ความยาวปากมดลูกนั้นสำคัญไฉน

ภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด คือ ภาวะที่มีการหดรัดตัวของมดลูกอย่างสม่ำเสมอและแรงพอที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของปากมดลูกตามมา อันจะนำไปสู่การคลอดทารกก่อนอายุครรภ์ครบ 37 สัปดาห์เต็ม ทารกที่คลอดก่อนกำหนดจะมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะทุพพลภาพและมีอัตราตายสูง โดยขึ้นกับอายุครรภ์ที่คลอดและสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะคลอดก่อนกำหนดนั้น ยิ่งคลอดขณะอายุครรภ์น้อยกว่า 34 สัปดาห์หรือคลอดจากภาวะติดเชื้อในถุงน้ำคร่ำ จะมีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะทุพพลภาพ/เสียชีวิตสูงมากขึ้น
ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดมีหลายประการ เช่น

  • อายุมารดามากกว่า 35 ปี หรือน้อยกว่า 18 ปี
  • มีประวัติการคลอดก่อนกำหนดในครรภ์ก่อน
  • มีความผิดปกติของโพรงมดลูกหรือปากมดลูก
  • การตั้งครรภ์แฝด หรือมีภาวะน้ำคร่ำมาก
  • การติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะ / ระบบสืบพันธุ์
  • การสูบบุหรี่หรือใช้สารเสพติดในมารดา
  • ภาวะทุพโภชนาการ

จะเห็นได้ว่าปัจจัยเสี่ยงของภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดนั้น มีทั้งปัจจัยที่ป้องกันได้และป้องกันไม่ได้ สตรีตั้งครรภ์จึงควรให้ความใส่ใจในการเตรียมความพร้อมก่อนตั้งครรภ์ ตรวจคัดกรองและแก้ไขปัจจัยเสี่ยงต่างๆ และปรับพฤติกรรมให้เหมาะสม เพื่อลดโอกาสเกิดภาวะเจ็บครรภ์ก่อนกำหนดในครรภ์นั้นๆ เมื่อเริ่มตั้งครรภ์แล้วควรรีบไปฝากครรภ์เพื่อให้แพทย์ช่วยประเมินความเสี่ยง และให้การป้องกันด้วยยาเพื่อลดโอกาสเกิดภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด

ในปัจจุบันมีวิธีการตรวจคัดกรองที่สำคัญอยู่ 2 วิธี คือ การพิจารณาประวัติคลอดก่อนกำหนด / แท้งบุตรไตรมาส 2 และการวัดความยาวปากมดลูกโดยตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงทางช่องคลอด (Transvaginal Cervical Length Measurement)

มีประวัติคลอดก่อนกำหนดในครรภ์ก่อนหน้า

หากสตรีตั้งครรภ์มีประวัติเคยคลอดก่อนกำหนดมาก่อน แนะนำให้ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนชนิดฉีดเข้ากล้าม สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ตั้งแต่อายุครรภ์ 16 สัปดาห์ และตรวจวัดความยาวปากมดลูกทุก 2 สัปดาห์ หากพบว่าสั้นกว่า 2.5 cm แนะนำทำการเย็บผูกปากมดลูก (Cervical Cerclage)

กรณีเคยแท้งบุตรไตรมาส 2 ติดต่อกัน 3 ครรภ์ก่อนหน้า จากภาวะ Cervical incompetence แนะนำทำการเย็บผูกปากมดลูกเลย ก่อนอายุครรภ์ 24 สัปดาห์

ไม่มีประวัติคลอดก่อนกำหนดมาก่อน

แนะนำรับการตรวจคัดกรองวัดความยาวปากมดลูกด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงตั้งแต่อายุครรภ์ 18 สัปดาห์ขึ้นไป โดยเพิ่มเติมจากการตรวจดูความสมบูรณ์ของทารกในครรภ์ด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงทางหน้าท้อง ถ้าพบว่าสั้นมากกว่า 2 cm แพทย์จะให้ยาฮอร์โมนเหน็บทางช่องคลอดทุกวัน แต่ถ้าปากมดลูกสั้นกว่า 1.5 cm อาจได้รับการแนะนำให้ทำการเย็บผูกปากมดลูกเลยเพื่อลดความเสี่ยงของการคลอดก่อนกำหนด / แท้งในไตรมาส 2

จะเห็นได้ว่าการตรวจวัดความยาวปากมดลูกนั้น มีความสำคัญและมีประโยชน์ในการคัดกรองความเสี่ยง เพราะเป็นการตรวจที่ทำได้ง่าย และหากพบว่าปากมดลูกสั้น ก็มีวิธีการดูแลด้วยยาฮอร์โมนรองรับ ดังนั้น เมื่อสตรีตั้งครรภ์ไปรับการตรวจดูความสมบูรณ์ของทารกในครรภ์ด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงตามนัดแล้ว ควรได้รับการตรวจประเมินความยาวปากมดลูกด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงทางช่องคลอดเพิ่มเติมไปด้วยในคราวเดียวกัน

นอกจากการตรวจคัดกรองความเสี่ยงด้วยการวัดความยาวปากมดลูกและจากประวัติแล้ว สตรีตั้งครรภ์สามารถลดความเสี่ยงในการคลอดก่อนกำหนดลงได้อีก ด้วยการดูแลสุขอนามัยขณะตั้งครรภ์ ฝากครรภ์สม่ำเสมอ หากมีอาการผิดปกติ เช่น อาการติดเชื้อของระบบทางเดินปัสสาวะ / ระบบสืบพันธุ์สตรี ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการรักษา เฝ้าสังเกตอาการมดลูกหดรัดตัวก่อนกำหนด หากมีอาการเจ็บครรภ์ / มีมูกเลือด / น้ำเดิน ให้รีบไปพบแพทย์ทันที เพื่อตรวจประเมินภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด และให้ยายับยั้งการหดรัดตัวของมดลูกตามความเหมาะสม

มาช่วยกันลดภาวะทารกคลอดก่อนกำหนด ด้วยการตรวจคัดกรองภาวะปากมดลูกสั้นกันนะคะ

ศูนย์สุขภาพสตรี โรงพยาบาลเวชธานี
โทร. 02-734-00002014

  • Readers Rating
  • Rated 5 stars
    5 / 5 (1 )
  • Your Rating