ระวัง!การติดเชื้อ ไข้เลือดออก ซ้ำ อาจเพิ่มความเสี่ยงเสียชีวิต

ไข้เลือดออก เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเดงกี ซึ่งมี 4 สายพันธุ์ ได้แก่ DENV-1 ถึง DENV-4 โดยมียุงลายเป็นพาหะหลักและพบระบาดมากในช่วงฤดูฝน แม้การติดเชื้อครั้งแรกมักมีอาการไม่รุนแรง แต่หากติดเชื้อสายพันธุ์ที่ต่างออกไปเป็นครั้งที่สอง ร่างกายจะมีปฏิกิริยาภูมิคุ้มกันที่รุนแรงขึ้น เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะช็อกและเลือดออกรุนแรงที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสสำหรับโรคนี้โดยตรง การรักษาจึงเน้นประคับประคองตามอาการ และการป้องกันที่ดีที่สุดคือการกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย และการพิจารณาฉีดวัคซีนในกลุ่มที่มีความเสี่ยง

โรคไข้เลือดออกคืออะไร และระบาดอย่างไร

โรคไข้เลือดออก (Dengue Hemorrhagic Fever) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่แพร่กระจายผ่านยุงลายเพศเมีย ซึ่งออกหากินในเวลากลางวัน เชื้อก่อโรคคือไวรัสเดงกี (Dengue Virus) ที่มีอยู่ 4 สายพันธุ์หลัก ได้แก่ DENV-1, DENV-2, DENV-3 และ DENV-4 โดยในแต่ละปีจะมีสายพันธุ์ที่ระบาดเด่นแตกต่างกันออกไป ทำให้ประชาชนส่วนหนึ่งยังขาดภูมิคุ้มกันต่อสายพันธุ์ที่กำลังแพร่ระบาดอยู่เสมอ

โรคนี้พบได้ทุกเพศทุกวัย แต่ในอดีตมักพบในกลุ่มเด็กวัยเรียนเป็นส่วนใหญ่ แต่ปัจจุบันพบการติดเชื้อในกลุ่มวัยรุ่นและวัยทำงานเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สะท้อนให้เห็นว่าโรคไข้เลือดออกไม่ใช่ปัญหาของกลุ่มอายุใดกลุ่มอายุหนึ่งอีกต่อไป

การแพร่เชื้อ

ยุงลายที่มีเชื้อไวรัสเดงกีอยู่แล้ว เมื่อกัดคนที่มีสุขภาพดีก็จะส่งเชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ทันที และเมื่อคนนั้นป่วยจนมีไข้สูงในวันที่ 2–4 ซึ่งเป็นระยะที่ไวรัสอยู่ในกระแสเลือดมากที่สุด หากยุงลายตัวใหม่มากัดอีก ก็จะรับเชื้อเข้าไปและใช้เวลาฟักตัวในยุงอีกประมาณ 8–12 วัน ก่อนจะพร้อมแพร่เชื้อต่อสู่ผู้อื่น วนเป็นวงจรต่อเนื่อง

กลุ่มเสี่ยงที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

แม้ทุกคนสามารถติดเชื้อได้ แต่กลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการดำเนินโรครุนแรงได้แก่

• ผู้ที่เคยติดเชื้อไข้เลือดออกมาแล้ว โดยเฉพาะหากติดเชื้อสายพันธุ์ที่แตกต่างในครั้งที่สอง
• เด็กเล็กและผู้สูงอายุ
• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคหัวใจ หรือภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่อง
• หญิงตั้งครรภ์

ทำไมการติดเชื้อซ้ำจึงอันตรายมาก

นี่คือสิ่งที่หลายคนมักไม่ทราบ เพราะเชื้อไวรัสเดงกีมีถึง 4 สายพันธุ์ การหายจากไข้เลือดออกครั้งแรกจึงให้ภูมิคุ้มกันต่อสายพันธุ์นั้น ๆ อย่างถาวร แต่ให้ภูมิคุ้มกันต่อสายพันธุ์อื่นเพียงชั่วคราวเท่านั้น หมายความว่าผู้ที่เคยป่วยมาแล้วยังมีโอกาสติดเชื้อสายพันธุ์ที่แตกต่างออกไปได้อีกถึง 3 ครั้ง

เมื่อเกิดการติดเชื้อซ้ำด้วยสายพันธุ์ใหม่ ภูมิคุ้มกันที่เคยสร้างไว้จากครั้งแรกจะทำปฏิกิริยากับไวรัสสายพันธุ์ใหม่ในลักษณะที่กระตุ้นให้เกิดการอักเสบและความผิดปกติของหลอดเลือดรุนแรงขึ้น ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะไข้เลือดออกชนิดรุนแรง (Severe Dengue) และมีความเสี่ยงที่จะเสียชีวิตสูงกว่าคนที่เพิ่งติดเชื้อไข้เลือดออกในครั้งแรก

อาการ ไข้เลือดออก

อาการระยะเริ่มต้น

ผู้ป่วยจะมีไข้สูงเฉียบพลัน โดยทั่วไปอุณหภูมิมักสูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส และไข้จะสูงลอยอยู่นานประมาณ 2–7 วัน แม้รับประทานยาลดไข้แล้วอาการอาจทุเลาลงชั่วคราวก่อนที่ไข้จะกลับมาสูงอีกครั้ง นอกจากนี้อาจมีอาการร่วมได้แก่

• ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อ
• อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร คลื่นไส้
• มีผื่นแดงหรือจุดสีแดงขึ้นตามผิวหนัง

สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

• อาการช็อก ความดันโลหิตตก มือเท้าเย็น เกิดจากภาวะขาดน้ำและโปรตีนรั่วออกจากหลอดเลือด
• เลือดออกรุนแรงผิดปกติ ทั้งเลือดกำเดาไหล อาเจียนเป็นเลือด อุจจาระมีสีดำหรือปนเลือด
• ปวดท้องรุนแรง หรือท้องโตผิดปกติ

         ศูนย์อายุรกรรม โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล แนะนำว่าหากมีไข้สูงต่อเนื่อง 2–3 วัน หรือมีตุ่มแดงขึ้นตามตัว ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยทันที เนื่องจากการปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ภาวะรุนแรงที่เสี่ยงต่อชีวิต

การรักษาโรคไข้เลือดออก

ในปัจจุบันยังไม่มียาต้านไวรัสที่รักษาโรคไข้เลือดออกได้โดยตรง แพทย์จึงรักษาตามอาการเพื่อประคับประคองร่างกายให้ฟื้นตัวโดยเร็วที่สุด โดยผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรงอาจหายได้เองภายใน 2–7 วัน

การดูแลเบื้องต้น

• ดื่มน้ำสะอาด น้ำเกลือแร่ หรือน้ำผลไม้เพียงพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นเพื่อลดไข้
• หลีกเลี่ยงยาแอสไพรินและยากลุ่ม NSAIDs เนื่องจากอาจกระตุ้นให้เลือดออกง่ายขึ้น
• ติดตามอาการอย่างใกล้ชิด และรีบพบแพทย์หากมีอาการเปลี่ยนแปลง

การป้องกันโรคไข้เลือดออก

• กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย

มาตรการพื้นฐานที่สำคัญที่สุดคือการไม่ให้ยุงลายมีแหล่งวางไข่ ได้แก่ การคว่ำภาชนะที่มีน้ำขัง เปลี่ยนน้ำในแจกัน กากบาทภาชนะใส่น้ำดื่มสัตว์ และดูแลรักษาความสะอาดรอบบ้านอย่างสม่ำเสมอ

• วัคซีนป้องกันไข้เลือดออก

สำหรับผู้ที่เคยได้รับการยืนยันว่าติดเชื้อไข้เลือดออกมาแล้ว มีทางเลือกในการฉีดวัคซีนไข้เลือดออก  ซึ่งครอบคลุมทั้ง 4 สายพันธุ์ การฉีดวัคซีนจะช่วยลดอัตราการเกิดโรครุนแรงลงได้ถึง 80% รวมถึงลดการนอนโรงพยาบาลได้ถึง 90% วัคซีนชุดนี้ฉีด 2 เข็ม ห่างกันครั้งละ 6 เดือน และเหมาะสำหรับผู้ที่มีอายุระหว่าง 9–45 ปี ทั้งนี้การพิจารณาฉีดวัคซีนควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก

Medically Reviewed by

พญ. วรินทิพย์ มหาพสุธานนท์

อายุรศาสตร์

อายุรศาสตร์โรคติดเชื้อ

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

บุหรี่ไฟฟ้า VS. บุหรี่มวน สรุปบุหรี่แบบไหนอันตรายกว่ากัน

บุหรี่ไฟฟ้า (Electric Cigarette) ที่หลายคนเข้าใจว่าเป็นตัวช่วยเลิกบุหรี่ แท้จริงแล้วเป็นสิ่งที่อันตราย และอาจส่งผลต่อสุขภาพและคนรอบข้างได้มากกว่าที่คิด

บทความสุขภาพ

รักษา ภูมิแพ้ ที่ต้นเหตุ ได้ด้วยวัคซีน 

โรค ภูมิแพ้ เป็นโรคที่พบได้บ่อยในทุกช่วงอายุ หลายคนเข้าใจว่าโรคภูมิแพ้เป็นโรคที่ต้องอยู่กับอาการไปตลอดชีวิต แต่ในปัจจุบัน นอกจากการใช้ยาและการหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้แล้ว ยังมีการรักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ ซึ่งช่วยปรับเปลี่ยนการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อสารก่อภูมิแพ้ ลดอาการของโรค และเพิ่มโอกาสในการหายขาดได้  ภูมิแพ้ คืออะไร ภูมิแพ้ (Allergy) คือภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองไวต่อสารบางชนิดมากกว่าปกติซึ่งเกิดจากความผิดพลาดของระบบภูมิคุ้มกันที่มีการสร้างอิมมูโนโกลบูลินอี (Immunoglobulin E; IgE) ต่อสารก่อภูมิแพ้ต่างๆ ส่งผลให้เกิดอาการแพ้ภายในเวลาไม่กี่นาทีถึงชั่วโมงหลังสัมผัสสารดังกล่าว โดยสารก่อภูมิแพ้อาจเข้าสู่ร่างกายผ่านทางระบบทางเดินหายใจ ผิวหนัง หรือการรับประทาน ซึ่งภาวะนี้สามารถพบได้ตั้งแต่วัยเด็ก หรืออาจเกิดขึ้นใหม่ในวัยผู้ใหญ่ก็ได้ โรคภูมิแพ้ที่พบบ่อย 1.  โรคจมูกและเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ (allergic rhinoconjunctivitis) ผู้ป่วยจะมีอาการคันจมูก จาม น้ำมูกไหล คัดจมูก และในบางรายอาจมีอาการทางตาร่วมด้วย เช่น คันตา น้ำตาไหล เยื่อบุตาอักเสบ ใต้ตาดำ สารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อยได้แก่ ไรฝุ่น ขนสัตว์ เกสร แมลงสาบ เชื้อรา 2. โรคหืดจากภูมิแพ้ (allergic asthma) อาการสำคัญที่พบได้ ได้แก่ หายใจมีเสียงหวีด(wheeze) หายใจลำบาก แน่นหน้าอก ไอ […]

บทความสุขภาพ