หลอดเลือดในสมองตีบ รู้ทันสัญญาณผิดปกติ เช็กอาการที่ไม่ควรมองข้าม
โรคหลอดเลือดสมองตีบตัน สาเหตุหลักที่ทำให้เกิดอัมพฤกษ์ อัมพาต เพื่อเลี่ยงโรคร้ายชวนเจาะลึกต้นเหตุของหลอดเลือดสมองอุดตัน ปัจจัยเสี่ยง และการป้องกันที่ควรปฏิบัติ
เลือกอ่านตามหัวข้อ
โรคหลอดเลือดสมอง อาจเกิดขึ้นได้แม้ยังไม่มีอาการเตือนชัดเจน การตรวจ หลอดเลือดสมอง ด้วย Carotid Doppler Ultrasonographyและ TCD ช่วยประเมินการไหลเวียนของเลือดบริเวณหลอดเลือดที่แดงใหญ่ที่คอและหลอดเลือดแดงภายในสมอง ทำให้แพทย์เห็นความผิดปกติที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง และวางแผนดูแลได้อย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
โรคหลอดเลือดสมอง ภัยเงียบที่อาจไม่แสดงอาการ
โรคหลอดเลือดสมองเป็นภาวะที่อาจดำเนินไปอย่างเงียบ ๆ โดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า ผู้ที่มีคราบไขมัน (plaque) สะสมในหลอดเลือดอาจยังรู้สึกเป็นปกติในชีวิตประจำวัน แต่ความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่นั้นสูงมาก เพราะคราบไขมันดังกล่าวสามารถเพิ่มขนาดจนขัดขวางการไหลเวียนของเลือดไปเลี้ยงสมอง หรืออาจหลุดออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วไปอุดตันหลอดเลือดในสมอง ส่งผลให้เกิดโรคอัมพฤกษ์และอัมพาตได้
การตรวจค้นหาและวางแผนดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นแนวทางสำคัญในการลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมอง
Carotid Doppler Ultrasonography และ Transcranial Doppler Ultrasonography คืออะไร?
การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดที่คอและในสมองเป็นการประเมินการไหลเวียนของเลือดในระบบหลอดเลือดที่เกี่ยวข้องกับสมอง โดยมักประกอบด้วยการตรวจ 2 ส่วน ได้แก่ Carotid Doppler Ultrasonography และ Transcranial Doppler Ultrasonography
Carotid Doppler Ultrasonography ตรวจอะไรได้บ้าง?
Carotid Doppler Ultrasonography เป็นการตรวจหลอดเลือดแดงคาโรติด (Carotid Artery) ซึ่งอยู่บริเวณลำคอและทำหน้าที่ลำเลียงเลือดจากหัวใจขึ้นไปเลี้ยงสมอง
การตรวจช่วยประเมินว่า
- มีคราบไขมันหรือหินปูนสะสมภายในหลอดเลือดหรือไม่
- มีภาวะหลอดเลือดตีบแคบหรือไม่
- การไหลเวียนของเลือดไปยังสมองเป็นไปอย่างเหมาะสมหรือไม่
- มีผนังหลอดเลือดแดงใหญ่หนาตัวผิดปกติหรือไม่
หากพบคราบไขมันหรือการตีบของหลอดเลือด แพทย์สามารถนำข้อมูลไปใช้ในการประเมินความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองและวางแผนการดูแลรักษาต่อไป
TCD (Transcranial Doppler Ultrasonography) คืออะไร?
TCD หรือ Transcranial Doppler Ultrasonography เป็นการตรวจหลอดเลือดแดงภายในสมอง ซึ่งเป็นแขนงต่อเนื่องจากหลอดเลือดแดงใหญ่ที่คอ
การตรวจนี้ช่วยประเมินว่า
- หลอดเลือดภายในสมองมีการตีบหรือไม่
- มีภาวะอุดตันของหลอดเลือดหรือไม่
- การไหลเวียนของเลือดภายในสมองเป็นไปอย่างปกติหรือไม่
เมื่อใช้ร่วมกับ Carotid Doppler Ultrasonography จะช่วยให้แพทย์เห็นภาพการไหลเวียนของเลือดได้ครอบคลุมมากขึ้น ตั้งแต่หลอดเลือดแดงบริเวณลำคอไปจนถึงหลอดเลือดแดงสำคัญภายในสมอง
ข้อดีของการตรวจอัลตราซาวนด์ หลอดเลือดสมอง
- ความสามารถในการคัดกรองสูง เมื่อตรวจ Carotid Doppler Ultrasonography และ TCD พร้อมกัน มีความสามารถในการคัดกรองสูงถึง 90-98%
- ไม่ต้องฉีดสีหรือสารทึบรังสี
- ใช้เวลาสั้น เพียง 15–20 นาที รู้ผลได้ทันที
- คัดกรองความเสี่ยงได้ครอบคลุม ทั้งหลอดเลือดแดงนอกกะโหลกและในกะโหลกศีรษะ
- ประเมินสภาพหลอดเลือดสมองได้อย่างดี เพื่อใช้วางแผนการดูแลและป้องกันล่วงหน้า
ใครบ้างที่ควรเข้ารับการตรวจ
กลุ่มที่แนะนำให้พิจารณาตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดสมอง ได้แก่
- ผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป
- ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ หรือสูบบุหรี่
- ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง น้ำหนักเกินเกณฑ์
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัว เป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบหรือโรคหลอดเลือดสมองตีบ
ที่ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดสมองดำเนินการโดยทีมแพทย์เฉพาะทาง เพื่อให้การประเมินความเสี่ยงและคำแนะนำด้านการดูแลสุขภาพเป็นไปอย่างแม่นยำและเหมาะสมกับแต่ละบุคคล
การรักษาเมื่อพบคราบไขมันในหลอดเลือด
เมื่อตรวจพบคราบไขมันในหลอดเลือด แพทย์จะพิจารณาแนวทางการรักษาตามระดับความรุนแรง ดังนี้
- การรักษาด้วยยา เป็นแนวทางหลักในกรณีที่การตีบแคบยังไม่รุนแรง โดยยาจะช่วยควบคุมการสะสมของคราบและลดความเสี่ยงของการอุดตัน
- การใส่ขดลวดขยายหลอดเลือด (Stenting) ใช้ในกรณีที่หลอดเลือดตีบมากจนเลือดไหลเวียนไปเลี้ยงสมองได้ไม่เพียงพอ
- การผ่าตัดเอาคราบไขมันออก (Carotid Endarterectomy) เป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับกรณีที่มีการตีบในระดับสูง
การตรวจอัลตราซาวนด์หลอดเลือดสมองจึงเป็นหนึ่งในวิธีที่ช่วยให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงได้ตั้งแต่ก่อนเกิดอาการ โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง การตรวจพบความผิดปกติเร็วจะช่วยให้สามารถวางแผนดูแลรักษาได้อย่างเหมาะสม และลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงในอนาคต
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการตรวจ หลอดเลือดสมอง
การตรวจ Carotid Doppler Ultrasonography และ TCD ต้องเตรียมตัวอย่างไรบ้าง?
โดยทั่วไปไม่ต้องงดน้ำงดอาหารหรือเตรียมตัวพิเศษ สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมกับเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลก่อนเข้ารับการตรวจ
การตรวจนี้เจ็บปวดหรือไม่?
ไม่เจ็บปวด เป็นการตรวจโดยใช้หัวตรวจสัมผัสผิวหนังเบา ๆ คล้ายกับการอัลตราซาวนด์ทั่วไป ใช้เวลาประมาณ 15–20 นาที และรู้ผลได้ทันที
ตรวจ Carotid Doppler Ultrasonography อย่างเดียว เพียงพอหรือไม่?
Carotid Doppler Ultrasonography ตรวจหลอดเลือดแดงใหญที่คอ ส่วน TCD ตรวจหลอดเลือดแดงภายในสมอง การตรวจทั้งสองวิธีพร้อมกันจะให้ภาพรวมที่ครอบคลุมและมีความสามารถในการตรวจคัดกรองที่สูงประมาณ 90-98%
ตรวจพบคราบไขมันแล้ว จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไปหรือเปล่า?
ไม่เสมอไป การรักษาด้วยยาเป็นแนวทางหลักในหลายกรณี การผ่าตัดหรือการใส่ขดลวดขยายหลอดเลือดจะพิจารณาเมื่อการตีบแคบรุนแรงจนส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงสมองอย่างมีนัยสำคัญ
ควรตรวจซ้ำบ่อยแค่ไหน?
ขึ้นอยู่กับผลการตรวจและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละบุคคล แพทย์จะเป็นผู้แนะนำความถี่ที่เหมาะสมหลังการประเมิน
Medically Reviewed by
นพ. วงศ์กนก ก่อวัฒนมงคล
อายุรศาสตร์โรคสมองและระบบประสาท
อายุรศาสตร์โรคสมองและระบบประสาท - โรคหลอดเลือดสมอง
Readers’ Rating
3.0 out of 5 stars (based on 1 review)
