เชื้อ H. pylori ติดโดยไม่รู้ตัว เสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหาร
เชื้อแบคทีเรีย H.PYLORI พบว่ามีการติดเชื้อกันมาก ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งกระเพาะ โดยมีอาการบ่งชี้ว่าคุณอาจกำลังติดเชื้อแบคทีเรียชนิดนี้

เลือกอ่านตามหัวข้อ
ท้องอืด (Abdominal Bloating) คือ ภาวะที่รู้สึกแน่นหรืออึดอัดบริเวณช่องท้อง คล้ายมีลมอยู่ในท้อง โดยอาจเกิดขึ้นหลังกินอาหารหรือเป็นต่อเนื่องระหว่างวัน บางรายมีหน้าท้องขยายใหญ่ขึ้นจนสังเกตเห็นได้ เรียกว่า ภาวะท้องป่อง (Abdominal Distension)
สาเหตุของภาวะนี้อาจเกี่ยวข้องกับการกลืนอากาศมากเกินไป การสะสมของแก๊สในทางเดินอาหาร หรือการทำงานของกระเพาะอาหารและลำไส้ที่เปลี่ยนแปลงไป นอกจากนี้ บางคนอาจรู้สึกแน่นท้องได้แม้มีแก๊สในปริมาณปกติ เนื่องจากระบบทางเดินอาหารไวต่อความรู้สึกมากกว่าปกติ
ลักษณะอาการอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล โดยมักรู้สึกแน่นหรือไม่สบายท้อง และอาจมีอาการอื่นร่วมด้วย ดังนี้
ลักษณะและความรุนแรงของอาการขึ้นอยู่กับสาเหตุ โดยบางคนอาจมีอาการเพียงชั่วคราว ขณะที่บางคนมีอาการเป็นซ้ำหรือเป็นต่อเนื่องจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน

ท้องอืดเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งพฤติกรรมการกินอาหาร การย่อยอาหาร และความผิดปกติของระบบทางเดินอาหาร โดยมีสาเหตุสำคัญ ดังนี้
การกินอาหารเร็ว พูดคุยขณะเคี้ยวอาหาร หรือเคี้ยวหมากฝรั่ง อาจทำให้กลืนอากาศเข้าสู่กระเพาะอาหารมากขึ้น ส่งผลให้รู้สึกแน่นท้องหรือเรอบ่อย นอกจากนี้ การรับประทานอาหารปริมาณมากในมื้อเดียวอาจทำให้กระเพาะอาหารขยายตัว จนเกิดความรู้สึกอึดอัดหลังอาหารได้เช่นกัน
อาหารบางชนิดมีคาร์โบไฮเดรตที่ร่างกายย่อยหรือดูดซึมได้ไม่หมด เมื่อเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ แบคทีเรียจะย่อยสลายอาหารเหล่านี้และสร้างแก๊สขึ้น ส่งผลให้แน่นท้องหรือผายลมมากขึ้น
อาหารและเครื่องดื่มที่อาจกระตุ้นอาการ ได้แก่
อย่างไรก็ตาม อาหารแต่ละชนิดไม่ได้กระตุ้นอาการในทุกคน จึงควรสังเกตชนิดและปริมาณอาหารที่สัมพันธ์กับอาการของตนเอง
เมื่ออุจจาระเคลื่อนผ่านลำไส้ช้าหรือขับถ่ายได้ยาก อาจทำให้รู้สึกแน่นท้อง ท้องป่อง และไม่สบายท้องร่วมด้วย ผู้ที่มีภาวะท้องผูกมักถ่ายอุจจาระน้อยกว่าปกติ อุจจาระแข็ง หรือต้องออกแรงเบ่งมาก
สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับการดื่มน้ำน้อย กินอาหารที่มีใยอาหารไม่เพียงพอ ขาดการออกกำลังกาย หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิด
บางคนไม่สามารถย่อยหรือดูดซึมน้ำตาลบางชนิดได้ตามปกติ เช่น ภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสผิดปกติ (Lactose Intolerance) ซึ่งเกิดจากร่างกายมีเอนไซม์สำหรับย่อยน้ำตาลในนมไม่เพียงพอ
เมื่อดื่มนมหรือรับประทานผลิตภัณฑ์จากนม อาจทำให้แน่นท้อง ปวดบิด ผายลมบ่อย หรือท้องเสีย นอกจากนี้ บางรายอาจมีปัญหาการดูดซึมน้ำตาลฟรุกโตส ซึ่งพบในผลไม้และอาหารบางชนิดได้เช่นกัน
ผู้ที่มีอาการแน่นท้องบ่อยหรือเป็นเรื้อรัง อาจมีโรคในระบบทางเดินอาหารที่เกี่ยวข้อง ได้แก่
เนื่องจากโรคเหล่านี้มีอาการบางส่วนคล้ายกัน จึงจำเป็นต้องอาศัยการซักประวัติและตรวจร่างกายเพื่อแยกสาเหตุ ไม่สามารถวินิจฉัยจากอาการแน่นท้องเพียงอย่างเดียวได้
ภาวะแบคทีเรียเจริญมากเกินไปในลำไส้เล็ก (Small Intestinal Bacterial Overgrowth: SIBO) เป็นภาวะที่มีจำนวนแบคทีเรียเพิ่มขึ้นหรือมีชนิดของแบคทีเรียในลำไส้เล็กเปลี่ยนแปลงไป ทำให้เกิดการหมักอาหารและสร้างแก๊สมากขึ้น
ผู้ที่มีภาวะนี้อาจแน่นท้อง ปวดท้อง ผายลมบ่อย หรือท้องเสีย บางรายอาจมีปัญหาการดูดซึมสารอาหารและน้ำหนักลดร่วมด้วย โดยพบได้ในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น ความผิดปกติของการเคลื่อนไหวลำไส้ หรือเคยผ่าตัดระบบทางเดินอาหารบางประเภท
อย่างไรก็ตาม การท้องอืดหรือมีแก๊สมากไม่ได้หมายความว่าเป็น SIBO เสมอไป แพทย์จำเป็นต้องประเมินอาการและพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
แม้ท้องอืดส่วนใหญ่มักไม่รุนแรงและสามารถดีขึ้นได้เอง แต่หากมีอาการต่อเนื่อง เป็นซ้ำบ่อย หรือมีความผิดปกติอื่นร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณของโรคที่ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติม
หากมีอาการปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน อาเจียนเป็นเลือด หรือท้องบวมตึงร่วมกับอาเจียนและไม่สามารถถ่ายอุจจาระหรือผายลมได้ ควรไปโรงพยาบาลทันที เนื่องจากอาจเป็นสัญญาณของภาวะฉุกเฉิน เช่น ลำไส้อุดตันหรือเลือดออกในระบบทางเดินอาหาร
แพทย์จะเริ่มจากการซักประวัติเกี่ยวกับระยะเวลาที่มีอาการ การกินอาหาร พฤติกรรมการขับถ่าย โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ ร่วมกับการตรวจร่างกาย เพื่อประเมินสาเหตุเบื้องต้น หากพบความผิดปกติหรือสงสัยโรคบางชนิด อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม ดังนี้
เป็นการตรวจวัดแก๊สบางชนิดในลมหายใจ เช่น ก๊าซไฮโดรเจนหรือก๊าซมีเทน หลังรับสารทดสอบ เพื่อช่วยประเมินภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสผิดปกติ หรือภาวะแบคทีเรียเจริญมากเกินไปในลำไส้เล็ก (SIBO) ในผู้ที่มีข้อบ่งชี้
การตรวจนี้มีข้อจำกัดและไม่ได้จำเป็นสำหรับผู้ที่มีอาการแน่นท้องทุกราย โดยแพทย์จะพิจารณาผลตรวจร่วมกับประวัติและอาการของผู้ป่วย
แพทย์อาจพิจารณาส่องกล้องเพื่อตรวจหาความผิดปกติภายในระบบทางเดินอาหาร โดยแบ่งเป็น
ในบางราย แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจเลือด ตรวจอุจจาระ หรือการตรวจภาพทางการแพทย์ เช่น อัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) เมื่อสงสัยความผิดปกติที่จำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม โดยไม่ใช่การตรวจที่ผู้ป่วยทุกรายต้องได้รับ
การประเมินผู้ป่วยที่มีอาการท้องอืดเรื้อรังโดย ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล ให้ความสำคัญกับการซักประวัติ การตรวจร่างกาย และการพิจารณาตรวจเฉพาะทางตามความจำเป็น เพื่อช่วยค้นหาสาเหตุและวางแผนการดูแลรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
สำหรับผู้ที่มีอาการไม่รุนแรงและไม่มีสัญญาณอันตราย การปรับพฤติกรรมการกินอาหารและการใช้ชีวิตประจำวันอาจช่วยลดความรู้สึกแน่นท้องได้ โดยมีแนวทางดังนี้
ควรเคี้ยวอาหารให้ละเอียด กินช้าลง และหลีกเลี่ยงการกินอาหารปริมาณมากในมื้อเดียว เพราะอาจทำให้กลืนอากาศมากขึ้นหรือรู้สึกแน่นท้องหลังอาหาร หากมีอาการเมื่อกินอาหารมื้อใหญ่ อาจลองแบ่งเป็นมื้อเล็กลงเพื่อช่วยลดความอึดอัด
ควรสังเกตว่าอาหารชนิดใดทำให้แน่นท้อง เช่น ถั่ว ผักบางประเภท เครื่องดื่มอัดลม หรือผลิตภัณฑ์จากนมในผู้ที่ย่อยน้ำตาลแลคโตสไม่ได้ โดยอาจจดบันทึกอาหารที่รับประทานและอาการที่เกิดขึ้นเพื่อหาความสัมพันธ์
ไม่ควรงดอาหารหลายประเภทพร้อมกันโดยไม่จำเป็น เพราะอาจทำให้ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ หากต้องจำกัดอาหารหลายกลุ่ม ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีใยอาหารในปริมาณเหมาะสม และฝึกขับถ่ายให้เป็นเวลา หากต้องการเพิ่มใยอาหาร ควรค่อย ๆ เพิ่มปริมาณ เพราะการรับประทานใยอาหารมากขึ้นอย่างรวดเร็วอาจทำให้เกิดแก๊สและแน่นท้องมากกว่าเดิม
การเดินเบา ๆ หลังรับประทานอาหารหรือออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ อาจช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ ลดปัญหาท้องผูก และบรรเทาความรู้สึกแน่นท้องในบางราย
ยาบรรเทาแก๊สในทางเดินอาหาร เช่น ซิเมทิโคน (Simethicone) อาจช่วยลดความไม่สบายท้องในบางราย แต่ไม่ได้รักษาสาเหตุทั้งหมดของภาวะท้องอืด
หากมีอาการบ่อยหรือไม่ดีขึ้นหลังปรับพฤติกรรม ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม ไม่ควรใช้ยาบรรเทาอาการต่อเนื่องโดยไม่ทราบสาเหตุ
อาจเกิดจากพฤติกรรมการรับประทานอาหาร ท้องผูก ภาวะย่อยน้ำตาลแลคโตสผิดปกติ โรคลำไส้แปรปรวน หรือภาวะอาหารไม่ย่อย หากเป็นบ่อยหรือไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
อาจเกิดจากการรับประทานอาหารเร็วเกินไป อาหารปริมาณมาก เครื่องดื่มอัดลม หรืออาหารที่ทำให้เกิดแก๊สในลำไส้ บางรายอาจเกี่ยวข้องกับภาวะอาหารไม่ย่อยหรือการเคลื่อนไหวของกระเพาะอาหารผิดปกติ
อาการแน่นท้องเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็ง แต่หากมีอาการต่อเนื่องร่วมกับน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ถ่ายเป็นเลือด เบื่ออาหาร หรือท้องป่องมากขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุและแยกโรคที่อาจเกี่ยวข้อง
ควรรับประทานอาหารในปริมาณพอเหมาะ เคี้ยวให้ละเอียด และดื่มน้ำให้เพียงพอ หากมีภาวะท้องผูกอาจเพิ่มใยอาหารอย่างค่อยเป็นค่อยไป รวมถึงหลีกเลี่ยงอาหารที่สังเกตแล้วว่ากระตุ้นอาการของตนเอง
ไม่มีระยะเวลาตายตัว หากท้องอืดเป็นประจำ ต่อเนื่อง ไม่ดีขึ้นหลังปรับพฤติกรรม หรือรบกวนชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์โดยไม่จำเป็นต้องรอให้มีอาการรุนแรง หากมีสัญญาณอันตรายควรเข้ารับการตรวจทันที
อายุรศาสตร์
อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร