคสมองและระบบประสาท
อายุรศาสตร์โรคสมองและระบบประสาท - การรับรู้และพฤติกรรม
