ဝှေးစေ့ကင်ဆာ

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

အမျိုးသားများအနေဖြင့် ဝှေးစေ့အတွင်း အဖုများ ရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ရန် ဝှေးစေ့ ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးမှု (Testicular Self-Examination – TSE) ကို ပုံမှန် ပြုလုပ်ရန် အထူးအကြံပြုထားပါသည်။ ထို့အပြင် အဖုများကို အထူးကုဆရာဝန်၏ ပုံမှန် ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုအတွင်းတွင်လည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

ဝှေးစေ့ကင်ဆာကို တိကျစွာ ရောဂါရှာဖွေရန် အောက်ပါ စမ်းသပ်မှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည် –

Ultrasound

နာကျင်မှုမရှိသော စမ်းသပ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ ကပ်ပယ်အိတ် နှင့် ဝှေးစေ့များ၏ ပုံရိပ်များကို ဖန်တီးပေးပါသည်။ Ultrasound သည် ဝှေးစေ့ သို့မဟုတ် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ tumor (အမာအဖု သို့မဟုတ် အရည်ပါဝင်သော အဖု) များကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် အကဲဖြတ်ခြင်းတွင်လည်း ကူညီပေးပါသည်။

Computerized Tomography (CT) Scan

ဝမ်းဗိုက်၊ ရင်ဘတ်နှင့် ခါးအောက်ပိုင်း (pelvis) တို့ကို X-ray ပုံများဖြင့် စစ်ဆေးပြီး ကင်ဆာ ပြန့်နှံ့မှု အတိုင်းအတာကို သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုပါသည်။

သွေးစစ်ဆေးမှု (Blood Tests)

ကင်ဆာအမျိုးအစားတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်နေသော အရာများ (tumor markers) ၏ အဆင့်ကို သွေးတွင် စစ်ဆေးပါသည်။ Tumor markers အဆင့် မြင့်မားနေခြင်းသည် ကင်ဆာရှိသည်ဟု အတည်ပြု၍ မရနိုင်သော်လည်း ရောဂါရှာဖွေမှုကို ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

Inguinal Orchiectomy နှင့် Biopsy

ဝှေးစေ့အတွင်းရှိ အဖုသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်သည်ဟု သံသယရှိပါက ဝှေးစေ့ကို ခွဲစိတ်ဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်းကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ထို့နောက် ဖယ်ရှားထားသော အစိတ်အပိုင်းကို ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ပို့ပြီး ကင်ဆာရှိမရှိ စစ်ဆေးပါသည်။ Biopsy ရလဒ်များသည် ဆဲလ်အမျိုးအစားကိုလည်း သတ်မှတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။

အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း (Staging)

အထူးကုဆရာဝန်က ဝှေးစေ့ကင်ဆာ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြီးနောက် နောက်တစ်ဆင့်မှာ ကင်ဆာ၏ ပြန့်နှံ့မှု အတိုင်းအတာ (Stage) ကို သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ကင်ဆာအဆင့်များကို Roman numerals 0 မှ III အထိ သတ်မှတ်ပါသည်။

• Stage 0 သည် ကင်ဆာသည် ဝှေးစေ့အနီးရှိ နေရာအကန့်အသတ်အတွင်းသာ ရှိနေသည်ကို ဆိုလိုပါသည်။
• Stage III သည် ကင်ဆာသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာများသို့ ပြန့်နှံ့ပြီး အဆင့်မြင့်သွားပြီဖြစ်သည်ကို ဖော်ပြပါသည်။

ကုသမှု (Treatment)

ကုသမှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ရာတွင် ကင်ဆာ၏ အမျိုးအစား၊ တည်နေရာနှင့် အဆင့်အတန်းတို့အပြင် လူနာ၏ အထွေထွေကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ကိုယ်ပိုင်ရွေးချယ်မှုတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါသည်။

ကုသမှုနည်းလမ်းများမှာ –

ခွဲစိတ်ကုသမှု (Surgery)

ဝှေးစေ့ကင်ဆာ၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် အဆင့်အတန်းအပေါ် မူတည်၍ ထိခိုက်နေသော ဝှေးစေ့ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။

Radical Inguinal Orchiectomy

ဤခွဲစိတ်မှုသည် ကင်ဆာဖြစ်နေသော ဝှေးစေ့ကို ဖယ်ရှားရန် ပြုလုပ်သော ခွဲစိတ်ကုသမှုဖြစ်ပြီး seminoma နှင့် non-seminoma ဝှေးစေ့ကင်ဆာ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှုအတွင်း ပေါင်ခွံ (groin) နေရာတွင် ဖြတ်ရာပြုလုပ်ပြီး tumor ပါဝင်သော ဝှေးစေ့ကို ဖယ်ရှားပါသည်။ အစောပိုင်းအဆင့် ဝှေးစေ့ကင်ဆာအတွက် ဤကုသမှုတစ်မျိုးတည်းဖြင့် လုံလောက်နိုင်ပါသည်။

Retroperitoneal Lymph Node Dissection (RPLND)

ဤခွဲစိတ်မှုသည် ဝမ်းဗိုက်အတွင်းရှိ lymph nodes များကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြစ်ပြီး ဝှေးစေ့ကင်ဆာကို ကုသရန်နှင့် ကင်ဆာအဆင့်ကို သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှုအတွင်း ဝမ်းဗိုက်တွင် ဖြတ်ရာပြုလုပ်ပြီး ဝမ်းဗိုက်အင်္ဂါများ၏ နောက်ဘက်ရှိ lymph nodes များကို ဖယ်ရှားပါသည်။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဆရာဝန်သည် လူနာကို နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါသည်။ ထိုစစ်ဆေးမှုများတွင် သွေးစစ်ဆေးမှု၊ CT scan နှင့် အခြား စမ်းသပ်မှုများ ပါဝင်နိုင်ပြီး ကင်ဆာ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်မှု (relapse) ရှိမရှိကို စောင့်ကြည့်ပါသည်။

ဓာတုဆေးကုသမှု (Chemotherapy)

Chemotherapy သည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရန် အထူးဆေးဝါးများကို အသုံးပြုသော ကုသမှုဖြစ်ပါသည်။ ဆေးများသည် သွေးကြောမှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်လျှောက်သို့ သွားရောက်ပြီး ကင်ဆာဆဲလ်များကို တိုက်ခိုက်ပါသည်။

Chemotherapy ကို lymph nodes ဖယ်ရှားခြင်း မပြုလုပ်မီ သို့မဟုတ် ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ Chemotherapy နှင့် radiation therapy ပြုလုပ်နေစဉ် မပွားနိုင်ခြင်း (infertility) သည် ဖြစ်နိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှု (Radiation Therapy)

Radiation therapy သည် စွမ်းအင်မြင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်များကို အသုံးပြု၍ tumor များကို ဖျက်ဆီးသော ကုသမှုဖြစ်ပါသည်။

ခွဲစိတ်ကုသမှုဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း မရှိသော အခြေအနေများတွင် ဤကုသမှုကို chemotherapy နှင့် တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ဤကုသမှုသည် အထူးသဖြင့် seminoma အမျိုးအစား ဝှေးစေ့ကင်ဆာ အတွက် အကြံပြုထားသော ကုသမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

Doctors who treat this condition