รู้แต่ไม่รักษา = พกระเบิดเวลาไว้ในตัว! “นิ่วในถุงน้ำดี” อันตรายกว่าที่คิด
นิ่วในถุงน้ำดี เกิดจากการตกผลึกของคอเลสเตอรอลในน้ำดี อาการปวดท้องขวา คลื่นไส้ หรือดีซ่าน อาจเป็นสัญญาณเตือน รีบตรวจวินิจฉัยก่อนสาย
เลือกอ่านตามหัวข้อ
อาการ ถ่ายเป็นเลือด อาจเป็นสัญญาณของความผิดปกติในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่ริดสีดวงทวารและแผลปริขอบทวารหนัก ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อย ไปจนถึงโรคของลำไส้ใหญ่และความผิดปกติภายในระบบทางเดินอาหาร หลายคนอาจสังเกตเห็นเลือดปนในอุจจาระ หรือมีเลือดออกขณะขับถ่ายร่วมกับอาการอื่น เช่น ปวดท้อง น้ำหนักลด ซีด หรือการขับถ่ายที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย ถ่ายไม่สุด อุจจาระมีขนาดเล็กลง หรือความถี่ในการขับถ่ายเปลี่ยนไป อาการเหล่านี้อาจช่วยบ่งชี้ตำแหน่งและสาเหตุของความผิดปกติได้ในเบื้องต้น แม้อาการบางกรณีอาจไม่ได้เกิดจากโรคร้ายแรง แต่หากอาการเกิดขึ้นซ้ำ หรือมีความผิดปกติร่วม ไม่ควรละเลย และควรพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจหาสาเหตุและวางแผนดูแลรักษาอย่างเหมาะสม
ถ่ายเป็นเลือด เกิดจากอะไรได้บ้าง
อาการมีเลือดออกขณะขับถ่ายสามารถเกิดได้จากหลายตำแหน่งในระบบทางเดินอาหาร โดยลักษณะของเลือดที่พบอาจช่วยบ่งชี้ตำแหน่งของความผิดปกติได้ในเบื้องต้น
สาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่
- ริดสีดวงทวาร
- แผลปริขอบทวารหนัก
- ลำไส้อักเสบหรือติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร
- ติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่
- มะเร็งลำไส้ใหญ่
- เลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น
สีของเลือดและอุจจาระสามารถบอกอะไรได้บ้าง
เลือดสีแดงสด
มักเกิดจากความผิดปกติบริเวณทวารหนักหรือลำไส้ส่วนปลาย เช่น ริดสีดวงทวาร หรือแผลปริขอบทวารหนัก โดยอาจพบได้หลายลักษณะ เช่น เลือดหยดหลังขับถ่าย เลือดเปื้อนบนกระดาษชำระ หรือเลือดติดผิวอุจจาระ บางรายอาจมีอาการระคายเคืองหรือเจ็บขณะขับถ่ายร่วมด้วย
เลือดสีแดงคล้ำหรือมีมูกเลือด
อาจเกิดจากความผิดปกติภายในลำไส้ใหญ่ เช่น ลำไส้อักเสบ ติ่งเนื้อ หรือเนื้องอกในลำไส้ โดยบางรายอาจมีอาการปวดท้องหรือการขับถ่ายที่เปลี่ยนแปลงไปร่วมด้วย
อุจจาระสีดำคล้ายยางมะตอย
อุจจาระสีดำคล้ายยางมะตอย หรือที่หลายคนเรียกว่า “ถ่ายดำ” อาจเกิดจากเลือดออกในระบบทางเดินอาหารส่วนต้น เช่น กระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น เนื่องจากเลือดผ่านกระบวนการย่อยภายในร่างกาย จึงทำให้อุจจาระมีสีดำผิดปกติ
ถ่ายเป็นเลือด แต่ไม่เจ็บ อันตรายหรือไม่
แม้บางรายจะไม่มีอาการเจ็บร่วม แต่ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความผิดปกติ เนื่องจากภาวะบางอย่าง เช่น ติ่งเนื้อในลำไส้หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่ อาจเริ่มต้นโดยไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก ทำให้ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งละเลยอาการหรือเข้าใจว่าเป็นเพียงภาวะทั่วไป
ความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับสาเหตุที่แท้จริง บางกรณีอาจเกิดจากริดสีดวงทวารหรือแผลปริขอบทวารหนัก ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้บ่อยและสามารถดูแลรักษาได้ แต่หากสาเหตุเกิดจากความผิดปกติภายในลำไส้ การปล่อยไว้โดยไม่ได้ตรวจหาสาเหตุ อาจทำให้โรคลุกลามมากขึ้น และส่งผลต่อแนวทางการรักษาในระยะต่อมา
ริดสีดวงกับมะเร็งลำไส้ แตกต่างกันอย่างไร
แม้ทั้งริดสีดวงทวารและมะเร็งลำไส้ใหญ่อาจทำให้เกิดอาการถ่ายเป็นเลือดได้ แต่ลักษณะอาการและความผิดปกติที่พบอาจแตกต่างกัน ผู้ที่มีอาการอุจจาระมีเลือดจำนวนไม่น้อยอาจเข้าใจว่าเกิดจากริดสีดวงเพียงอย่างเดียว จนละเลยการตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง
ริดสีดวงทวาร
- เลือดมักเป็นสีแดงสด
มักพบเลือดหยดหลังขับถ่าย หรือเปื้อนบนกระดาษชำระ เนื่องจากเลือดออกบริเวณทวารหนักหรือลำไส้ส่วนปลาย - อาจมีอาการเจ็บ คัน หรือระคายเคือง
โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการท้องผูกหรือเบ่งถ่ายบ่อย - อาจคลำพบก้อนบริเวณทวารหนัก
บางรายอาจมีก้อนยื่นออกมาขณะขับถ่ายหรือหลังขับถ่าย - การขับถ่ายมักไม่เปลี่ยนแปลงชัดเจน
โดยทั่วไปยังสามารถขับถ่ายได้ตามปกติ และอาการอาจเป็น ๆ หาย ๆ
มะเร็งลำไส้ใหญ่
- อาจพบเลือดปนกับอุจจาระหรือมีสีแดงคล้ำ
เลือดอาจไม่ได้เห็นชัดเป็นหยด แต่ปะปนอยู่กับอุจจาระ - การขับถ่ายอาจเปลี่ยนแปลงไป
เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย ถ่ายไม่สุด หรืออุจจาระมีขนาดเล็กลงผิดปกติ - บางรายอาจไม่มีอาการปวดในระยะแรก
ทำให้อาจละเลยอาการหรือเข้าใจว่าเป็นภาวะทั่วไป - อาจมีอาการร่วมอื่น ๆ
เช่น อ่อนเพลีย ซีด น้ำหนักลด หรือเบื่ออาหาร โดยเฉพาะเมื่ออาการเป็นต่อเนื่องนานผิดปกติ
อาการร่วมที่ควรรีบพบแพทย์
แม้อาการถ่ายเป็นเลือดอาจไม่ได้เกิดจากโรคร้ายแรงเสมอไป แต่หากมีอาการผิดปกติร่วมด้วย ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติม เนื่องจากอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติภายในระบบทางเดินอาหารที่ต้องได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม โดยเฉพาะในกรณีต่อไปนี้
- มีเลือดออกซ้ำ หรือมีปริมาณมากผิดปกติ
- ปวดท้องเรื้อรังหรืออาการปวดรุนแรงขึ้น
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
- อ่อนเพลีย ซีด หรือมีอาการหน้ามืด
- การขับถ่ายเปลี่ยนแปลงไป เช่น ท้องผูกสลับท้องเสีย หรือถ่ายไม่สุด
- อุจจาระมีสีดำคล้ายยางมะตอย
- มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่
นพ. อนนต์ ใจอ่อนน้อม ศัลยแพทย์ทั่วไป ให้ข้อมูลว่า ผู้ป่วยบางรายมักเข้ารับการตรวจเมื่ออาการเกิดขึ้นต่อเนื่องหรือเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวันแล้ว ทั้งที่ในบางกรณี การตรวจหาสาเหตุตั้งแต่ระยะแรกอาจช่วยให้ดูแลรักษาได้ง่ายขึ้น และลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคที่ซ่อนอยู่ได้มากขึ้น
การวินิจฉัยเมื่อมีเลือดปนในอุจจาระ
แพทย์จะพิจารณาจากลักษณะอาการ ระยะเวลาที่เกิด และอาการร่วมอื่น ๆ รวมถึงอาจมีการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เช่น
การตรวจร่างกายและซักประวัติ
เพื่อประเมินความเสี่ยงและแยกสาเหตุเบื้องต้น
การตรวจอุจจาระ
ช่วยประเมินภาวะติดเชื้อหรือเลือดที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
การส่องกล้องลำไส้ใหญ่
ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณาส่องกล้องลำไส้ใหญ่ เพื่อตรวจหาความผิดปกติภายในลำไส้อย่างละเอียด โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการเรื้อรังหรือมีปัจจัยเสี่ยง
คนอายุน้อยเสี่ยงมะเร็งลำไส้ได้หรือไม่
แม้มะเร็งลำไส้ใหญ่มักพบในผู้สูงอายุ แต่ปัจจุบันเริ่มพบในคนอายุน้อยมากขึ้น ทำให้การมีอาการถ่ายเป็นเลือดไม่ควรถูกมองข้ามเพียงเพราะอายุยังน้อย โดยเฉพาะในผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ หรือมีความผิดปกติของการขับถ่ายเกิดขึ้นต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม เพื่อค้นหาสาเหตุและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคที่อาจซ่อนอยู่
วิธีลดความเสี่ยงของโรคในระบบทางเดินอาหาร
แม้ไม่สามารถป้องกันได้ทั้งหมด แต่การดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวันอาจช่วยลดความเสี่ยงของโรคในระบบทางเดินอาหารได้ เช่น
- รับประทานอาหารที่มีกากใยเพียงพอ
ผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี อาจช่วยให้การขับถ่ายเป็นปกติและลดปัญหาท้องผูก - ดื่มน้ำอย่างเหมาะสม
การดื่มน้ำเพียงพอช่วยให้อุจจาระไม่แข็งจนเกินไป และช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้น - หลีกเลี่ยงการเบ่งถ่ายเป็นเวลานาน
การเบ่งถ่ายบ่อยหรือใช้เวลานานในห้องน้ำ อาจเพิ่มแรงดันบริเวณทวารหนักและเพิ่มความเสี่ยงของริดสีดวงทวาร - ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
การออกกำลังกายอย่างเหมาะสม เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือโยคะ อาจช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีขึ้น และส่งเสริมสุขภาพของระบบทางเดินอาหารในระยะยาว - ไม่ละเลยอาการผิดปกติที่เกิดซ้ำ
หากสังเกตเห็นความผิดปกติของระบบขับถ่ายที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง ไม่ควรละเลย และควรเข้ารับการตรวจตามความเหมาะสม
เข้ารับการตรวจสุขภาพตามช่วงวัยและปัจจัยเสี่ยง
โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือมีความเสี่ยงด้านสุขภาพอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหาร
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาการถ่ายเป็นเลือด
ถ่ายเป็นเลือดทุกครั้ง แปลว่าเป็นมะเร็งหรือไม่
ไม่เสมอไป อาการถ่ายเป็นเลือดอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ริดสีดวงทวารหรือแผลปริขอบทวารหนัก อย่างไรก็ตาม หากอาการเกิดขึ้นซ้ำ หรือมีอาการร่วม เช่น น้ำหนักลด ซีด หรือการขับถ่ายเปลี่ยนแปลงไป ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม
เลือดสีแดงสดกับสีคล้ำต่างกันอย่างไร
เลือดสีแดงสดมักพบในความผิดปกติบริเวณทวารหนักหรือลำไส้ส่วนปลาย ขณะที่เลือดสีแดงคล้ำหรือสีดำ อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติภายในลำไส้หรือระบบทางเดินอาหารส่วนต้น
ถ้ามีเลือดติดกระดาษชำระเพียงเล็กน้อย จำเป็นต้องพบแพทย์หรือไม่
หากเกิดเพียงครั้งเดียวและไม่มีอาการอื่นร่วม อาจเฝ้าสังเกตอาการได้เบื้องต้น แต่หากเกิดซ้ำ หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วม ควรพบแพทย์เพื่อรับการตรวจเพิ่มเติม
การส่องกล้องลำไส้จำเป็นในทุกกรณีหรือไม่
การส่องกล้องลำไส้ขึ้นอยู่กับอายุ อาการ และปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล โดยแพทย์จะพิจารณาตามความเหมาะสม
อาการแบบใดที่ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที
หากมีเลือดออกปริมาณมาก หน้ามืด อ่อนแรง ปวดท้องรุนแรง หรือถ่ายดำร่วมกับอาการผิดปกติอื่น ควรพบแพทย์โดยเร็ว
ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม
ศูนย์ศัลยกรรม โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชั่นแนล
โทร. 02-734-0000 ต่อ 4500, 4501
Medically Reviewed by
Readers’ Rating
2.6 out of 5 stars (based on 13 reviews)
