เทคโนโลยี Apheresis การรักษาเฉพาะจุดที่มากกว่าการฟอกเลือด

ในกลุ่มผู้ป่วยโรคไตโดยเฉพาะผู้ที่ต้องเข้ารับการฟอกไตอย่างต่อเนื่อง อาจมีบางกรณีที่ภาวะของโรคมีความซับซ้อน การฟอกไตทั่วไปอาจไม่เพียงพอในการกำจัดสารพิษหรือภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติ ปัจจุบันมีเทคโนโลยีใหม่ที่เรียกว่า อะเฟรีซิส (Apheresis) ซึ่งสามารถเลือกกำจัดสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ในเลือดออกได้อย่างเฉพาะเจาะจง

Apheresis คืออะไร?

อะเฟรีซิส (Apheresis) มาจากภาษากรีก แปลว่า “การนำออกไป” เป็นกระบวนการทางการแพทย์ที่ช่วยคัดแยกส่วนประกอบที่ผิดปกติในเลือด เช่น สารพิษ ภูมิคุ้มกันที่ทำร้ายร่างกาย หรือเซลล์เม็ดเลือดที่มากเกินไป แล้วส่งส่วนประกอบที่ปกติกลับเข้าสู่ร่างกาย ซึ่งแตกต่างจากการฟอกเลือดทั่วไป (Dialysis) ที่เน้นเพียงการกรองของเสียขนาดเล็ก เช่น ยูเรียและเกลือแร่ อะเฟรีซิสจึงถือเป็นการรักษาที่มีความเฉพาะเจาะจงและตอบโจทย์โรคที่ซับซ้อนกว่า

ประเภทของ Apheresis

อะเฟรีซิสสามารถปรับใช้ได้ตามลักษณะของโรคหรือสารที่ต้องการนำออกจากร่างกาย ได้แก่

พลาสมาอะเฟรีซิส (Plasma-apheresis)

การแยกพลาสมา (น้ำเลือด) ออกจากเลือดเพื่อนำสารก่อภูมิแพ้ ภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติ หรือสารพิษบางชนิดออกจากร่างกาย

เม็ดเลือดแดงอะเฟรีซิส (Erythrocyta-apheresis)

การแยกเม็ดเลือดแดงออกจากเลือด โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีเม็ดเลือดแดงผิดปกติ เช่น ผู้ป่วยโรคโลหิตจางชนิดเคียว (sickle cell anemia)

การกำจัดสารพิษบางชนิด

เช่น แอมนิติน (Amnitins) สารพิษจากเห็ดบางชนิด ที่ไม่สามารถกำจัดได้ด้วยการฟอกไตทั่วไป

โรคที่ใช้ Apheresis ในการรักษา

อะเฟรีซิสมีบทบาทสำคัญในการรักษาโรคต่าง ๆ ได้แก่

• โรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (Autoimmune diseases) เช่น SLE, Myasthenia Gravis, Guillain-Barré Syndrome ที่ร่างกายสร้างภูมิต้านทานผิดปกติมาทำลายเนื้อเยื่อของตนเอง
• โรคเลือดบางชนิด เช่น ภาวะเลือดข้นเกินไป (Hyperviscosity syndrome), โรคเม็ดเลือดแดงแตกจากภูมิคุ้มกัน (autoimmune hemolytic anemia)
• การกำจัดสารพิษ ที่การฟอกไตไม่สามารถทำได้
• การเตรียมตัวก่อนการปลูกถ่ายอวัยวะ เพื่อลดระดับภูมิคุ้มกัน ลดโอกาสการปฏิเสธอวัยวะ

ขั้นตอนและระยะเวลาในการทำ Apheresis

ก่อนเริ่มการรักษาอะเฟรีซิส ผู้ป่วยจะได้รับการประเมินสุขภาพอย่างละเอียดเพื่อระบุชนิดและปริมาณสารที่ต้องการนำออก จากนั้นจะมีขั้นตอนดังนี้

1. จะมีการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำและอาจมีการให้ยาบางชนิดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน
2. เลือดจะถูกดึงออกจากหลอดเลือดดำเข้าสู่เครื่องอะเฟรีซิส
3. เครื่องจะทำการคัดแยกส่วนประกอบ เช่น พลาสมา เม็ดเลือดแดง หรือสารพิษ
4. ส่วนที่ไม่ต้องการจะถูกกำจัด ส่วนที่ปกติจะถูกส่งกลับเข้าร่างกายผ่านเส้นเลือดอีกเส้นหนึ่ง โดยทั่วไปกระบวนการนี้ใช้เวลาประมาณ 1–3 ชั่วโมงต่อครั้ง ขึ้นกับชนิดของโรคและปริมาณเลือดที่ต้องผ่านการกรอง

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

แม้ว่า Apheresis จะเป็นวิธีการที่ปลอดภัยสูง แต่ยังอาจพบภาวะแทรกซ้อนได้ เช่น

• ความดันโลหิตต่ำจากการหมุนเวียนเลือดภายนอกร่างกาย
• ภาวะแคลเซียมต่ำ เนื่องจากการใช้สารกันเลือดแข็ง
• อาการแพ้ต่อสารกันเลือดแข็งหรือสารอื่น ๆ ที่ใช้ในการรักษา
• การติดเชื้อบริเวณตำแหน่งเจาะเข็มหรือใส่สายสวน
• ภาวะเลือดออกผิดปกติ หากได้รับสารกันเลือดแข็งมากเกินไป
• ความผิดปกติของเกลือแร่ เช่น โซเดียมสูงหรือโพแทสเซียมต่ำ
• ภาวะเม็ดเลือดแดงแตก (เกิดได้น้อยมาก)

ผลลัพธ์และประสิทธิภาพของ Apheresis

ความสำเร็จของการรักษาด้วยอะเฟรีซิสขึ้นอยู่กับชนิดของโรคและการตอบสนองของผู้ป่วย แต่ในหลายกรณีพบว่าสามารถช่วยควบคุมอาการ ลดความรุนแรง และปรับคุณภาพชีวิตผู้ป่วยให้ดีขึ้นได้อย่างชัดเจน
อย่างไรก็ตาม อะเฟรีซิสมักเป็น ส่วนหนึ่งของการรักษาแบบองค์รวม ซึ่งอาจรวมกับการใช้ยาหรือการรักษาอื่น ๆ เพื่อให้ผลลัพธ์ยั่งยืนที่สุด

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชั่นแนล
โทร. 02-734-0000

Medically Reviewed by

นพ. ณฐพุฒิ บุญวิสุทธิ์

อายุรศาสตร์

อายุรศาสตร์โรคไต

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

ผื่นไม่หาย ไข้ไม่ลด สัญญาณเตือน “โรคฝีดาษลิง”

หากพบผื่นผิดปกติร่วมกับมีปัจจัยเสี่ยงจากการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ อาจเข้าข่ายการติดเชื้อ โรคฝีดาษลิง หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมตั้งแต่ต้น จะนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อน และเพิ่มความเสี่ยงในการแพร่เชื้อสู่คนรอบข้าง โรคฝีดาษลิง เกิดจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเดียวกับโรคฝีดาษหรือไข้ทรพิษ โดยพบว่ามีแหล่งกำเนิดโรคตามธรรมชาติจากสัตว์ป่าบางชนิด โดยเฉพาะสัตว์ฟันแทะในแถบแอฟริกา แม้ชื่อโรคจะมีคำว่า “ลิง” แต่ในความเป็นจริง ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่ได้ติดเชื้อมาจากลิงโดยตรง การติดเชื้อ โรคฝีดาษลิง เกิดขึ้นได้อย่างไร ? ซึ่งโรคฝีดาษลิงจะไม่แพร่เชื้อก่อนมีอาการ แต่จะแพร่เชื้อได้เมื่อเริ่มแสดงอาการแล้ว หลังได้รับเชื้อฝีดาษลิงประมาณ 1–2 สัปดาห์ ผู้ป่วยมักเริ่มมีอาการดังนี้ โดยสายพันธุ์ที่พบในปัจจุบัน ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรง และมีอัตราการเสียชีวิตค่อนข้างต่ำ ยกเว้นในรายที่ภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ วิธีดูแลตัวเองและป้องกันโรคฝีดาษลิง แม้ โรคฝีดาษลิง จะไม่ใช่โรคที่แพร่กระจายได้ง่ายในชีวิตประจำวัน แต่หากรู้จักอาการตั้งแต่ระยะแรก พร้อมสังเกตความผิดปกติของร่างกาย และหลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้ที่มีความเสี่ยงก็สามารถลดโอกาสการติดเชื้อ และดูแลตัวเองรวมถึงคนรอบข้างได้อย่างเหมาะสม ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลเวชธานีโทร 02-734-0000 ต่อ 2200

บทความสุขภาพ

ปอดอักเสบจากไวรัส RSV ในผู้สูงอายุ อันตรายถึงชีวิต ป้องกันได้ด้วยวัคซีน

ไวรัส RSV ไม่ได้เกิดในเด็กเท่านั้น ผู้สูงอายุก็เสี่ยงติดเชื้อและเป็นโรคปอดอักเสบรุนแรงถึงชีวิตได้ เรียนรู้วิธีสังเกตอาการและการป้องกันด้วยวัคซีน RSV

บทความสุขภาพ