หลายคนอาจเคยมีอาการ หัวเข่าหลวม เดินแล้วเหมือนจะทรุด หรือเวลาขยับแล้วมีเสียงก๊อกแก๊กดังออกมาอาการเหล่านี้แสดงถึงความผิดปกติของข้อเข่าและเส้นเอ็น หากละเลยหรือปล่อยไว้นาน การบาดเจ็บอาจลุกลามจนกลายเป็นโรคข้อเข่าเสื่อมในอนาคตได้ การทำความเข้าใจสาเหตุ อาการที่ควรระวัง รวมถึงแนวทางการรักษาที่เหมาะสมจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยปกป้องข้อเข่าให้ใช้งานได้อย่างแข็งแรงยาวนาน
อาการร่วมจากภาวะ เข่าหลวม เป็นอย่างไร
ความรู้สึกไม่มั่นคงของข้อเข่า ผู้ป่วยจะรู้สึกเหมือนเข่าไม่แข็งแรงหรือเสียการทรงตัวเมื่อต้องรับน้ำหนัก โดยเฉพาะในช่วงที่เปลี่ยนทิศทางการเคลื่อนไหวหรือหมุนตัวอย่างรวดเร็ว หรือขึ้นลงบันไดเสียงผิดปกติจากข้อเข่า เกิดเสียงกรอบแกรบขณะเคลื่อนไหวความเจ็บปวดเป็นช่วง ๆ ไม่ต่อเนื่อง หลังจากออกกำลังกาย หรือยืนเป็นเวลานานเสี่ยงต่อการเสื่อมของข้อเข่า หากไม่ได้รับการดูแลรักษา อาจส่งผลให้กระดูกอ่อนสึกหรอและเกิดข้อเข่าเสื่อม ก่อนวัยอันควรข้อเข่าค้างหรือติดขัด อาจเกิดจากความเสียหายของเมนิสคัส ซึ่งเป็นหมอนรองกระดูกข้อเข่า ที่ช่วยรองรับแรงกระแทกและทำให้ข้อเข่าเคลื่อนไหวราบรื่น เมื่อเมนิสคัสฉีกขาด จะทำให้รู้สึกค้างหรือติดขัดขณะเคลื่อนไหว งอหรือเหยียดเสี่ยงต่อการหกล้ม เนื่องจากเข่าไม่สามารถรับน้ำหนักได้อย่างมีประสิทธิภาพเหมือนเดิมการอักเสบและบวมของข้อเข่า อาจพบอาการบวมรอบข้อเข่าภายหลังจากทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก หรือเมื่อเข่ารู้สึกไม่มั่นคง
สาเหตุของอาการ เข่าหลวม เข่ามีเสียง สาเหตุหลักของอาการเข่าหลวมมักเกี่ยวข้องโดยตรงกับความเสียหายของโครงสร้างที่ทำหน้าที่สร้างความมั่นคงให้กับข้อเข่า โดยเฉพาะกลุ่มเส้นเอ็นต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่ยึดกระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้งเข้าไว้ด้วยกัน เมื่อเส้นเอ็นเหล่านี้บาดเจ็บ จะส่งผลให้ข้อเข่าเคลื่อนไหวผิดปกติและเกิดภาวะเข่าหลวมตามมา
การบาดเจ็บที่บริเวณเอ็นไขว้หน้า (Anterior Cruciate Ligament) เอ็นไขว้หน้า (ACL) เป็นหนึ่งในเส้นเอ็นที่มีความสำคัญที่สุดในการสร้างความมั่นคงให้ข้อเข่า ทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้กระดูกหน้าแข้งเคลื่อนที่ไปด้านหน้ามากเกินไป การบาดเจ็บของเอ็นเส้นนี้มักเกิดขึ้นในกลุ่มนักกีฬา โดยเฉพาะกีฬาที่ต้องมีการเปลี่ยนทิศทางอย่างรวดเร็ว การกระโดด หรือการหยุดกะทันหัน เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล ผู้ป่วยมักรู้สึกหรือได้ยินเสียง “ป๊อบ” ในเข่าขณะเกิดการบาดเจ็บ ตามมาด้วยอาการปวด บวม และไม่สามารถลงน้ำหนักที่ขาข้างนั้นได้เต็มที่
การบาดเจ็บที่เอ็นไขว้หลัง (Posterior Cruciate Ligament) เอ็นไขว้หลัง (PCL) เป็นเส้นเอ็นที่ไขว้อยู่ทางด้านหลังของกระดูกข้อเข่า มีความแข็งแรงกว่าเอ็นไขว้หน้าเข่า ทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้กระดูกหน้าแข้งเคลื่อนไปด้านหลังมากเกินไป การบาดเจ็บของเอ็นไขว้หลังพบได้น้อยกว่าเอ็นไขว้หน้า แต่มักเกิดจากแรงกระแทกที่รุนแรงบริเวณด้านหน้าของหัวเข่าโดยตรง เช่น อุบัติเหตุทางรถยนต์ที่เข่ากระแทกกับคอนโซลหน้ารถ หรือการล้มโดยที่เข่ากระแทกพื้นในท่างอเข่า
เอ็นด้านข้างของเข่ามีบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นคงให้ข้อเข่า โดยเฉพาะด้านนอกของหัวเข่า การบาดเจ็บมักเกิดจากแรงกระแทกที่มากระทบด้านในของเข่า ส่งผลให้เกิดอาการปวดและบวมบริเวณด้านนอก รู้สึกไม่มั่นคงเมื่อเคลื่อนไหวไปด้านข้าง อีกทั้งยังมีโอกาสเกิดภาวะเอ็นเข่าอักเสบร่วมด้วย ซึ่งทำให้การเคลื่อนไหวลำบากและเจ็บมากขึ้น
ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ที่ทำให้ เข่าหลวม นอกเหนือจากการบาดเจ็บของเส้นเอ็นโดยตรง ยังมีปัจจัยอื่น ๆ ที่สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะเข่าหลวมได้เช่นกัน
น้ำหนักตัวเกิน น้ำหนักตัวที่มากเกินเกณฑ์มาตรฐานจะเพิ่มแรงกดทับที่ข้อเข่าเพิ่มมากขึ้นในทุกการเคลื่อนไหว แรงกดที่เพิ่มขึ้นนี้จะเร่งให้กระดูกอ่อนผิวข้อและโครงสร้างอื่น ๆ เช่น หมอนรองกระดูก เกิดการสึกหรอเร็วกว่าปกติ ซึ่งเมื่อโครงสร้างเหล่านี้เสื่อมสภาพลง ความมั่นคงของข้อเข่าก็จะลดลงตามไปด้วย นำไปสู่ภาวะเข่าหลวมในที่สุด
การใช้งานข้อเข่า การใช้งานข้อเข่าอย่างหนักมากเกินไปเป็นเวลานาน ไม่ว่าจะเป็นการยืน เดิน หรือทำกิจกรรมบางอย่างที่ต้องงอเข่าบ่อย ๆ สามารถทำให้โครงสร้างภายในข้อเข่าเกิดความล้าและเสื่อมสภาพได้เช่นกัน เมื่อกล้ามเนื้อรอบข้อเข่าอ่อนแรงลงจากการใช้งานหนัก ความสามารถในการช่วยพยุงข้อเข่าก็จะลดลง ทำให้เส้นเอ็นต้องทำงานหนักขึ้นและเสี่ยงต่อการบาดเจ็บได้ง่ายขึ้น
อุบัติเหตุ อุบัติเหตุที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเล่นกีฬา เช่น การก้าวพลาดตกบันได การลื่นล้ม หรือการประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์ สามารถสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างข้อเข่าได้โดยตรง แม้ว่าการบาดเจ็บภายนอกอาจดูไม่รุนแรง แต่แรงกระแทกอาจทำให้เส้นเอ็นยืดหรือฉีกขาดบางส่วน ซึ่งส่งผลให้เกิดภาวะเข่าหลวมตามมาได้
การรักษาอาการ เข่าหลวม แนวทางการรักษาภาวะเข่าหลวมจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ ความรุนแรงของอาการของผู้ป่วยแต่ละราย โดยแพทย์จะเป็นผู้วินิจฉัยอย่างละเอียดเพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุด ซึ่งแบ่งออกเป็นสองแนวทางหลัก
กรณีที่อาการไม่รุนแรงหรือการบาดเจ็บไม่มากนัก แพทย์อาจเริ่มต้นด้วยการรักษาแบบประคับประคอง ได้แก่ การพักการใช้งานข้อเข่า การประคบเย็นเพื่อลดอาการบวม การรับประทานยาแก้ปวดและลดการอักเสบ และการทำกายภาพบำบัดเพื่อฟื้นฟูและเสริมสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อเข่า โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้าและด้านหลัง ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการเพิ่มความมั่นคงให้ข้อเข่า นอกจากนี้ แพทย์อาจแนะนำให้ใช้อุปกรณ์พยุงเข่าเพื่อช่วยป้องกันการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ กรณีที่มีการฉีกขาดของเส้นเอ็นอย่างรุนแรง โดยเฉพาะเอ็นไขว้หน้า หรือในผู้ป่วยที่ต้องการกลับไปทำกิจกรรมที่ต้องใช้เข่าอย่างหนัก เช่น การเล่นกีฬา การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกที่จำเป็น การผ่าตัดที่นิยมทำกันคือการผ่าตัดส่องกล้องเพื่อสร้างเส้นเอ็นขึ้นมาใหม่ โดยใช้เส้นเอ็นจากส่วนอื่นของร่างกายผู้ป่วยมาทดแทนเส้นเอ็นที่ฉีกขาดไป
การดูแลตัวเองเพื่อให้เข่าแข็งแรง
ออกกำลังกายที่เน้นกล้ามเนื้อรอบเข่าและสะโพก เพื่อเสริมสร้างกล้ามเนื้อขา
รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม เพื่อลดแรงกดทับที่ข้อเข่า
หลีกเลี่ยงท่านั่งที่ต้องงอเข่าเป็นเวลานาน เช่น นั่งคุกเข่า นั่งยอง ๆ หรือนั่งพับเพียบ
เรียนรู้เทคนิคการเคลื่อนไหวที่ถูกต้องในการเล่นกีฬาหรือการออกกำลังกาย
อบอุ่นร่างกายและยืดกล้ามเนื้อเป็นประจำก่อนและหลังออกกำลังกาย เพื่อลดความเสี่ยงในการบาดเจ็บ
เข่าหลวม เข่ามีเสียง ไม่ควรมองข้าม รีบรักษาก่อนบาดเจ็บรุนแรง อาการเข่าหลวมและหัวเข่ามีเสียงเป็นสัญญาณเตือนว่า ความมั่นคงของข้อเข่ากำลังมีปัญหา การปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่การบาดเจ็บที่รุนแรงขึ้นหรือเร่งให้เกิดภาวะข้อเข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร ดังนั้น หากกำลังประสบปัญหาเหล่านี้ การเข้าพบแพทย์เพื่อทำการวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงและรับการรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่เนิ่น ๆ คือสิ่งที่ดีที่สุดที่จะช่วยให้กลับมาเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจและมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
ผู้ที่มีความกังวลเกี่ยวกับอาการเข่าหลวมหรือปวดเข่าด้านใน สามารถนัดหมายเพื่อเข้ามาปรึกษาและตรวจวินิจฉัยกับทีมแพทย์ชำนาญได้ที่ศูนย์ข้อสะโพกและข้อเข่า โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชั่นแนล พร้อมให้บริการตั้งแต่การตรวจวินิจฉัย การรักษาด้วยเทคนิคที่ทันสมัยเพื่อช่วยลดระยะเวลาการฟื้นตัว เพื่อให้คุณกลับมาเคลื่อนไหวได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง
Medically Reviewed by
นพ. วัชระ มณีรัตน์โรจน์
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ - การผ่าตัดข้อเข่าและข้อสะโพกเทียม
Readers’ Rating
0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)
