Da Vinci စက်ရုပ်စနစ်ဖြင့် မုန့်ချိုအိတ်ကင်ဆာ (Pancreatic Cancer) ကို ခွဲစိတ်ကုသခြင်း- အဆင့်မြင့် Whipple ခွဲစိတ်မှု
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စာစောင်များ
ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် (Pancreatic tumor) ဆိုသည်မှာ မုန့်ချိုအိတ်အတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်များ စုစည်းကြီးထွားလာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း တည်ရှိသော မုန့်ချိုအိတ်သည် အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုသည့် အစာခြေအင်ဇိုင်း (Digestive enzymes) များနှင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းညှိပေးသည့် ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်များသည် ဆဲလ်များ၏ ကြီးထွားမှုသဘာဝပေါ် မူတည်၍ ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်ရိုး (Benign) သို့မဟုတ် ကင်ဆာအကျိတ် (Malignant) ဟူ၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်အများစုသည် အစာခြေအင်ဇိုင်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် Exocrine cells များမှ စတင်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။ ဤအုပ်စုတွင် အဖြစ်အများဆုံး ကင်ဆာအကျိတ်မှာ မုန့်ချိုအိတ်ကင်ဆာ (Pancreatic Cancer) ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မုန့်ချိုအိတ်ပြွန်ကင်ဆာ (Pancreatic ductal adenocarcinoma) ဖြစ်ပါသည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် အကျိတ်များသည် ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်ပေးသည့် ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပွားတတ်ပြီး ၎င်းကို မုန့်ချိုအိတ် နျူရိုအင်ဒိုခရိုင်းအကျိတ် (Pancreatic Neuroendocrine Tumor) ဟု ခေါ်ဆိုကာ ၎င်းအကျိတ်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကြီးထွားမှု နှေးကွေးတတ်ပါသည်။
ရောဂါအစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရောဂါလက္ခဏာများ နုနယ်ခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမပြခြင်းတို့ကြောင့် မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်များကို အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများအတွက် ဓာတ်မှန်ရိုက် စစ်ဆေးရာမှတစ်ဆင့် တိုက်ဆိုင်စွာ စမ်းသပ်တွေ့ရှိရတတ်ပါသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ဓာတ်မှန်ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများမှတစ်ဆင့် စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေနိုင်ခြင်းသည် အကျိတ်၏ သဘာဝနှင့် အမျိုးအစားကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်သောအခြေအနေတွင် အဆင့်မြင့်နည်းပညာများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ခွဲစိတ်မှုတိကျချက်နှင့် လူနာ၏ ကုသမှုရလဒ်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်ပါသည်။ Da Vinci Xi Surgical System ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် စက်ရုပ်အထောက်အကူပြု ခွဲစိတ်မှုစနစ် (Robotic-assisted surgery) သည် ခွဲစိတ်မှုဆိုင်ရာ တိကျသေချာမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရုံမျှမက လူနာ၏ ပြန်လည်နာလန်ထူမှုကိုလည်း မြန်ဆန်စေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် ၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အကျိတ်၏ အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားနိုင်ပါသည်။
အဖြစ်များသော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
ဝမ်းဗိုက်အတွင်း စွဲမြဲစွာ နာကျင်ခြင်း
ကျောဘက် နာကျင်ခြင်း
အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း
အစားအသောက်ပျက်ခြင်း
ပျို့အန်ခြင်း
အသားဝါခြင်းနှင့် မျက်လုံးများ ဝါခြင်း
သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏ ပြောင်းလဲခြင်း
အဆိုပါ လက္ခဏာများသည် အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သဖြင့် သင့်လျော်မှန်ကန်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှု ခံယူရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ဖြစ်ပွားရခြင်းအကြောင်းရင်းများနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသော အချက်များ
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် ဖြစ်ပွားရသည့် အတိအကျအကြောင်းရင်းကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးသော်လည်း အချို့သောအချက်များသည် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း
နာတာရှည် မုန့်ချိုအိတ်ရောင်ခြင်း
မိသားစုမျိုးရိုးအတွင်း မုန့်ချိုအိတ်ရောဂါရာဇဝင်ရှိခြင်း
အဝလွန်ခြင်း
ကာလရှည်ကြာ ဆီးချိုရောဂါရှိနေခြင်း
မျိုးရိုးလိုက်တတ်သော အချို့သော မျိုးဗီဇအခြေအနေများ
အဆိုပါ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းဖြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကြိုတင်စစ်ဆေးမှု ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။
နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ ( Complications)
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် ကို ကုသမှုမခံယူဘဲ ထားရှိပါက ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
ဖြစ်ပွားနိုင်သော နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –
သည်းခြေပြွန် ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် အသားဝါခြင်း
အစာခြေအင်ဇိုင်း ထုတ်လုပ်မှု လျော့နည်းလာခြင်းကြောင့် အစာခြေစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားခြင်း
သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မမျှတခြင်း
ကင်ဆာအကျိတ်များ အနီးနားရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း
ရောဂါကို စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းနှင့် ကုသမှုခံယူခြင်းတို့သည် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျော့နည်းစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း ( Diagnosis)
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် ကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဓာတ်မှန်ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများနှင့် ရောဂါရှာဖွေရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ပါဝင်ပါသည်။
ဆရာဝန်များအနေဖြင့် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို လမ်းညွှန်အကြံပြုနိုင်ပါသည် –
မုန့်ချိုအိတ်နှင့် အနီးနားရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ပုံရိပ်ဖော်ကြည့်ရှုရန် ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း ( CT scan)
တစ်သျှူးပျော့များကို အသေးစိတ်ပုံရိပ်ဖော်ရန် သံလိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း ( MRI )
မုန့်ချိုအိတ်တစ်သျှူးကို အနီးကပ်အသေးစိတ် စစ်ဆေးနိုင်ရန် မှန်ပြောင်းကြည့် အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်း ( Endoscopic ultrasound / EUS)
အကျိတ်၏ သဘာဝနှင့် အမျိုးအစားကို အတည်ပြုရန် အသားစယူ စစ်ဆေးခြင်း ( Biopsy)
အဆိုပါ စစ်ဆေးမှုများသည် အကျိတ်၏ အမျိုးအစားနှင့် အဆင့် (Stage) ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အထောက်အကူပြုပြီး ကုသမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်ပါသည်။
ကုသမှု ရွေးချယ်စရာများ
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် အတွက် ကုသမှုစနစ်သည် အကျိတ်၏ အမျိုးအစား၊ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် လူနာ၏ အထွေထွေကျန်းမာရေးအခြေအနေပေါ် မူတည်ပါသည်။ သင့်လျော်သောအခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်၍ အကျိတ်ကို ဖယ်ရှားခြင်းအား လမ်းညွှန်အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
Whipple ခွဲစိတ်မှုစနစ် သို့မဟုတ် Pancreaticoduodenectomy ဟု လူသိများသော ခွဲစိတ်မှုသည် မုန့်ချိုအိတ်၊ သည်းခြေပြွန်နှင့် အူသိမ်ဦးပိုင်း (Duodenum) တို့တွင် ဖြစ်ပွားသော အကျိတ်များနှင့် အခြားသော ရောဂါအခြေအနေများကို ကုသရန် အသုံးပြုသည့် ရှုပ်ထွေးနက်နဲသော ခွဲစိတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ယင်းလုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတွင်း ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များသည် ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော တစ်သျှူးများကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် အစာခြေစနစ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် မုန့်ချိုအိတ်၏ ဦးခေါင်းပိုင်း၊ အူသိမ်ဦးပိုင်း၊ သည်းခြေအိတ်နှင့် သည်းခြေပြွန်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ဖယ်ရှားကြပါသည်။ ဤခွဲစိတ်မှုသည် နည်းပညာပိုင်းအရ ခက်ခဲနက်နဲပြီး စွန့်စားရမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း ရောဂါကို စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းမရှိသေးသည့် အခြေအနေမျိုးတွင် လူနာများ ရေရှည်အသက်ရှင်သန်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် ရောဂါအမြစ်ပြတ် သက်သာပျောက်ကင်းရန် အကောင်းဆုံးအခွင့်အလမ်းကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် အချို့သော မုန့်ချိုအိတ်နှင့် အစာခြေစနစ်ကင်ဆာများအတွက် အထိရောက်ဆုံးသော ကုသမှုများထဲမှတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အကျိတ်၏ တည်နေရာနှင့် ပြန့်နှံ့မှုအတိုင်းအတာပေါ် မူတည်၍ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များသည် မုန့်ချိုအိတ်အမြီးပိုင်း ဖယ်ရှားခြင်း (Distal pancreatectomy) သို့မဟုတ် မုန့်ချိုအိတ်တစ်ခုလုံး ဖယ်ရှားခြင်း (Total pancreatectomy) ကဲ့သို့သော အခြားမုန့်ချိုအိတ်ခွဲစိတ်မှုများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။
အဆင့်မြင့် ခွဲစိတ်မှုဆို နောက်တစ်ရပ်မှာ Da Vinci Xi Surgical System ကို အသုံးပြု၍ စက်ရုပ်အထောက်အကူပြု ခွဲစိတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များအား ပိုမိုမြင့်မားသော တိကျသေချာမှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုများဖြင့် အဆင့်မြင့် ခွဲစိတ်မှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးကူညီပေးပါသည်။
Da Vinci Xi Surgical System သည် ခေတ်မီခွဲစိတ်ကုသမှုစောင့်ရှောက်ရေးတွင် အကျိုးကျေးဇူးများစွာကို ပြသလျက်ရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ကြည်လင်ပြတ်သားမှုမြင့်မားသော 3D ပုံရိပ်စနစ်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သဖြင့် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်များအနေဖြင့် ခွဲစိတ်ကွင်းပြင်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မြင်တွေ့နိုင်စေပါသည်။ ဤစနစ်တွင် ရှုပ်ထွေးသော ခွဲစိတ်မှုများအတွင်း အလွန်တိကျပြီး စနစ်တကျ ထိန်းချုပ်နိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင်စေသည့် ကွေးညွတ်လွယ်သော စက်ရုပ်ခွဲစိတ်ကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ ထို့အပြင် သေးငယ်သော ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာများကြောင့် ခွဲစိတ်မှုအပြီး နာကျင်မသက်မသာဖြစ်ခြင်းကို လျော့နည်းစေခြင်း၊ သွေးဆုံးရှုံးမှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်စေခြင်းနှင့် အနီးနားရှိ တစ်သျှူးများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကို သက်သာစေခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်ပါသည်။ ဒဏ်ရာသေးငယ်သော မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်နည်းပညာ (Minimally invasive technology) ဖြစ်သည့်အတွက် သမားရိုးကျ ဗိုက်ဖွင့်ခွဲစိတ်မှု (Traditional open surgery) ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပြန်လည်နာလန်ထူလာနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပြီး ခွဲစိတ်မှုဆိုင်ရာ အလုံးစုံသော ရလဒ်များကိုလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်ပါသည်။
ဆရာဝန်နှင့် ဘယ်ချိန်မှာပြသသင့်ပါသလဲ?
ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ရေရှည်နာကျင်ခြင်း၊ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း၊ အသားဝါခြင်း သို့မဟုတ် အစာခြေစနစ်ဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများကို ရေရှည်ခံစားနေရသည့် လူနာများအနေဖြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးမှုကို အချိန်မီ တုံ့ပြန်ခံယူသင့်ပါသည်။ ရောဂါရှာဖွေမှုကို စောစီးစွာ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းသည် ဖြစ်ပွားရသည့် အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ဖော်ထုတ်ရန်နှင့် အသင့်လျော်ဆုံးသော ကုသမှုစနစ်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ဝေ့ဌာနီနိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး၏ ခွဲစိတ်ဌာန တွင် အတွေ့အကြုံရင့် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးများက အဆင့်မြင့် ရောဂါရှာဖွေရေးနည်းပညာများနှင့် ခေတ်မီဒဏ်ရာသေးငယ်သော မှန်ပြောင်းခွဲစိတ်နည်းစနစ် (Minimally invasive techniques) များဖြင့် ဘက်စုံခွဲစိတ်ကုသမှု စောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးအပ်လျက်ရှိပါသည်။ မိမိတို့ စင်တာတွင် ဘာသာရပ်စုံ အထူးကုဆရာဝန်များအဖွဲ့၏ အကဲဖြတ်စစ်ဆေးခြင်း၊ လူနာတစ်ဦးချင်းစီနှင့် ကိုက်ညီမည့် ကုသမှုအစီအစဉ်များ ချမှတ်ခြင်းတို့အပြင် Da Vinci Xi Surgical System စက်ရုပ်စနစ်ကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း အပါအဝင် အဆင့်မြင့် ခွဲစိတ်မှုဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်များကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပြီး တိကျသေချာသော ကုသမှုနှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ပြန်လည်နာလန်ထူမှု ရလဒ်များကို ရရှိစေရန် ပံ့ပိုးကူညီပေးနေပါသည်။
မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်ဆိုတာ ဘာလဲ?
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ် (Pancreatic Tumor) ဆိုသည်မှာ မုန့်ချိုအိတ်အတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်များ စုစည်းကြီးထွားလာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ ကြီးထွားလာသော အကျိတ်များသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်ရိုး သို့မဟုတ် ကင်ဆာအကျိတ်များ ဖြစ်နိုင်ပြီး မုန့်ချိုအိတ်၏ အစာခြေစနစ်နှင့် ဟော်မုန်းထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍများအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ပါသည်။
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်တွေက အမြဲတမ်း ကင်ဆာဖြစ်တတ်ပါသလား?
မဟုတ်ပါ။ အချို့သော မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်များသည် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်ရိုးများ ဖြစ်ကြပါသည်။ သို့သော်လည်း မုန့်ချိုအိတ်ကင်ဆာ ကဲ့သို့သော ကင်ဆာအကျိတ်များ ဖြစ်ပွားပါက အချိန်မီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်ရဲ့ အစောပိုင်း ရောဂါလက္ခဏာတွေက ဘာလဲ?
အစောပိုင်း ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဝမ်းဗိုက်အတွင်း နာကျင်ခြင်း၊ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းခြင်း၊ အစာခြေစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားခြင်း သို့မဟုတ် အသားဝါခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ အချို့သော လူနာများတွင် ရောဂါအစောပိုင်းအဆင့်၌ လက္ခဏာများကို သတိမပြုမိဘဲ ရှိနေတတ်ပါသည်။
မုန့်ချိုအိတ်အကျိတ်ကို ဘယ်လို ကုသပါသလဲ။
ကုသမှုစနစ်သည် အကျိတ်၏ အမျိုးအစားနှင့် အဆင့်ပေါ် မူတည်ပါသည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် Da Vinci Surgical System ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့်နည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူရန် လမ်းညွှန်အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
အသေးစိတ်သိရှိလိုသည်များကို ဆက်သွယ်ရန်- ခွဲစိတ်အထူးကုဌာန ၊ ဝေ့ဌာနီနိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး ဖုန်း – (+66)2-734-0000 လိုင်းခွဲ 4500 မြန်မာဘာသာဖြင့် ဆက်သွယ်ရန် – (+66)63-853-2447
Medically Reviewed by
DR. TANAPOOM LIMTRAKUL
Surgery
Hepatobiliary Surgery
Readers’ Rating
0.0 out of 5 stars (based on 0 reviews)