ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျော့ချပေးနိုင်သော အကြံပြုချက်များ
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စာစောင်များ
ကင်ဆာရောဂါ ကို လုံးဝမဖြစ်ပွားအောင် တားဆီးနိုင်သည့် အတိအကျသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းဟူ၍ မရှိသော်လည်း၊ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် အရေးကြီးသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ ကင်ဆာရောဂါ သည် မျိုးရိုးဗီဇ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများနှင့် လူနေမှုဘဝ နေထိုင်ဖြတ်သန်းမှု ပုံစံများ စုပေါင်းပါဝင်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော ရှုပ်ထွေးသည့် ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ရာတွင် မိမိကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်ပြင်ဆင်နိုင်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အဓိကအာရုံစိုက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုကျန်းမာသော ဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်စေရန်နှင့် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် မိမိကိုယ်တိုင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်နိုင်ပါသည်။
ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျော့ချရန် အကြံပြုချက် (၉) ချက် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်သော အလေ့အကျင့်များကို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်းသည် သင့်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အရေးကြီးသော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤအကြံပြုချက် (၉) ချက်ကို သင့်နေ့စဉ်ဘဝတွင် ထည့်သွင်းကျင့်သုံးပါက ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျော့ချနိုင်ပြီး သင့်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကိုလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်စေနိုင်ပါသည်။
1. ကျန်းမာသော ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း ကျန်းမာသော ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်မည့် ထိရောက်သော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်အလေးချိန် အလွန်အမင်း များပြားခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်းသည် အူမကြီးကင်ဆာ၊ ပန်ကရိယကင်ဆာနှင့် အစာအိမ်ကင်ဆာ အပါအဝင် အခြားသော ကင်ဆာရောဂါ အမျိုးအစားများစွာနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနေပါသည်။ မိမိ၏ ကိုယ်အလေးချိန်ကို သတ်မှတ်ထားသော ကျန်းမာရေးဘောင်အတွင်း တည်ရှိနေစေရန် ဂရုပြုခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပုံမှန်လည်ပတ်စေနိုင်သည့်အပြင် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အင်္ဂါအဖွဲ့အစည်းများအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
2. အာဟာရဓာတ် ပြည့်ဝစွာ စားသုံးခြင်း သစ်သီးဝလံများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် အစေ့အဆန်များ ပါဝင်သော ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သည့် စားသောက်မှုပုံစံသည် ကင်ဆာရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အဆိုပါ အပင်အခြေခံ အစားအစာများတွင် ခန္ဓာကိုယ်ဆဲလ်များ ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည့် ဗီတာမင်များ၊ သတ္တုဓာတ်များနှင့် အန်တီအောက်ဆီးဒင့် (Antioxidants) များ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါသည်။ အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည့် ပြုပြင်ထားသော အသားများ၊ အလွန်အမင်း ပြုပြင်ဖန်တီးထားသော အစားအစာများနှင့် သကြားပါဝင်မှုများသော အချိုရည်များ စားသုံးမှုကို တတ်နိုင်သမျှ ကန့်သတ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
၃။ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် ဆေးလိပ်အသုံးပြုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဆေးရွက်ကြီးအသုံးပြုခြင်းသည် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး အဆုတ်၊ ခံတွင်း၊ လည်ချောင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားသောအစိတ်အပိုင်းများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ကင်ဆာရောဂါများနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေပါသည်။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသာမက ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်း၊ အီလက်ထရောနစ်စီးကရက် (Vape) အသုံးပြုခြင်းနှင့် တစ်ဆင့်ခံဆေးလိပ်ငွေ့ ရှူရှိုက်မိခြင်းတို့လည်း ပါဝင်ပါသည်။ ဆေးရွက်ကြီးအသုံးပြုမှုကို စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် မိမိ၏ကျန်းမာရေးအတွက် အထိရောက်ဆုံးသော ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို သိသိသာသာ လျှော့ချနိုင်မည့် အကောင်းဆုံးသော နည်းလမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။
၄။ ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်း ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းသည် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရာတွင် အဓိကကျသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အူမကြီးကင်ဆာနှင့် ရင်သားကင်ဆာ အပါအဝင် အခြားသော ကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ တစ်ပတ်လျှင် အနည်းဆုံး မိနစ် ၁၅၀ ခန့် အသင့်အတင့်ရှိသော အေရိုးဗစ်လေ့ကျင့်ခန်း (Moderate Aerobic Activity) ပြုလုပ်ရန် ရည်မှန်းထားသင့်ပါသည်။ ယင်းတွင် လမ်းသွက်သွက်လျှောက်ခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း သို့မဟုတ် ရေကူးခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
၅။ အရက် သောက်သုံးမှုကို ကန့်သတ်ခြင်း အရက် အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်းသည် အသည်းကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာနှင့် အူမကြီးကင်ဆာ အပါအဝင် အခြားသော ကင်ဆာရောဂါ အမျိုးအစားများစွာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေပါသည်။ အကယ်၍ အရက် သောက်သုံးမည်ဆိုပါက အသင့်အတင့်သာ သောက်သုံးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အမျိုးသမီးများအတွက် တစ်နေ့လျှင် တစ်ခွက်နှင့် အမျိုးသားများအတွက် တစ်နေ့လျှင် နှစ်ခွက်ထက် မပိုရန် အကြံပြုထားပါသည်။
၆။ ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ဒြပ်ပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်း ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး အဆိပ်အတောက်များစွာသည် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်။ အက်စ်ဘက်စတို (Asbestos)၊ ဘန်ဇင်း (Benzene) နှင့် အခြားသော ဓာတုပစ္စည်းအချို့နှင့် ထိတွေ့မှုမရှိစေရန် ဂရုပြုသင့်ပါသည်။ ထို့အပြင် နေရောင်ခြည်ကာလိမ်းဆေး (Sunscreen) အသုံးပြုခြင်း၊ အရိပ်ရသောနေရာတွင် နေထိုင်ခြင်းနှင့် အရေပြားကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေနိုင်သော အသားညိုစက် (Tanning beds) များ အသုံးပြုခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြင့် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV Radiation) အန္တရာယ်မှ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။
၇။ ဘေးကင်းသော အလေ့အကျင့်များကို ကျင့်သုံးခြင်း အချို့သောအပြုအမူများသည် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို အားပေးသည့် ကူးစက်ရောဂါများ ရရှိနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော HPV ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် အသည်းရောင်အသားဝါ (Hepatitis) ဗိုင်းရပ်စ်တို့သည် ကင်ဆာရောဂါအမျိုးမျိုး ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေကြောင်း သိရှိထားကြပါသည်။ ဘေးကင်းသော လိင်ဆက်ဆံမှုပုံစံကို ကျင့်သုံးခြင်းနှင့် ဆေးထိုးအပ်များကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည် အဆိုပါ ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အဆင့်များဖြစ်ပြီး တစ်နည်းအားဖြင့် ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
၈။ အရည်အသွေးပြည့်ဝသော အိပ်စက်ခြင်းကို ဦးစားပေးခြင်း အိပ်စက်ခြင်းနှင့် ကင်ဆာရောဂါအကြား ဆက်နွယ်မှုသည် အခြားသောအချက်များကဲ့သို့ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှု မရှိသေးသော်လည်း အရည်အသွေးပြည့်ဝသော အိပ်စက်ခြင်းကို လုံလောက်စွာရရှိရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးဆဲဖြစ်ပါသည်။ အိပ်စက်မှု မလုံလောက်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ Natural Rhythms ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့်အပြင် ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သိရှိထားသည့် ကိုယ်အလေးချိန်တက်ခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေပါသည်။ မိမိ၏ အလုံးစုံသော ကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်းကို အထောက်အကူပြုစေရန်အတွက် ညစဉ် ၇ နာရီမှ ၉ နာရီအထိ ကောင်းမွန်စွာ အိပ်စက်နိုင်ရန် ရည်မှန်းဆောင်ရွက်သင့်ပါသည်။
၉။ ဗီတာမင် ဒီ ( Vitamin D) လုံလောက်စွာ သောက်သုံးပေးခြင်း ဗီတာမင် ဒီ ကို လုံလောက်စွာ ရရှိခြင်းသည် အူမကြီးကင်ဆာနှင့် ဆီးကျိတ်ကင်ဆာကဲ့သို့သော အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်ပါသည်။ ဗီတာမင် ဒီ ကို နေရောင်ခြည်မှတစ်ဆင့် ရရှိနိုင်သော်လည်း နေ့စဉ်လိုအပ်သော ပမာဏကို ရရှိရန်မှာ ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နေ့စဉ်လိုအပ်ချက် ပြည့်မီစေရန်အတွက် ဗီတာမင်အားဖြည့်ဆေး တစ်မျိုးမျိုးကို သောက်သုံးရန် ကျွမ်းကျင်သူအများအပြားက ယခုအခါ အကြံပြုထားကြပါသည်။
လူကြီးမင်းတို့၏ ကျန်းမာရေးသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ပထမဦးစားပေး ကျန်းမာရေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင် ဂရုစိုက်ခြင်းသည် ခရီးရှည်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူကြီးမင်းတို့အနေဖြင့် တစ်ဦးတည်း လျှောက်လှမ်းရန် မလိုပါ။ ကျွမ်းကျင်သော ကုသစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သည့်အခါ ယုံကြည်စိတ်ချရသော လက်တွဲဖော်တစ်ဦး ရှိနေရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ဝေ့ဌာနီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံကြီးသည် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ကင်ဆာရောဂါ ကုသစောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးအပ်ရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားသည့် ထိပ်တန်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
အကယ်၍ လူကြီးမင်း သို့မဟုတ် လူကြီးမင်း ချစ်ခင်မြတ်နိုးရသူများအနေဖြင့် ကင်ဆာရောဂါ ကုသမှုအတွက် ရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေနေပါက၊ ဝေ့ဌာနီ နိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး သည် လူနာ၏ သက်တောင့်သက်သာရှိမှုနှင့် ကျန်းမာပျော်ရွှင်မှုကို အဓိကထား၍ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဆေးသွင်းကုသခြင်း (Chemotherapy) ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် ကုသမှုများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ကင်ဆာရောဂါကု ဆေးရုံကြီးများထဲမှ တစ်ခုအနေဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ သီးခြားလိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော ဘက်စုံကုသစောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးအပ်ရန် အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပါသည်။
အသေးစိတ်သိရှိလိုသည်များကို ဆက်သွယ်ရန်- ကင်ဆာရောဂါအထူးကုဌာန ၊ ဝေ့ဌာနီနိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး
Readers’ Rating
3.0 out of 5 stars (based on 1 review)
