กินยาคุมนาน ๆ เสี่ยงมะเร็งเต้านม?

กินยาคุมนาน ๆ อันตรายไหม เป็นคำถามที่หลายคนเริ่มสงสัยเมื่อใช้ยาคุมต่อเนื่องมาหลายปี ทั้งเพื่อคุมกำเนิดและช่วยควบคุมอาการจาก PCOS หรือเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ อีกเรื่องที่มักกังวลคือยาคุมเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านมจริงไหม บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างยาคุมกับความเสี่ยงมะเร็งเต้านม เพื่อช่วยให้มองความเสี่ยงตามความเป็นจริงและรู้ว่าเมื่อไรควรปรึกษาแพทย์

ผลเสียของการกินยาคุมนาน ๆ มีอะไรบ้าง

การใช้ยาคุมนานต่อเนื่องไม่ได้หมายความว่าจะเกิดผลเสียเสมอไป บางคนใช้แล้วรอบเดือนสม่ำเสมอขึ้น ปวดประจำเดือนน้อยลง หรือควบคุมอาการจาก PCOS และเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ได้ดีขึ้น ส่วนอาการข้างเคียงที่อาจพบ โดยเฉพาะในช่วงเริ่มใช้ยา ได้แก่ 

• เลือดออกกะปริดกะปรอยหรือรอบเดือนเปลี่ยนไป
• คลื่นไส้ เวียนศีรษะ หรือปวดศีรษะ
• คัดตึงเต้านม
• อารมณ์เปลี่ยนแปลง

อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดกับทุกคน และหลายอาการมักดีขึ้นเมื่อใช้ยาไปสักระยะ หากยังรบกวนชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์ว่ายาคุมชนิดที่ใช้อยู่ยังเหมาะหรือไม่ ทั้งนี้ ยาคุมชนิดที่มีเอสโตรเจนยังอาจเพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน โดยเฉพาะผู้ที่เคยมีลิ่มเลือดอุดตันหรือมีภาวะเลือดแข็งตัวง่าย จึงควรแจ้งประวัติเหล่านี้ให้แพทย์ทราบก่อนใช้ยา 

กินยาคุมนานหลายปี ต้องหยุดพักไหม

ไม่จำเป็นต้องหยุดยาคุมเป็นช่วง ๆ เพื่อพักร่างกาย องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า ยาคุมชนิดรับประทานสามารถใช้ต่อเนื่องได้หลายปี หากยังเหมาะกับสุขภาพของผู้ใช้ ในกรณีที่ใช้ยาคุมชนิดเดิมมานาน ก็ควรทบทวนความเหมาะสมเมื่อสุขภาพเปลี่ยนไป โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาคุมชนิดฮอร์โมนรวม หากตรวจพบความดันโลหิตสูงหรือมีโรคประจำตัวใหม่ ควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ต่อ ส่วนผู้ที่ใช้ยาเพื่อควบคุมอาการจากโรคอื่น ควรปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดยา เพื่อวางแผนดูแลอาการต่อเนื่อง 

ยาคุมเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านมจริงไหม 

สาเหตุในการเกิดมะเร็งเต้านมปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัด แต่พบว่ามีหลายปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง รวมถึงการได้รับฮอร์โมนเพศหญิงในระดับสูงหรือเป็นเวลานาน จึงเกิดคำถามตามมาว่า การกินยาคุม เสี่ยงมะเร็งเต้านมจริงไหม ข้อมูลจาก National Cancer Institute (NCI) ระบุว่า ผู้ที่ใช้ยาคุมชนิดรับประทานมีความเสี่ยงมะเร็งเต้านมเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่เคยใช้ ขณะเดียวกัน ยาคุมยังสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ลดลงของมะเร็งรังไข่และมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก

ปัจจุบัน ยาคุมกำเนิดมีหลายชนิด ทั้งแบบฮอร์โมนรวม แบบโปรเจสตินอย่างเดียว และแบบที่ไม่มีฮอร์โมน ซึ่งแต่ละชนิดจะมีปริมาณฮอร์โมนและความเสี่ยงแตกต่างกัน โดยงานวิจัยพบว่า ยาคุมกำเนิดแบบฮอร์โมน Progesterone อย่างเดียว (ฮอร์โมนเดี่ยว) ยาคุมกำเนิดชนิดที่มีปริมาณฮอร์โมนต่ำ และการใช้วิธีคุมกำเนิดแบบห่วงอนามัย แทบไม่พบความเสี่ยงหรือพบความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านมน้อยมาก ๆ โดยกลุ่มอายุน้อยจะมีความเสี่ยงต่ำ แต่จะพบความเสี่ยงสูงในกลุ่มที่ใช้ฮอร์โมนทดแทนหลังหมดประจำเดือน

ยิ่งกินยาคุมนาน ความเสี่ยงยิ่งเพิ่มขึ้นจริงไหม 

ปัจจุบัน ยังไม่มีเกณฑ์ว่าต้องกินยาคุมกี่ปีจึงจะเริ่มมีความเสี่ยง งานวิจัยพบแนวโน้มว่าความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามระยะเวลาที่ใช้ฮอร์โมนคุมกำเนิด แต่ผลการศึกษาเรื่องระยะเวลาการใช้ยาไม่ได้ตรงกันทั้งหมด จึงไม่ควรใช้จำนวนปีที่กินยาเพียงอย่างเดียวตัดสินว่าต้องหยุดยา 

หยุดยาคุมแล้วความเสี่ยงมะเร็งเต้านมลดลงไหม

ข้อมูลโดยรวมพบว่า ความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นค่อย ๆ ลดลงหลังหยุดใช้ จากงานวิเคราะห์ใน PLOS Medicine เผยว่า ความเสี่ยงเมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ใช้ยาอยู่ที่ประมาณ 1.27 เท่าขณะกำลังใช้ ลดเหลือ 1.16 เท่าในช่วง 1–4 ปีหลังหยุด และ 1.08 เท่าในช่วง 5–9 ปีหลังหยุด โดยไม่พบความเสี่ยงส่วนเกินที่ชัดเจนเมื่อหยุดมาแล้วตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไป  

ใครบ้างที่ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาคุมต่อเนื่อง

สำหรับผู้ที่มีความสนใจจะใช้ยาคุมกำเนิดต่อเนื่อง โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติหรือภาวะต่อไปนี้ควรแจ้งแพทย์ก่อ ควรปรึกษาแพทย์เรื่องชนิดของยาคุม และวิธีใช้ที่เหมาะสมในการคุมกำเนิด

• เคยเป็นมะเร็งเต้านม ไม่ควรใช้ยาคุม และควรคุมกำนิดด้วยถุงยางอนามัย
• เคยมีลิ่มเลือดอุดตัน หรือมีภาวะเลือดแข็งตัวง่าย
• มีโรคหัวใจและหลอดเลือด หรือความดันโลหิตสูง
• มีไมเกรนชนิดมีออรา
• สูบบุหรี่และมีอายุ 35 ปีขึ้นไป

แพทย์จะดูประวัติสุขภาพก่อนแนะนำวิธีคุมกำเนิด เพราะผู้ที่ควรหลีกเลี่ยงเอสโตรเจนต้องระวัง ทั้งยาคุมชนิดรับประทาน แผ่นแปะ และวงแหวนคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม ไม่ใช่เฉพาะยาเม็ด 

ดังนั้น การกินยาคุมมาหลายปีไม่ใช่สาเหตุให้ต้องหยุดยา เพื่อพักร่างกาย และไม่ได้หมายความว่าจะเป็นมะเร็งเต้านม หากสุขภาพเปลี่ยนไปหรือกังวลเรื่องความเสี่ยง ควรปรึกษาแพทย์ว่ายาคุมที่ใช้อยู่ยังเหมาะกับตนเองไหม

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับยาคุมและมะเร็งเต้านม

Medically Reviewed by

พญ. อลิสรา ฉัตรอิสราวัชร์

ศัลยศาสตร์

ศัลยศาสตร์มะเร็งวิทยาและโรคของเต้านม

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

29 กันยายน วันหัวใจโลก เริ่มลดเสี่ยงโรคหัวใจจากเรื่องใกล้ตัว

เพราะโรคหัวใจไม่ได้เกิดขึ้นภายในวันเดียว แต่ค่อย ๆ สะสมความเสี่ยงจากหลายปัจจัย ทั้งพฤติกรรมการใช้ชีวิต โรคประจำตัว อายุ และพันธุกรรม การรู้ว่าสาเหตุโรคหัวใจเกิดจากอะไร มีสาเหตุ และปัจจัยเสี่ยงอะไรบ้าง และปัจจัยไหนที่เราสามารถปรับเปลี่ยนได้ จะช่วยลดความเสี่ยงจากเรื่องใกล้ตัว  29 กันยายน วันหัวใจโลก กับเหตุผลที่สุขภาพหัวใจไม่ควรถูกมองข้าม  วันหัวใจโลกตรงกับวันที่ 29 กันยายนของทุกปี เพื่อสร้างความตระหนักถึงความสำคัญของสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด เพราะโรคหัวใจและหลอดเลือดบางชนิดอาจไม่มีอาการในระยะแรกและเมื่อมีอาการ ร่างกายอาจไม่ได้แสดงออกแค่อาการเจ็บหน้าอกหรือเหนื่อยง่าย แต่อาจกระทบต่อการใช้ชีวิตและอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หรือภาวะหัวใจล้มเหลว การดูแลสุขภาพหัวใจจึงควรเริ่มตั้งแต่ยังไม่มีอาการ การรู้ปัจจัยเสี่ยงของตัวเองและตรวจประเมินหัวใจให้เหมาะกับแต่ละคน จะช่วยให้พบความผิดปกติหรือจัดการความเสี่ยงได้เร็วขึ้น ก่อนที่โรคจะดำเนินไปหรือเกิดภาวะแทรกซ้อน ต้นเหตุของโรคหัวใจไม่ได้อยู่แค่ที่หัวใจ  โรคหัวใจเกิดจากหลายสาเหตุและหลายรูปแบบ คำตอบไม่ได้มีเพียงเรื่องอาหารหรือพฤติกรรมการใช้ชีวิต แต่ยังอาจเกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือด ลิ้นหัวใจ กล้ามเนื้อหัวใจ และระบบไฟฟ้าที่ควบคุมการเต้นของหัวใจ นอกจากนี้ สาเหตุโรคหัวใจบางอย่างยังเชื่อมโยงกับโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือไขมันในเลือดสูง โดยเฉพาะเมื่อควบคุมได้ไม่ดีเป็นเวลานาน ซึ่งอาจค่อย ๆ ส่งผลต่อหัวใจโดยที่ยังไม่มีอาการชัดเจน  ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ มีอะไรบ้าง ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจของแต่ละคนส่วนใหญ่จะไม่เท่ากัน และไม่ได้มาจากปัจจัยเพียงข้อเดียว ยิ่งมีหลายปัจจัยร่วมกัน ความเสี่ยงก็ยิ่งเพิ่มขึ้น โดยสามารถแบ่งออกเป็น […]

บทความสุขภาพ

เทศกาลกินเจ อิ่มบุญแบบหุ่นไม่พัง 

ทำไมกินอาหารเจแล้วน้ำหนักจึงเพิ่มขึ้นได้ ช่วงเทศกาลกินเจ หลายคนงดเนื้อสัตว์และหันมากินผักมากขึ้น จึงเข้าใจว่าอาหารทุกเมนูที่มีสัญลักษณ์เจจะให้พลังงานต่ำและช่วยลดน้ำหนักได้โดยอัตโนมัติ แต่ในความเป็นจริง น้ำหนักจะเพิ่มหรือลดขึ้นอยู่กับสมดุลระหว่างพลังงานที่ได้รับกับพลังงานที่ร่างกายใช้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการงดเนื้อสัตว์เพียงอย่างเดียว อาหารเจบางเมนูมีแป้ง น้ำมัน น้ำตาล หรือกะทิเป็นส่วนประกอบค่อนข้างมาก เช่น หมี่ผัด เต้าหู้ทอด แกงกะทิ ขนมหวาน และอาหารเลียนแบบเนื้อสัตว์ หากกินบ่อยหรือในปริมาณมาก อาจทำให้ได้รับพลังงานเกินความต้องการและน้ำหนักเพิ่มขึ้นได้ หลักสำคัญของการกินอาหารเพื่อสุขภาพจึงอยู่ที่ความเพียงพอ ความสมดุล และความพอประมาณ โดยควรเน้นอาหารที่ผ่านการแปรรูปน้อย พร้อมจำกัดน้ำตาล ไขมัน และโซเดียม กินเจอย่างไรไม่ให้อ้วน 1. จัดสัดส่วนอาหารให้สมดุล การจัดจานอาหารช่วยควบคุมทั้งปริมาณและชนิดของอาหารในแต่ละมื้อได้ง่ายขึ้น โดยแบ่งสัดส่วนดังนี้ สัดส่วนดังกล่าวสามารถปรับตามอายุ กิจกรรมทางกาย ภาวะสุขภาพ และความต้องการพลังงานของแต่ละคนได้ 2. ควบคุมปริมาณอาหารให้เหมาะสม แม้จะเลือกข้าวไม่ขัดสี เต้าหู้ ถั่ว หรือไขมันจากพืช แต่หากกินมากเกินไปก็อาจทำให้ได้รับพลังงานเกินความต้องการได้ ควรตักอาหารในปริมาณพอเหมาะ กินช้า ๆ และสังเกตความอิ่มของร่างกาย รวมถึงหลีกเลี่ยงการเติมอาหารหรือกินของว่างต่อเนื่องโดยไม่รู้สึกหิว 3. เลือกโปรตีนจากพืชให้เพียงพอ เมื่องดเนื้อสัตว์ หลายคนอาจกินข้าว เส้น หรือผักเป็นหลัก จนได้รับโปรตีนไม่เพียงพอและรู้สึกหิวเร็วขึ้น จึงควรเพิ่มแหล่งโปรตีนจากพืชในแต่ละมื้อ […]

บทความสุขภาพ