วัคซีน-HPV ป้องกันอะไรได้บ้าง? ข้อมูลที่ควรรู้ก่อนฉีด

• วัคซีน-HPV ช่วยลดโอกาสการติดเชื้อที่เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูก และมะเร็งบางชนิดทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย
• มะเร็งปากมดลูกมีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อ HPV มากกว่า 99% ของผู้ป่วย
• HPV อาจเกี่ยวข้องกับมะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งช่องปากและลำคอ มะเร็งทวารหนัก มะเร็งช่องคลอด ปากช่องคลอด และมะเร็งองคชาต
• ปัจจุบันมีวัคซีนที่ครอบคลุม 2 ชนิด 4 ชนิด และ 9 ชนิด โดยการเลือกใช้ควรเป็นไปตามคำแนะนำของแพทย์
• ช่วงอายุ 9-14 ปี เป็นช่วงที่แนะนำสำหรับการฉีดวัคซีน แต่ผู้ที่มีอายุ 15-45 ปี ยังสามารถรับวัคซีนได้ตามความเหมาะสม
• การติดเชื้อ HPV มักไม่แสดงอาการ การป้องกันตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงช่วยลดโอกาสเกิดโรคในระยะยาวได้

เชื้อ HPV คืออะไร?

HPV (Human Papillomavirus) เป็นกลุ่มไวรัสที่มีหลายชนิด สามารถติดต่อผ่านการสัมผัสผิวหนังหรือเยื่อบุที่มีเชื้อ โดยพบบ่อยจากการสัมผัสทางเพศสัมพันธ์ ไวรัสชนิดนี้อาจเป็นสาเหตุของโรคได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่โรคหูดหงอนไก่ ไปจนถึงมะเร็งบางประเภท โดยเฉพาะมะเร็งปากมดลูก

การติดเชื้อส่วนใหญ่มักไม่แสดงอาการ และอาจหายได้เอง แต่หากเชื้อคงอยู่ในร่างกายเป็นเวลานาน อาจทำให้เซลล์เกิดความผิดปกติ และมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งได้ในอนาคต

HPV กลุ่มความเสี่ยงต่ำและความเสี่ยงสูงแตกต่างกันอย่างไร?

HPV สามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มความเสี่ยงต่ำ และกลุ่มความเสี่ยงสูง

กลุ่มความเสี่ยงต่ำ (Low-risk HPV) มักไม่ก่อให้เกิดมะเร็ง แต่เป็นสาเหตุสำคัญของโรคหูดหงอนไก่ โดยเฉพาะ HPV 6 และ HPV 11

กลุ่มความเสี่ยงสูง (High-risk HPV) มีความสัมพันธ์กับการเกิดมะเร็งหลายชนิด โดยเฉพาะมะเร็งปากมดลูก ซึ่ง HPV 16 และ HPV 18 เป็นชนิดที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคนี้

เชื้อ HPV เสี่ยงมะเร็งอะไรได้บ้าง?

การติดเชื้อ HPV กลุ่มความเสี่ยงสูงมีความสัมพันธ์กับมะเร็งหลายชนิด ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย ได้แก่ 

มะเร็งปากมดลูก

การติดเชื้อ HPV ถือเป็นสาเหตุหลักของมะเร็งปากมดลูก โดยเฉพาะเชื้อกลุ่มความเสี่ยงสูง อย่างไรก็ตาม ผู้ที่ได้รับเชื้อไม่ได้พัฒนาเป็นมะเร็งทุกราย เพราะในหลายกรณีร่างกายสามารถกำจัดเชื้อได้เอง

แต่หากเชื้อคงอยู่ในร่างกายเป็นเวลานาน อาจทำให้เซลล์บริเวณปากมดลูกเกิดความผิดปกติ จากเซลล์ปกติค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นเซลล์ผิดปกติ และมีโอกาสพัฒนาไปสู่มะเร็งได้ในอนาคต กระบวนการนี้มักใช้เวลาหลายปี หากตรวจพบตั้งแต่ระยะก่อนมะเร็ง แพทย์จะสามารถวางแผนดูแลได้อย่างเหมาะสมก่อนโรคลุกลาม

มะเร็งช่องปากและลำคอ

พบได้บริเวณโคนลิ้น ต่อมทอนซิล และลำคอ โดยมีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อ HPV บริเวณเยื่อบุในช่องปากและลำคอ หากเชื้อคงอยู่เป็นเวลานาน อาจทำให้เซลล์เกิดความผิดปกติและพัฒนาเป็นมะเร็งได้

มะเร็งทวารหนัก

พบได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย โดยเฉพาะในกรณีที่มีการติดเชื้อเรื้อรังบริเวณเยื่อบุทวารหนัก การเปลี่ยนแปลงของเซลล์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งในอนาคต

มะเร็งช่องคลอดและปากช่องคลอด

เป็นมะเร็งที่พบในผู้หญิง และอาจเกิดจากความผิดปกติของเซลล์บริเวณเยื่อบุช่องคลอดหรือปากช่องคลอดที่สัมพันธ์กับการติดเชื้อ HPV กลุ่มความเสี่ยงสูงเป็นเวลานาน

มะเร็งองคชาต

พบในผู้ชาย โดยการติดเชื้อ HPV เรื้อรังอาจทำให้เซลล์บริเวณอวัยวะเพศเกิดความผิดปกติ และมีโอกาสพัฒนาเป็นมะเร็งได้ในบางราย

ความสำคัญของวัคซีน-HPV

วัคซีน-HPV ช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสร้างภูมิคุ้มกันต่อเชื้อบางชนิดที่เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูก รวมถึงมะเร็งบางชนิดในผู้หญิงและผู้ชาย การได้รับวัคซีนก่อนสัมผัสเชื้อจะช่วยให้การป้องกันมีประสิทธิภาพมากขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันโรคตั้งแต่เนิ่น ๆ

ปัจจุบันมีวัคซีนชนิดใดบ้าง?

ปัจจุบันมีวัคซีน-HPV หลายชนิด โดยแตกต่างกันตามจำนวนชนิดของเชื้อที่ครอบคลุม ดังนี้ 

วัคซีนชนิด 2 สายพันธุ์ 

ช่วยป้องกัน HPV ที่เป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูก โดยมุ่งเน้นการป้องกันเชื้อกลุ่มที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยมะเร็งปากมดลูก จึงอาจเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเน้นการลดความเสี่ยงของมะเร็งปากมดลูกเป็นหลัก

วัคซีนชนิด 4 สายพันธุ์

ช่วยป้องกัน HPV ที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งปากมดลูก และเชื้อที่เป็นสาเหตุสำคัญของโรคหูดหงอนไก่ จึงมักเป็นทางเลือกสำหรับทั้งผู้หญิงและผู้ชายที่ต้องการการป้องกันครอบคลุมทั้งมะเร็งปากมดลูกและโรคหูดหงอนไก่

วัคซีนชนิด 9 สายพันธุ์

ครอบคลุมเชื้อ HPV กลุ่มความเสี่ยงสูงได้มากกว่าวัคซีนชนิดอื่น จึงช่วยเพิ่มขอบเขตการป้องกันโรคและมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ HPV ได้มากขึ้น เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการลดความเสี่ยงของโรคและมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับการติดเชื้อ HPV ได้ในวงกว้างมากขึ้น โดยสามารถใช้ได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย 

ทั้งนี้ วัคซีนแต่ละชนิดสามารถใช้ได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย โดยการเลือกชนิดของวัคซีนควรพิจารณาจากช่วงอายุ ประวัติการได้รับวัคซีน ความเสี่ยงส่วนบุคคล และคำแนะนำของแพทย์ เพื่อให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล

ใครบ้างที่ควรได้รับวัคซีน?

เด็กหญิงและเด็กชายอายุ 9-14 ปี

เป็นช่วงอายุที่แนะนำมากที่สุด เนื่องจากร่างกายสามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้ดี และส่วนใหญ่ยังไม่เคยสัมผัสเชื้อ

ผู้ที่มีอายุ 15-45 ปี

ผู้หญิงและผู้ชายที่ยังไม่เคยได้รับวัคซีน ยังสามารถฉีดได้ตามคำแนะนำของแพทย์ แม้จะเคยมีเพศสัมพันธ์แล้วก็ตาม เนื่องจากวัคซีนอาจช่วยลดโอกาสการติดเชื้อ HPV บางชนิดที่ยังไม่เคยได้รับมาก่อน

ฉีดวัคซีน-HPV แล้ว ยังต้องตรวจคัดกรองหรือไม่?

แม้จะช่วยลดโอกาสการติดเชื้อบางชนิดได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่ผู้หญิงยังควรเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกอย่างสม่ำเสมอ

การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกที่ใช้ในปัจจุบัน ได้แก่ Liquid-based cytology (LBC) และ HPV DNA Test ซึ่งช่วยค้นหาความผิดปกติของเซลล์ตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและตรวจหาการติดเชื้อ HPV

พญ. ชลิดา เรารุ่งโรจน์  สูตินรีแพทย์ เฉพาะทางด้านมะเร็งนรีเวชวิทยา ให้ความสำคัญกับการป้องกันมะเร็งปากมดลูกตั้งแต่เนิ่น ๆ โดยการฉีดวัคซีนช่วยลดโอกาสการติดเชื้อบางชนิดที่เป็นสาเหตุสำคัญของโรค ขณะที่การตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอช่วยค้นหาความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูกได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพื่อให้แพทย์วางแผนดูแลได้อย่างเหมาะสม 

วัคซีน HPV เป็นหนึ่งในวิธีที่ช่วยลดโอกาสเกิดมะเร็งปากมดลูกและโรคบางชนิดที่เกิดจากการติดเชื้อ HPV ได้ โดยเฉพาะเมื่อได้รับวัคซีนในช่วงอายุที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม การตรวจคัดกรองยังคงมีความสำคัญสำหรับผู้หญิง เพื่อค้นหาความผิดปกติของเซลล์ปากมดลูกได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวัคซีน-HP

Medically Reviewed by

พญ. ชลิดา เรารุ่งโรจน์

สูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา

สูติ-นรีเวชวิทยา - มะเร็งนรีเวชวิทยา

นัดหมายแพทย์ออนไลน์ Doctor Profile

บทความที่เกี่ยวข้อง

See All

กลิ่นปากเรื้อรัง ยิ่งปล่อยไว้นาน อาการยิ่งลุกลาม

กลิ่นปาก เป็นปัญหาสุขอนามัยในช่องปากที่หลายคนต้องพบเจอ พร้อมกับความรู้สึกไม่ดี ที่ทำให้ขาดความมั่นใจเวลาออกไปพบเจอใคร แต่หลายคนอาจไม่รู้ว่า

บทความสุขภาพ

Stroke อาจเกิดขึ้นโดยไม่เตือน ตรวจ หลอดเลือดสมอง ก่อนเสี่ยงอัมพาต 

โรคหลอดเลือดสมอง อาจเกิดขึ้นได้แม้ยังไม่มีอาการเตือนชัดเจน การตรวจ หลอดเลือดสมอง ด้วย Carotid Doppler Ultrasonographyและ TCD ช่วยประเมินการไหลเวียนของเลือดบริเวณหลอดเลือดที่แดงใหญ่ที่คอและหลอดเลือดแดงภายในสมอง ทำให้แพทย์เห็นความผิดปกติที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง และวางแผนดูแลได้อย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น โรคหลอดเลือดสมอง ภัยเงียบที่อาจไม่แสดงอาการ โรคหลอดเลือดสมองเป็นภาวะที่อาจดำเนินไปอย่างเงียบ ๆ โดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า ผู้ที่มีคราบไขมัน (plaque) สะสมในหลอดเลือดอาจยังรู้สึกเป็นปกติในชีวิตประจำวัน แต่ความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่นั้นสูงมาก เพราะคราบไขมันดังกล่าวสามารถเพิ่มขนาดจนขัดขวางการไหลเวียนของเลือดไปเลี้ยงสมอง หรืออาจหลุดออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วไปอุดตันหลอดเลือดในสมอง ส่งผลให้เกิดโรคอัมพฤกษ์และอัมพาตได้ การตรวจค้นหาและวางแผนดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นแนวทางสำคัญในการลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง Carotid Doppler Ultrasonography และ Transcranial Doppler Ultrasonography  คืออะไร? การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดที่คอและในสมองเป็นการประเมินการไหลเวียนของเลือดในระบบหลอดเลือดที่เกี่ยวข้องกับสมอง โดยมักประกอบด้วยการตรวจ 2 ส่วน ได้แก่ Carotid Doppler Ultrasonography และ Transcranial Doppler Ultrasonography Carotid Doppler Ultrasonography ตรวจอะไรได้บ้าง? Carotid Doppler […]

บทความสุขภาพ