ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာ (Soft tissue sarcoma) သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အာရုံကြောများ၊ အရွတ်များ၊ ကြွက်သားများ၊ အဆီများ၊ သွေးကြောများနှင့် အဆစ်လွှာများကဲ့သို့သော ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ပုံများကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် တစ်ရှူးများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည့် ရှားပါးကင်ဆာအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် အမျိုးအစားခွဲပေါင်း ငါးဆယ်ကျော် ရှိပါသည်။ ဆာကိုးမား (Sarcoma) အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ လူကြီးရော ကလေးများတွင်ပါ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း လက်မောင်း၊ ခြေထောက်နှင့် ဝမ်းဗိုက်တို့တွင် အဖြစ်အများဆုံး ဖြစ်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာ အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် များသောအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာမပြတတ်ဘဲ နောက်ကျသောအဆင့်ရောက်မှသာ လက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်သည်။ နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာတွင် အောက်ပါလက္ခဏာရပ်များ ရှိတတ်သည်-
- သိသာထင်ရှားသော အကျိတ် သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုဖြစ်ခြင်း
- အကျိတ်က ကြွက်သားများ သို့မဟုတ် အာရုံကြောများကို ဖိမိခြင်းကြောင့် နာကျင်ခြင်း
အကယ်၍ အောက်ပါအခြေအနေများကို သတိပြုမိပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
- ကြွက်သားအတွင်းပိုင်း၌ အကျိတ်တစ်ခုရှိနေခြင်း
- အကျိတ်သည် ပိုမိုကြီးထွားလာပြီး နာကျင်လာခြင်း
- ဖယ်ရှားပြီးသော်လည်း ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိတ်ဖြစ်ခြင်း
အခြားယေဘုယျလက္ခဏာများတွင် ပျို့အန်ခြင်း၊ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက်ပို၍ နုံးချိပင်ပန်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
အကြောင်းရင်းများ
နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို တိတိကျကျ မသိရသေးပါ။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ကင်ဆာသည် ဆဲလ်များ၏ ဒီအန်အေ (DNA) မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် စတင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် ဆဲလ်များ ထိန်းချုပ်မရဘဲ ကွဲပွားလာကာ အကျိတ်တစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။ ကင်ဆာဆဲလ်များသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်နိုင်သည့်အပြင် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့လည်း ပျံ့နှံ့သွားနိုင်ပါသည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ
အောက်ပါအချက်များသည် နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာ ဖြစ်ပွားမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်-
- မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ ရောဂါစုများ (Inherited syndromes): မိဘများထံမှတစ်ဆင့် ကလေးထံသို့ နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ မျိုးရိုးဗီဇ ပါလာနိုင်သည်။ မျိုးရိုးလိုက်သော မြင်လွှာကင်ဆာ (Retinoblastoma)၊ Li-Fraumeni ရောဂါစု၊ Familial adenomatous polyposis၊ Neurofibromatosis၊ Tuberous sclerosis နှင့် Werner ရောဂါစုတို့သည် မျိုးရိုးလိုက်နိုင်သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါစုအချို့ ဖြစ်ကြသည်။
- ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ထိတွေ့မှုရှိခြင်း (Chemical exposure): အာဆင်းနစ် (Arsenic)၊ ပေါင်းသတ်ဆေးများနှင့် ဒိုင်အောက်စင် (Dioxin) ကဲ့သို့သော ဓာတုပစ္စည်းအချို့နှင့် ထိတွေ့မှုရှိခြင်း။
- ဓာတ်ရောင်ခြည်နှင့် ထိတွေ့မှုရှိခြင်း (Radiation exposure): အတိတ်ကာလက အခြားကင်ဆာရောဂါများအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသမှုခံယူခဲ့ဖူးခြင်း။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာ (Soft tissue sarcoma) အမျိုးအစား များစွာရှိသောကြောင့် အကျိတ်၏ သဘောသဘာဝပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုနည်းလမ်းများကို အသုံးချနိုင်ပါသည်။
ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ (Imaging tests): ဆရာဝန်သည် ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် အောက်ပါပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်-
- ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (X-rays)
- ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan)
- သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI)
- ပက်စကင် (PET scan)
အသားစယူ၍ စစ်ဆေးခြင်း (Biopsy): လိုအပ်သော ခွဲစိတ်မှုအမျိုးအစားကို ဆုံးဖြတ်ရန် အသားစယူခြင်းကို ပြုလုပ်ပါသည်။
- အပ်ဖြင့် အသားစယူခြင်း (Core needle biopsy): ဆရာဝန်သည် ပြွန်ငယ် သို့မဟုတ် အပ်ကို အသုံးပြု၍ စစ်ဆေးရန်အတွက် အကျိတ်၏ အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်ကို ယူပါမည်။
- ခွဲစိတ်၍ အသားစယူခြင်း (Surgical biopsy): အကျိတ်၏ ပိုမိုကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် အကျိတ်တစ်ခုလုံးကို လုံးဝဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
ရောဂါဗေဒပညာရှင်သည် ကင်ဆာအမျိုးအစားနှင့် ပြင်းထန်မှုအဆင့်ကို သိရှိနိုင်ရန် အသားစယူစစ်ဆေးခြင်းမှ ရရှိလာသော နမူနာများကို စစ်ဆေးပါမည်။
ကုသမှု
အကျိတ်၏ အရွယ်အစား၊ အမျိုးအစားနှင့် အကျိတ်တည်ရှိရာ နေရာတို့ပေါ် မူတည်၍ မည်သည့်ကုသမှုကို လုပ်ဆောင်မည်ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ပါမည်။
ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery): ခွဲစိတ်မှုသည် အကျိတ်နှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျန်းမာသော တစ်ရှူးအစိတ်အပိုင်းအချို့ကို လုံးဝဖယ်ရှားနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာသည် လက်မောင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်တို့တွင် ဖြစ်ပွားပါက ခြေလက်ဖြတ်တောက်ရခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အကျိတ်အရွယ်အစားကို လျှော့ချပေးသည့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးနှင့် ဆေးသွင်းကုထုံးတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiation therapy): ကင်ဆာကို ကုသရန်အတွက် အားကောင်းသော စွမ်းအင်လှိုင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း အသုံးပြုသည်-
- ခွဲစိတ်မှုမပြုမီ အကျိတ်ကို သေးငယ်သွားစေရန်နှင့် ဖယ်ရှားရလွယ်ကူစေရန်။
- ခွဲစိတ်နေစဉ်အတွင်း ရောဂါဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ ဓာတ်ရောင်ခြည်ပမာဏ မြင့်မားစွာ တိုက်ရိုက်ပေးပို့ရန်။
- ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသော ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖယ်ရှားရန်။
ဆေးသွင်းကုသခြင်း (Chemotherapy): ကင်ဆာဆဲလ်များကို သတ်ရန်အတွက် ဆေးဝါးများကို သောက်ဆေး သို့မဟုတ် သွေးကြောသွင်းဆေးများအဖြစ် ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ပစ်မှတ်ထား ကုသခြင်း (Targeted drug treatment): နူးညံ့တစ်ရှူးကင်ဆာကို ဖြစ်စေသော သီးခြားဆဲလ်ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ တစ်ရှူးအကျိတ်များ (Gastrointestinal Stromal Tumors – GISTs) တွင် အဖြစ်များဆုံး အသုံးပြုကြသည်။
