หมอนรองกระดูกเข่าฉีก เกิดได้ทั้งจากการบิดเข่าขณะลงน้ำหนักและการเสื่อมของเนื้อเยื่อตามวัย จึงพบได้ทั้งในนักกีฬาและผู้ที่ไม่ได้เล่นกีฬา
อาการที่ควรสังเกต ได้แก่ ปวดหรือบวมบริเวณเข่า งอหรือเหยียดเข่าได้ไม่สุด และรู้สึกสะดุดหรือติดขัดขณะเคลื่อนไหว
แพทย์ประเมินจากประวัติและการตรวจเข่าเป็นหลัก และอาจพิจารณาตรวจ MRI เพิ่มเติมเมื่อจำเป็นต่อการวินิจฉัยหรือวางแผนรักษา
ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย การรักษาขึ้นอยู่กับอาการ ลักษณะรอยฉีก และสภาพข้อเข่า
ระยะฟื้นตัวแตกต่างกันตามวิธีรักษา โดยการเย็บซ่อมมักใช้เวลาฟื้นฟูนานกว่าการตัดแต่งส่วนที่ฉีกขาด
หมอนรองกระดูกเข่าฉีกคืออะไร หมอนรองกระดูกเข่าฉีก คือ ภาวะที่เนื้อเยื่อกระดูกอ่อนภายในข้อเข่าเกิดรอยฉีกขาดจากการบาดเจ็บหรือความเสื่อมตามวัย หมอนรองกระดูกเข่า (Meniscus) มีลักษณะคล้ายตัว C อยู่ระหว่างกระดูกต้นขากับกระดูกหน้าแข้ง เข่าแต่ละข้างมีสองชิ้น ทำหน้าที่กระจายน้ำหนัก รับแรงกระแทก และช่วยให้ข้อเข่ามั่นคง
เมื่อเกิดรอยฉีก ผู้ป่วยอาจปวดเข่า รู้สึกเข่าสะดุด หรือเหยียดเข่าได้ไม่สุด อาการของแต่ละคนแตกต่างกันตามตำแหน่งและลักษณะรอยฉีก รวมถึงการบาดเจ็บอื่นที่อาจเกิดร่วมด้วย
สาเหตุของหมอนรองกระดูกเข่าฉีก หมอนรองกระดูกเข่าอาจฉีกขาดจากแรงที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน หรือจากเนื้อเยื่อที่ค่อย ๆ เสื่อมจนทนต่อแรงได้น้อยลง ปัจจัยที่เกี่ยวข้องมีดังนี้
เข่าบิดขณะรับน้ำหนัก เป็นกลไกที่พบบ่อย เช่น เท้ายังวางอยู่บนพื้น แต่ลำตัวหมุนเพื่อเปลี่ยนทิศทางหรือหยุดเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว แรงบิดที่เกิดขึ้นอาจทำให้หมอนรองกระดูกฉีกแรงปะทะหรืออุบัติเหตุที่ทำให้เข่าบิดผิดจังหวะ เช่น การชนกันระหว่างเล่นกีฬา หรือการเสียหลักล้ม โดยอาจมีเอ็นและโครงสร้างอื่นในข้อเข่าบาดเจ็บร่วมด้วยการใช้งานเข่าซ้ำร่วมกับการเสื่อมของเนื้อเยื่อ การเคลื่อนไหวที่ต้องย่อหรือบิดเข่าบ่อยอาจกระตุ้นอาการในผู้ที่หมอนรองกระดูกเริ่มเสื่อมอยู่แล้ว ส่วนเมื่ออายุมากขึ้น เนื้อเยื่ออาจฉีกได้จากกิจกรรมทั่วไป เช่น บิดตัวขณะลุกจากเก้าอี้ แม้ไม่มีอุบัติเหตุรุนแรงข้อเข่าไม่มั่นคงจากการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้า หากเอ็นไขว้หน้าขาดและเข่าทรุดหรือบิดซ้ำ หมอนรองกระดูกอาจได้รับแรงผิดปกติและเกิดการบาดเจ็บตามมา
ทั้งนี้ การวิ่งหรือกระโดดบ่อยไม่ได้หมายความว่าจะทำให้หมอนรองกระดูกฉีกเสมอไป แพทย์ต้องพิจารณาลักษณะการเคลื่อนไหว ประวัติการบาดเจ็บ และสภาพข้อเข่าของแต่ละคนร่วมกัน
อาการแบบไหนที่ควรสังเกต อาการอาจเกิดทันทีหลังบาดเจ็บ หรือค่อย ๆ ชัดขึ้นในช่วง 1–2 วันถัดมา โดยสังเกตได้จาก
ปวดบริเวณด้านในหรือด้านนอกของข้อเข่า โดยเฉพาะเวลาบิดเข่าหรือย่อตัว
เข่าบวมหรือตึง ซึ่งบางรายอาจไม่มีอาการบวมชัดเจน
งอหรือเหยียดเข่าได้ไม่สุด
รู้สึกเข่าสะดุด ติดขัด หรือเหมือนมีสิ่งกีดขวางอยู่ในข้อ
รู้สึกเข่าไม่มั่นคงหรือเหมือนจะทรุดเมื่อลงน้ำหนัก
บางคนอาจได้ยินเสียง “ป๊อก” ขณะบาดเจ็บ แต่ เสียงในเข่าเพียงอย่างเดียวไม่สามารถบอกได้ว่าหมอนรองกระดูกฉีก หากมีอาการปวด บวม หรือเข่าติดขัดร่วมด้วย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
หมอนรองกระดูกเข่าฉีกส่งผลต่อการเล่นกีฬาอย่างไร อาการปวด เข่าบวม หรือรู้สึกสะดุดขณะเคลื่อนไหว อาจทำให้นักกีฬาเปลี่ยนทิศทาง วิ่ง หรือย่อตัวได้ไม่ถนัด บางคนยังเดินได้ตามปกติ แต่กลับมีอาการเมื่อฝึกซ้อมหรือใช้เข่าหนักขึ้น
หากมีอาการต่อเนื่อง โดยเฉพาะเข่าติดค้างหรือทรุดซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุก่อนกลับไปเล่นกีฬาเต็มที่ รอยฉีกบางลักษณะอาจกระทบการทำหน้าที่ของหมอนรองกระดูกและสัมพันธ์กับความเสี่ยงข้อเข่าเสื่อมในระยะยาว แต่ความเสี่ยงของแต่ละคนต่างกันตามชนิดรอยฉีก การบาดเจ็บร่วม และสภาพข้อเข่าเดิม
แพทย์ตรวจวินิจฉัยอย่างไร แพทย์จะเริ่มจากสอบถามว่าอาการปวดเกิดขึ้นเมื่อไร มีจังหวะบิดเข่าหรืออุบัติเหตุก่อนเริ่มปวดหรือไม่ และมีอาการเข่าบวม ติดขัด หรือเหยียดไม่สุดร่วมด้วยหรือไม่ จากนั้นจะตรวจตำแหน่งที่กดเจ็บ การเคลื่อนไหว และความมั่นคงของข้อเข่า เพื่อแยกจากการบาดเจ็บของเอ็นหรือปัญหาข้อเข่าอื่น
หากแพทย์ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเนื้อเยื่อภายในข้อเข่า หรือลักษณะรอยฉีกเพื่อวางแผนรักษา อาจพิจารณาตรวจ MRI ซึ่งช่วยให้เห็นหมอนรองกระดูกและโครงสร้างอื่นภายในข้อเข่าได้ชัดเจน
วิธีรักษาหมอนรองกระดูกเข่าฉีก แพทย์จะเลือกวิธีรักษาจากอาการ การใช้งานเข่า ตำแหน่งและลักษณะรอยฉีก รวมถึงสภาพข้อเข่าโดยรวม การพบรอยฉีกไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกรายต้องผ่าตัด
การรักษาโดยไม่ผ่าตัด หากอาการไม่รุนแรงและเข่าไม่ติดค้าง แพทย์อาจแนะนำให้ลดกิจกรรมที่ทำให้ปวด โดยเฉพาะการบิดเข่าหรือย่อตัวลึก ร่วมกับการดูแลอาการบวม การใช้ยาตามความเหมาะสม และกายภาพบำบัดเพื่อฟื้นการเคลื่อนไหวและเสริมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบเข่า ผู้ป่วยบางรายมีอาการดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด แม้รอยฉีกอาจไม่ได้สมานกลับเหมือนเดิมทุกกรณี
การรักษาด้วยการผ่าตัด หากเข่าติดค้างจนเคลื่อนไหวไม่ได้ตามปกติ หรือยังมีอาการรบกวนหลังรักษาโดยไม่ผ่าตัด แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดผ่านกล้อง โดยเลือก เย็บซ่อมรอยฉีก หรือ ตัดแต่งเฉพาะส่วนที่เสียหาย ตามความเหมาะสม
โอกาสเย็บซ่อมขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย รวมถึงตำแหน่งรอยฉีก เพราะหมอนรองกระดูกบริเวณขอบนอกมีเลือดมาเลี้ยงมากกว่าด้านใน หลังผ่าตัดผู้ป่วยต้องฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและกำลังกล้ามเนื้อตามแผนการรักษา
เมื่อไรควรพบแพทย์ หากปวดหรือบวมต่อเนื่อง เดินลงน้ำหนักลำบาก หรือรู้สึกเข่าสะดุดบ่อย ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ หากเข่าติดค้างจนเหยียดไม่ได้หลังบาดเจ็บ ควรเข้ารับการประเมินโดยเร็ว
เมื่อตรวจที่ ศูนย์กระดูกและข้อ โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล ควรแจ้งแพทย์ว่าอาการเริ่มเมื่อไร เกิดหลังบิดเข่าหรืออุบัติเหตุหรือไม่ และกิจกรรมใดทำให้ปวดมากขึ้น ข้อมูลเหล่านี้ช่วยประกอบการประเมินและวางแผนรักษาให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย
คำถามที่พบบ่อย หมอนรองกระดูกเข่าฉีกเดินได้ไหม บางคนยังเดินได้ แต่อาจปวดหรือรู้สึกเข่าไม่มั่นคง หากเดินลงน้ำหนักลำบากหรือเข่าติดขัด ควรหยุดกิจกรรมและพบแพทย์
หมอนรองกระดูกเข่าฉีกกี่วันหาย ระยะฟื้นตัวแตกต่างกันตามลักษณะรอยฉีกและวิธีรักษา บางรายอาการค่อย ๆ ดีขึ้นในช่วงหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน ส่วนการผ่าตัดเย็บซ่อมอาจต้องฟื้นฟูประมาณ 3–6 เดือน การกลับไปออกกำลังกายควรดูการเคลื่อนไหวและความแข็งแรงของเข่าร่วมกับการประเมินของแพทย์ ไม่ควรนับจากจำนวนวันเพียงอย่างเดียว
หมอนรองกระดูกเข่าฉีกต้องผ่าตัดไหม ไม่จำเป็นทุกราย หากอาการไม่รุนแรงและเข่าไม่ติดค้าง แพทย์อาจเริ่มรักษาด้วยการปรับกิจกรรมและกายภาพบำบัด แต่หากเข่าติดค้างหรืออาการไม่ดีขึ้นหลังรักษา แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดตามลักษณะรอยฉีก
Medically Reviewed by
นพ. รัฐภูมิ วัชโรภาส
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ
ศัลยศาสตร์กระดูกและข้อ - เวชศาสตร์การกีฬาและโรคข้อไหล่
Readers’ Rating
0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)
