ဦးနှောက်အာရုံကြောထောက်ပံ့ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပေါ်သော အကျိတ်ရောဂါ
ဦးနှောက်အာရုံကြောထောက်ပံ့ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပေါ်သော အကျိတ်ရောဂါ အကြောင်း သိကောင်းစရာ
ဂလိုင်အိုမာ (Glioma) ဆိုသည်မှာ ဦးနှောက် သို့မဟုတ် ကျောရိုးမကြီး (spinal cord) တွင် စတင်ဖြစ်ပွားသည့် အကျိတ်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအကျိတ်များသည် အာရုံကြောဆဲလ်များကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး အာဟာရဖြစ်စေရန် တာဝန်ရှိသော ကျန်းမာသည့် ဂလိုင်ရယ်ဆဲလ် (glial cells) များနှင့် ဆင်တူသည့် ဆဲလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များသည် ပုံမှန်ဦးနှောက်တစ်ရှူးများနှင့် ရောနှောနေတတ်ပြီး ဦးနှောက်အတွင်း၌ပင် ကြီးထွားလာတတ်သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ဦးနှောက်တွင်းအကျိတ် (intra-axial brain tumors) ဟု သိကြသည်။
ဂလိုင်အိုမာအကျိတ် ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ ဆဲလ်များစုပုံလာပြီး အကျိတ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ထိုအကျိတ်သည် ပိုမိုကြီးထွားလာပြီး အာရုံမှောင်ဆူး သို့မဟုတ် ဦးနှောက်တစ်ရှူးများကို ဖိမိနိုင်ကာ လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိခိုက်မိသည့် ဦးနှောက် သို့မဟုတ် အာရုံမှောင်ဆူး၏ တိကျသောနေရာပေါ် မူတည်၍ ရောဂါလက္ခဏာများကို သတ်မှတ်သည်။
ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များသည် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ရှိတတ်သည်။ အချို့မှာ နှေးကွေးစွာ ကြီးထွားပြီး ကင်ဆာအဆင့်အဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ။ အချို့ကိုမူ အန္တရာယ်ရှိသော အကျိတ် (malignant) ဟု သတ်မှတ်သည်။ Malignant gliomas ဆိုသည်မှာ ကင်ဆာဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည့် အခြားအမည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဖြစ်စေသော ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များသည် ကျန်းမာသော ဦးနှောက်တစ်ရှူးများကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားနိုင်သည်။ အချို့သော ဂလိုင်အိုမာ ပုံစံများသည် များသောအားဖြင့် လူကြီးများကို ထိခိုက်စေတတ်သည်။ အချို့မှာမူ များသောအားဖြင့် ကလေးများကို ထိခိုက်စေတတ်သည်။
သင့်တွင်ဖြစ်ပွားနေသော ဂလိုင်အိုမာအကျိတ် အမျိုးအစားသည် သင့်ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အား သင့်ပြဿနာ၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် အထိရောက်ဆုံး ကုသမှုလမ်းကြောင်းကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ကူညီပေးသည်။ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များအတွက် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း၊ ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်း (chemotherapy) နှင့် အခြားကုသမှုများ ပါဝင်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
အကျိတ်တည်ရှိရာ နေရာသည် ဂလိုင်အိုမာ လက္ခဏာများကို ထိခိုက်စေသည်။ ဂလိုင်အိုမာ၏ အမျိုးအစား၊ အရွယ်အစားနှင့် ကြီးထွားနှုန်းအားလုံးသည်လည်း လက္ခဏာများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိသော ဂလိုင်အိုမာ လက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- အန်ခြင်း။
- ပျို့ခြင်း။
- ထုံကျင်ခြင်း။
- မျက်နှာ၊ လက်မောင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်များတွင် အားနည်းခြင်း။
- စိတ်တိုလွယ်ခြင်း။
- မှတ်ဉာဏ်ဆုံးရှုံးခြင်း။
- စိတ်နေစိတ်ထား ပြောင်းလဲခြင်း။
- စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းပြချက်ရှာခြင်းနှင့် နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများကဲ့သို့သော ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ကျဆင်းလာခြင်း။
- ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် နံနက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုဆိုးရွားသော ခေါင်းကိုက်ခြင်းများ။
- အတက်ရောဂါ အကြောဆွဲခြင်း၊ အထူးသဖြင့် တစ်ခါမျှ အတက်ရောဂါ မကြုံတွေ့ဖူးသူများတွင် ဖြစ်ပွားခြင်း။
- အရာဝတ္ထုများကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း နှစ်ထပ်မြင်ခြင်း၊ အမြင်အာရုံ ဝေဝါးခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးဘက်အမြင်အာရုံ ဆုံးရှုံးခြင်းကဲ့သို့သော မျက်စိဝေဒနာများ။
- စကားပြောဆိုရန် ခက်ခဲခြင်း။
သင့်ကို စိုးရိမ်ပူပန်စေသည့် လက္ခဏာရပ်များ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာ တစ်စုံတစ်ရာကို ကြုံတွေ့ရပါက သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်နှင့် ပြသရန် ရက်ချိန်းယူပါ။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
ဆရာဝန်များ၏ အဆိုအရ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများကို တိကျစွာ မသိရသေးပါ။ ၎င်းသည် ဦးနှောက် သို့မဟုတ် အာရုံမှောင်ဆူး ဆဲလ်များတွင် ဒီအန်အေ (DNA) ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ စတင်သည်။ ဆဲလ်တစ်ခုအား မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို ညွှန်ကြားချက်များကို ၎င်း၏ ဒီအန်အေ တွင် ကုဒ်စနစ်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ဒီအန်အေ ပြောင်းလဲမှုများသည် ဆဲလ်များကို လျင်မြန်စွာ ကွဲပွားရန် ညွှန်ကြားသည်။ ကျန်းမာသော ဆဲလ်များ သေဆုံးသွားမည့် အချိန်တွင်ပင် ဤဆဲလ်များသည် ဆက်လက်ရှင်သန်နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရလဒ်အနေဖြင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်များ အလွန်အမင်း များပြားလာသည်။ အကျိတ်ဆိုသည်မှာ ထိုဆဲလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အခဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုအကျိတ်သည် ပိုမိုကြီးထွားလာပြီး အနီးနားရှိ အာရုံကြောများ၊ ဦးနှောက် သို့မဟုတ် အာရုံမှောင်ဆူးများကို ဖိမိနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဂလိုင်အိုမာ လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဆိုးကျိုးများကို သက်ရောက်စေနိုင်သည်။
အချို့သော ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များသည် ထပ်ဆောင်း ဒီအန်အေ ပြောင်းလဲမှုများကို ကြုံတွေ့ရပြီး ၎င်းတို့ကို ဦးနှောက်ကင်ဆာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားစေသည်။ ထိုသို့ပြောင်းလဲမှုများက ဆဲလ်များကို ကျန်းမာသော ဦးနှောက်တစ်ရှူးများအတွင်းသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန်နှင့် ဖျက်ဆီးရန် ညွှန်ကြားသည်။
ဂလိုင်အိုမာရှိ အကျိတ်ဆဲလ်များသည် ကျန်းမာသော ဦးနှောက်ဆဲလ်များဖြစ်သည့် ဂလိုင်ရယ်ဆဲလ်များနှင့် ဆင်တူသည်။ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံမှောင်ဆူးအတွင်း၌ ဂလိုင်ရယ်ဆဲလ်များသည် အာရုံကြောဆဲလ်များကို ဝန်းရံပေးထားပြီး ထောက်ပံ့ပေးထားကြသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ
ဂလိုင်အိုမာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေသော အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- အသက်ကြီးခြင်း – ဂလိုင်အိုမာ ဖြစ်ပွားသော လူကြီးများသည် များသောအားဖြင့် သက်လတ်ပိုင်းနှင့် သက်ကြီးပိုင်းအရွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဂလိုင်အိုမာသည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အချို့သော ဂလိုင်အိုမာ အမျိုးအစားခွဲများသည် ကလေးများနှင့် လူငယ်ပိုင်းများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသည်။
- ဓာတ်ရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့ရခြင်း – အိုင်ယွန်နိုက်ဇင်း ဓာတ်ရောင်ခြည် (Ionizing radiation) ဆိုသည်မှာ ၎င်းနှင့် ထိတွေ့ဖူးသူများတွင် ဂလိုင်အိုမာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေသည့် ဓာတ်ရောင်ခြည် အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာရောဂါ ကုသရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးသည် အိုင်ယွန်နိုက်ဇင်း ဓာတ်ရောင်ခြည်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
- မိသားစုအတွင်း ဂလိုင်အိုမာ ဖြစ်ပွားဖူးသော ရာဇဝင်ရှိခြင်း – အလွန်အမင်း ရှားပါးသော်လည်း ဂလိုင်အိုမာသည် မိသားစုမျိုးရိုးအတွင်း လိုက်တတ်သည်။ မိဘများက ၎င်းတို့၏ သားသမီးများထံသို့ ဂလိုင်အိုမာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လက်ဆင့်ကမ်း ပေးနိုင်ခြင်း ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် နောက်ထပ် သုတေသနပြုမှုများ လိုအပ်ပါသည်။
- အမျိုးသားများနှင့် လူဖြူများ – အမျိုးသားများသည် အမျိုးသမီးများထက်လည်းကောင်း၊ လူဖြူများသည် အာဖရိကန်-အမေရိကန် နွယ်ဖွားများထက်လည်းကောင်း ဂလိုင်အိုမာအကျိတ် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အနည်းငယ် ပိုမိုမြင့်မားကြသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)
ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များကို ဖော်ထုတ်သိရှိနိုင်ရန် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများနှင့် နည်းပညာများကို အသုံးပြုကြသည် –
- အာရုံကြောနှင့် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးခြင်း (Nerves and brain function exam): အာရုံကြောဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်စဉ်အတွင်း သင်၏ အမြင်အာရုံ၊ အကြားအာရုံ၊ ဟန်ချက်ထိန်းနိုင်မှု၊ ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်မှု၊ ကြွက်သားခွန်အားနှင့် တုံ့ပြန်မှု (reflexes) အားလုံးကို စစ်ဆေးပါလိမ့်မည်။ အကယ်၍ သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုခုကို လုပ်ဆောင်ရန် ခက်ခဲနေပါက ၎င်းသည် ဦးနှောက်အကျိတ်ရှိနေသည့် လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။
- ဦးနှောက်ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ (Brain imaging tests): ဦးနှောက်အကျိတ်ရှိသည့် လက္ခဏာများကို ရှာဖွေရန်အတွက် ပုံရိပ်ဖော်လုပ်ငန်းစဉ်များသည် သင့်ဦးနှောက်၏ ပုံရိပ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အသုံးအများဆုံး ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုမှာ အမ်အာရ်အိုင် (MRI) ဖြစ်သည်။ အမ်အာရ်အိုင် မရိုက်မီ သွေးကြောထဲသို့ ဆေးရည်တစ်မျိုး ထိုးသွင်းရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ပုံရိပ်များကို ရရှိစေသည်။ ထို့ပြင် ပက်စကင် (PET scan) ဟု လူသိများသော ပိုစီထရွန်ထုတ်လွှတ်မှုဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းနှင့် ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan) ကဲ့သို့သော အခြားပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
- အသားစယူစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy): ကုသမှုမစတင်မီ စစ်ဆေးရန်အတွက် တစ်ရှူးအချို့ကို ဖယ်ရှားသည့် အသားစယူခြင်း ဟုခေါ်သော လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို ဦးနှောက်အကျိတ်အား ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် မဖြစ်နိုင်သော အခြေအနေမျိုးတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အကယ်၍ သင့်ဦးနှောက်အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်၍ ဖယ်ရှားမည်ဆိုပါက ခွဲစိတ်မှုမပြုလုပ်မီ အသားစယူရန် မလိုအပ်နိုင်ပါ။ တစ်ရှူးနမူနာကို စုဆောင်းရန်အတွက် အပ်တစ်ချောင်းကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ အပ်ကို လမ်းညွှန်ရန် ပုံရိပ်ဖော်လေ့လာမှုများကို အသုံးပြုသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို “စတီရီယိုတက်တစ် အပ်ဖြင့် အသားစယူခြင်း (stereotactic needle biopsy)” ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ခွဲစိတ်မှုအတွင်း ဦးခေါင်းခွံတွင် အပေါက်ငယ်တစ်ခု ဖန်တီးသည်။ ထို့နောက် ထိုအပေါက်ထဲသို့ သေးငယ်သော အပ်တစ်ချောင်းကို ထည့်သွင်းသည်။ ထိုအပ်ကို အသုံးပြု၍ တစ်ရှူးကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ပို့ဆောင်စစ်ဆေးသည်။
- အကျိတ်ဆဲလ်များကို စစ်ဆေးခြင်း (Tests on tumor cells): ဓာတ်ခွဲခန်းသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန်အတွက် ဦးနှောက်အကျိတ် နမူနာကို ရရှိနိုင်သည်။ အသားစယူခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များမှ နမူနာများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ဂလိုင်အိုမာ ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း နမူနာကို ရယူနိုင်သည်။ ထိုနမူနာကို ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ယူဆောင်သွားပြီး ခန္ဓာကိုယ်တစ်ရှူးများနှင့် သွေးများကို စစ်ဆေးရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များက စစ်ဆေးသည်။ ၎င်းတို့ကို ရောဂါဗေဒပညာရှင်များ (pathologists) ဟု ခေါ်သည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် သင့်တွင် ဂလိုင်အိုမာအကျိတ် ရှိမရှိနှင့် မည်သည့်အမျိုးအစားဖြစ်သည်ကို သိရှိနိုင်သည်။ အခြားသော စစ်ဆေးမှုရလဒ်များက ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များ၏ ကြီးထွားနှုန်းကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ အဆင့်မြင့်စစ်ဆေးမှုများသည် ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များတွင် ရှိနေသော ဒီအန်အေ ပြောင်းလဲမှုများကို စစ်ဆေးသည်။ သင့်ကျန်းမာရေးအဖွဲ့သည် ရောဂါရှာဖွေမှုကို အတည်ပြုရန်နှင့် ကုသမှုအစီအစဉ်တစ်ခု ရေးဆွဲရန်အတွက် စစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို အသုံးပြုသည်။
ကုသခြင်း (Treatment)
ခွဲစိတ်ကုသခြင်းသည် ဂလိုင်အိုမာ ကုထုံးတွင် မကြာခဏဆိုသလို ပထမဆုံးအဆင့် ဖြစ်တတ်သည်။ သို့သော်လည်း ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် အမြဲတမ်း ပြုလုပ်နိုင်ခြေရှိသော နည်းလမ်းတစ်ခု မဟုတ်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့် ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်သည် ဦးနှောက်၏ အရေးကြီးသော နေရာများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက အကျိတ်တစ်ခုလုံးကို ဖယ်ရှားရန် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ ကနဦး လုပ်ဆောင်ရမည့် နည်းလမ်းအနေဖြင့် ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်းနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်းကဲ့သို့သော အခြားကုထုံးများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
သင့်အတွက် အကောင်းဆုံး ကုသမှုလမ်းကြောင်းသည် သင့်ကိုယ်ပိုင် အခြေအနေများပေါ်တွင် မူတည်ပါလိမ့်မည်။ သင့်ကျန်းမာရေးအဖွဲ့သည် ဂလိုင်အိုမာ၏ အမျိုးအစား၊ အရွယ်အစား၊ သဘာဝနှင့် ဦးနှောက်အတွင်း တည်ရှိရာနေရာတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။ သင့်ကျန်းမာရေး အခြေအနေနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ နှစ်သက်မှုများသည်လည်း သင့်ကုသမှုအစီအစဉ်အပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိပါလိမ့်မည်။
ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း (Controlling symptoms)
အကယ်၍ သင့်ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ကြုံတွေ့နေရပါက သင့်ကို သက်သာခံစားရစေရန် ဆေးဝါးများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ သင့်အခြေအနေက သင်လိုအပ်သော ဆေးဝါးများကို ဆုံးဖြတ်ပေးပါလိမ့်မည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဆေးဝါးရွေးချယ်မှုများကို အောက်ပါတို့အတွက် အသုံးပြုသည် –
- အတက်ရောဂါ အကြောဆွဲခြင်းကို ထိန်းချုပ်ရန်။
- ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန် စတီးရွိုက်များ ပါဝင်သောဆေး။
- သင်အလွန်အမင်း နုံးခွေနေပါက နိုးကြားမှုကို တိုးမြင့်စေရန်။
- မှတ်ဉာဏ်နှင့် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ကုသရန်။
ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)
ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များကို ကုသရာတွင် ပထမဆုံးအဆင့်မှာ များသောအားဖြင့် အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်တစ်ခုလုံးကို ဖယ်ရှားနိုင်ပါက ခွဲစိတ်မှုသည်သာ လိုအပ်သော တစ်ခုတည်းသော ကုသမှုလမ်းကြောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
အချို့သောအချိန်များတွင် ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်ကို လုံးဝ အမြစ်ပြတ်ဖယ်ရှားရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် လက်တွေ့ကျကျ ဖယ်ရှားနိုင်သမျှ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်ကို ဖယ်ရှားနိုင်ပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဤနည်းပညာကို “အကျိတ်အချို့ကို ဖယ်ရှားခြင်း (subtotal resection)” ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အကယ်၍ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်နှင့် ကျန်းမာသော ဦးနှောက်တစ်ရှူးများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရှင်းလင်းစွာ မခွဲခြားနိုင်ပါက ဤသို့ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်သည် ဦးနှောက်၏ ထိခိုက်လွယ်သော နေရာတစ်ခုတွင် တည်ရှိနေပါကလည်း ဤသို့ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အကျိတ်ကို အစိတ်အပိုင်းအချို့သာ ဖယ်ရှားခြင်းကပင် သင့်ကို ပိုမိုသက်သာကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။
ဂလိုင်အိုမာ ခွဲစိတ်မှုနှင့် ဆက်စပ်၍ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် သွေးထွက်ခြင်းနှင့် ပိုးဝင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ သင့်ဦးနှောက်အတွင်း အကျိတ်တည်ရှိရာနေရာနှင့် အခြားသော အန္တရာယ်များ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သင့်မျက်လုံးကို ထိန်းချုပ်ထားသော အာရုံကြောများနှင့် နီးကပ်နေသည့် အကျိတ်တစ်ခုကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အမြင်အာရုံ ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiation therapy)
အကျိတ်ဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်သည် စွမ်းအင်မြင့်ရောင်ခြည်တန်းများကို အသုံးပြုသည်။ ပရိုတွန်များ၊ အိတ်စ်ရေး (X-rays) များနှင့် အခြားသော စွမ်းအင်အမျိုးအစားများသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ခွဲစိတ်ပြီးနောက်တွင် ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များကို ကုသရန် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးကို မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသော မည်သည့်ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များကိုမဆို ဓာတ်ရောင်ခြည်က ဖျက်ဆီးပစ်သည်။ ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်းကိုလည်း ဓာတ်ရောင်ခြည်နှင့် တွဲဖက်၍ မကြာခဏ အသုံးပြုသည်။
အကယ်၍ ခွဲစိတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါက ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးသည် ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များအတွက် ပထမဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှု ခံယူစဉ်အတွင်း စက်ပစ္စည်းတစ်ခုက သင့်ဦးခေါင်း၏ သတ်မှတ်ထားသော နေရာများသို့ စွမ်းအင်ရောင်ခြည်တန်းများ ချိန်ရွယ်ထားချိန်တွင် သင်သည် ခုတင်ပေါ်၌ လှဲလျောင်းနေရမည်ဖြစ်သည်။ ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်ဆီသို့ တိကျသော ဓာတ်ရောင်ခြည်ပမာဏ ပေးပို့နိုင်ရန် ရောင်ခြည်တန်းများကို သေချာစွာ ပုံစံထုတ်ထားသည်။ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်ကြာမျှ တစ်ပတ်လျှင် ငါးရက် ကုသမှုခံယူခြင်းသည် ပုံမှန်အစီအစဉ် ဖြစ်သည်။
သင်ရရှိမည့် ဓာတ်ရောင်ခြည်အမျိုးအစားနှင့် ပမာဏသည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ဆုံးဖြတ်ပေးပါလိမ့်မည်။ မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ဦးရေပြား ယားယံခြင်းနှင့် ဆံပင်ကျွတ်ခြင်းတို့သည် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှု ခံယူစဉ်အတွင်း သို့မဟုတ် ကုသပြီးနောက် မကြာမီတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ပုံမှန်ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်း (Chemotherapy)
ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသရာတွင် အကျိတ်ဆဲလ်များကို သတ်ရန် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုသည်။ အများဆုံးအနေဖြင့် ကင်ဆာဆေးများကို ဆေးပြားများအဖြစ် မျိုချရခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပြန်ကြောအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရသည်။ အချို့သောအချိန်များတွင် ကင်ဆာဆေးများကို ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များဆီသို့ တိုက်ရိုက် ပေးသွင်းနိုင်သည်။
ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များကို ကုသရန်အတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှုနှင့် ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသမှုကို မကြာခဏ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသစဉ်အတွင်း သင်ရရှိသော ဆေးဝါးအမျိုးအစားနှင့် ပမာဏသည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ပျို့ခြင်းနှင့် အန်ခြင်း၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၊ ဖျားခြင်းနှင့် အလွန်အမင်း မောပန်းခြင်းတို့သည် ပုံမှန်ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ထိန်းချုပ်ရန် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
အကျိတ်ကုသရေး လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကုထုံး (Tumor treating fields therapy)
အကျိတ်ကုသရေး လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကုထုံး ဟုခေါ်သော ကုထုံးတွင် ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေရန် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို အသုံးပြုသည်။ ဤကုသမှုသည် ဆဲလ်များက ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်အသစ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ဟန့်တားပေးသည်။
ဂလိုင်အိုမာ၏ ပြင်းထန်သော ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည့် ဂလိုဘလတ်စတိုးမား (glioblastoma) အတွက် ကုသမှုတွင် အကျိတ်ကုသရေး လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကုထုံး ပါဝင်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ကင်ဆာဆေးသွင်းကုသခြင်းနှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း မကြာခဏ လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။
ဤလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ဦးရေပြားကို ကပ်ခွာပြားများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ကပ်ခွာပြားများ ကပ်နိုင်ရန်အတွက် သင့်ခေါင်းကို ရိတ်ရနိုင်ပါသည်။ ကပ်ခွာပြားများကို ဝါယာကြိုးများ အသုံးပြု၍ သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူသော စက်ပစ္စည်းတစ်ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထိုစက်ပစ္စည်းမှ ဖန်တီးပေးသော လျှပ်စစ်စက်ကွင်းတစ်ခုက ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေသည်။
ဦးရေပြားတွင် ကပ်ခွာပြားများ ကပ်ထားသည့် နေရာ၌ အရေပြားယားယံခြင်းသည် အကျိတ်ကုသရေး လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကုထုံး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပစ်မှတ်ထားကုထုံး (Targeted therapy)
ပစ်မှတ်ထားကုထုံးများအတွက် ကုသမှုများသည် ကင်ဆာဆဲလ်များတွင် တွေ့ရသော သတ်မှတ်ထားသည့် ဒြပ်ပေါင်းများအပေါ် အာရုံစိုက်သည်။ ပစ်မှတ်ထားကုထုံးများသည် ဤဒြပ်ပေါင်းများကို ပိတ်ဆို့ခြင်းဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ပစ်နိုင်သည်။
ပစ်မှတ်ထားကုထုံးက သင့်ကို အကျိုးပြုနိုင်ခြင်း ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် သင့်ဂလိုင်အိုမာဆဲလ်များကို စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ နှေးကွေးစွာ ကြီးထွားသော ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် လုံးဝမဖယ်ရှားနိုင်ပါက ၎င်းအစား ပစ်မှတ်ထားကုထုံးကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ အကယ်၍ ယခင်ကုထုံးများသည် အခြားသော ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်များအတွက် အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့ပါက ပစ်မှတ်ထားကုထုံးသည် အစားထိုးရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။
အသုံးပြုသည့် ဆေးဝါးနှင့် ပေးဆောင်သည့် ပမာဏက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။
ကုသမှုအပြီး ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် (Rehabilitation post treatment)
လှုပ်ရှားမှုနှင့် အတွေးအခေါ်ကို ထိန်းချုပ်ထားသော ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းများသည် ဂလိုင်အိုမာအကျိတ်နှင့် ၎င်း၏ ကုသမှုကြောင့် ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ကုသမှုခံယူပြီးနောက်တွင် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ စကားပြောနိုင်စွမ်း၊ အမြင်အာရုံနှင့် ရှင်းလင်းစွာ တွေးတောနိုင်စွမ်းတို့ကို ပြန်လည်ရရှိရန် အကူအညီ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အောက်ပါကုသမှုများသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အထောက်အကူများ ဖြစ်ကြသည် –
- အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုဆိုင်ရာ ကုထုံး (Occupational therapy) – ၎င်းသည် အလုပ်အကိုင် အပါအဝင် သင့်ပုံမှန်လှုပ်ရှားမှုများကို ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဦးနှောက်အကျိတ် သို့မဟုတ် အခြားဖျားနာမှုများမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။
- စကားပြောကုထုံး (Speech therapy) – သင့်တွင် စကားပြောရန် ခက်ခဲသောပြဿနာ ရှိပါက အကူအညီ ပေးနိုင်သည်။
- ကာယကုထုံး (Physical therapy) – ဆုံးရှုံးသွားသော မော်တာကျွမ်းကျင်မှုများ (လှုပ်ရှားမှုစွမ်းရည်များ) သို့မဟုတ် ကြွက်သားခွန်အားများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။
- ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးငယ်များကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်း – ဦးနှောက်အကျိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားရသော မှတ်ဉာဏ်နှင့် သိမှုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများတွင် ကလေးငယ်များ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ကူညီပေးနိုင်သည်။
