หากจะถามว่าอะไรเป็นสาเหตุของโรคภัยไข้เจ็บของคนในยุคปัจจุบันมากที่สุด คำตอบคงจะหนีไม่พ้นคำว่า “ไขมันส่วนเกินในร่างกาย” หรือเรียกง่าย ๆ ว่า โรคอ้วน (Obesity) เพราะปัจจุบันจัดว่า ภาวะอ้วน คือ โรคในกลุ่มโรคเรื้อรัง ชนิดหนึ่งที่จำเป็นต้องดูแลรักษาแบบจริงจังเหมือนโรคอื่น ๆ เพราะเป็นต้นเหตุของอีกหลายๆโรค โดยเฉพาะโรคเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคเส้นเลือดสมองตีบ หรือแม้กระทั่งโรคมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ เป็นต้น

ปัจจุบันมีเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่สามารถบอกได้อย่างชัดเจนและแม่นยำว่า ใครบ้างที่กำลังเป็นโรคอ้วน (Obesity) หรือ ใครบ้างที่กำลังมีไขมันส่วนเกินสะสมอยู่ในร่างกาย นั่นคือการตรวจ Body composition ด้วยวิธี Dual Energy X- ray Absorptiometry (DXA) หรือ DXA whole body scan ซึ่งเป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ถูกนำมาใช้ในการตรวจวินิจฉัยโรคอ้วนมากขึ้นในปัจจุบัน เพราะมีความน่าเชื่อถือสูง สะดวกสบายในการตรวจและ DXA whole body scan ยังเป็นเครื่องมือที่สามารถตรวจวิเคราะห์องค์ประกอบต่าง ๆ ภายในร่างกายได้อย่างละเอียด แม่นยำอีกด้วย
สำหรับองค์ประกอบที่เครื่อง DXA whole body scan สามารถตรวจวัด ได้แก่

1. ตรวจวิเคราะห์ปริมาณไขมันที่สะสมในร่างกาย ทั้งแบบปริมาณไขมันสะสมรวม ปริมาณไขมันในส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น ไขมันสะสมบริเวณแขน ขา ลำตัว ซึ่งไขมันในส่วนนี้เราเรียกว่า ไขมันใต้ชั้นผิวหนัง

2. ตรวจวิเคราะห์ปริมาณไขมันสะสมภายในอวัยวะต่าง ๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะภายในช่องท้อง และค่าที่ได้ยังสามารถประเมินความเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ ปริมาณไขมันสะสมภายในอวัยวะต่างๆมีความสำคัญมาก เนื่องจากเป็นไขมันที่สามารถสร้างสารชีวเคมีได้หลายชนิดที่กระตุ้นให้เกิดกระบวนการอักเสบเรื้อรัง ในร่างกายจนนำไปสู่โรคต่าง ๆ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด เป็นต้น

3. ตรวจวิเคราะห์ลักษณะการกระจายตัวของไขมัน ในร่างกายได้ โดยทั่วไปแนวโน้มของผู้ชายมักจะมีไขมันสะสมในบริเวณส่วนบนของร่างกาย เช่น บริเวณลำตัว อก ไหล่ คอ ส่วนผู้หญิงมักจะมีไขมันสะสมบริเวณสะโพก ต้นขามากกว่า การตรวจด้วย DXA whole body scan จะคำนวณค่าอัตราส่วนระหว่างไขมันสะสมในส่วนต่างๆของผู้ชายและผู้หญิง ออกมาให้เห็น ทำให้ทราบว่าภายในร่างกายมีการกระจายของไขมันอย่างไร

4. ตรวจวิเคราะห์มวลกล้ามเนื้อในร่างกาย ทั้งมวลกล้ามเนื้อรวม มวลกล้ามเนื้อในส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น มวลกล้ามเนื้อตามบริเวณแขน ขา ลำตัว นอกจากนี้ยังสามารถประเมินภาวะการสูญเสียกล้ามเนื้อ ได้อีกด้วย ซึ่งภาวะดังกล่าวนี้พบได้มากใน คนอ้วน ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ไตวายเรื้อรัง โรคปอด เป็นต้น รวมถึงผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับภาวะขาดสารอาหาร

5. ตรวจวิเคราะห์ความหนาแน่นของมวลกระดูก (Bone Mineral densi ty : BMD) ทั่วร่างกาย ยกเว้นบริเวณศีรษะ การตรวจมวลกระดูกจาก DXA whole body scan ปัจจุบันมีประโยชน์มากในผู้ป่วยเด็ก แต่ในผู้ใหญ่มักนิยมตรวจมวลกระดูกจากบริเวณกระดูกหลังส่วนล่าง และ กระดูกสะโพกข้างซ้ายแทน เนื่องจากมีความแม่นยำมากกว่า

ผู้ที่ควรตรวจ DXA whole body scan

1. คนที่ทราบว่าตัวเองอ้วน น้ำหนักเกิน จากค่าดัชนีมวลกาย (BMI) และต้องการตรวจว่าองค์ประกอบของไขมันตามส่วนต่าง ๆ ในร่างกายมีเท่าใด เพื่อเป็นการเริ่มต้นการวางแผนลดไขมันและเพิ่มมวลกล้ามเนื้ออย่างถูกจุด

2. คนที่อ้วนลงพุง ซึ่งมีรอบเอว 90 ซม.ในชาย และ 80 ซม.ในหญิง ควรได้ตรวจวิเคราะห์ไขมันที่สะสมในช่องท้องหรือตามอวัยวะภายในต่าง ๆ เพื่อวางแผนลดไขมัน อย่างถูกวิธี ถือเป็นการลดความเสี่ยงของการเกิดโรคต่าง ๆ ได้ด้วย

3. คนที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เล่นกีฬาประจำ หรือเป็นนักกีฬาอาชีพ แนะนำตรวจเพื่อประเมินองค์ประกอบของร่างกาย เน้นในส่วนของการลดไขมันสะสมในร่างกาย สร้างมวลกล้ามเนื้อและสร้างความสมดุลของกล้ามเนื้อในเเต่ละส่วน ซึ่ง DXA whole body scan สามารถบอกได้ว่าเรามีจุดเด่น จุดด้อยตรงไหน เพื่อจะได้กลับไปพัฒนา หรือ ใช้ติดตามความก้าวหน้าของการออกกำลังกาย เช่น ดูไขมันที่ลดลง และ กล้ามเนื้อที่เพิ่มขึ้น โดยที่เราแทบจะไม่ต้องสนใจตัวเลขที่เป็นน้ำหนักบนเครื่องชั่งน้ำหนักเลย

4. กลุ่มที่มีโรคหรือความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อ ไขมัน และระบบการเผาผลาญของร่างกาย เช่น ผู้ที่มีปัญหากล้ามเนื้ออ่อนเเรง หรือมีความเสี่ยงต่อภาวะกล้ามเนื้อลดลง คนไข้ที่ทานยาต้านไวรัสเอดส์ที่เริ่มมีภาวะไขมันกระจายตัวผิดปกติ คนไข้ที่เป็นโรคเรื้อรังต่าง ๆ เช่น เบาหวาน หัวใจ มะเร็ง เป็นต้น
DXA whole body scan เป็นเครื่องมือที่ดีในการตรวจวิเคราะห์องค์ประกอบของร่างกาย ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก มีความถูกต้องและแม่นยำสูง ตรวจได้ง่าย รวดเร็ว ตรวจเเล้วสามารถทราบผลทันที ทำให้วางแผนการลดไขมันและสร้างกล้ามเนื้อต่อไปได้ตรงจุดมากยิ่งขึ้น จึงนับเป็นทางเลือกใหม่ที่ดีของการดูแลสุขภาพในยุคนี้

นพ.อรรถสิทธิ์ อมรถนอมโชค

แพทย์ประจำศูนย์เวชธานี Q-Life

  • Readers Rating
  • No Rating Yet!
  • Your Rating