အမျိုးသားများ မျိုးမအောင်နိုင်ခြင်း
ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်
အမျိုးသားများ မျိုးမအောင်ခြင်းသည် သုတ်ပိုးထုတ်လုပ်မှု မလုံလောက်ခြင်း၊ သုတ်ပိုးလုပ်ဆောင်ချက် ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သုတ်ပိုးထွက်ရှိမှုကို ဟန့်တားသည့် ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် မိမိ၏အဖော် အမျိုးသမီးတွင် ကိုယ်ဝန်ရရှိစေရန် ကူညီနိုင်စွမ်း လျော့နည်းစေသည့် အဖြစ်များသော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည်။
အကယ်၍ အဖော်နှစ်ဦးစလုံးသည် အကာအကွယ်မဲ့ လိင်ဆက်ဆံမှုကို တစ်နှစ်ထက်မက ပုံမှန်ပြုလုပ်ပါလျက် အမျိုးသမီးတွင် ကိုယ်ဝန်မရရှိနိုင်ပါက အဖော်နှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် နှစ်ဦးစလုံးတွင် မျိုးမအောင်ခြင်း ပြဿနာ ခံစားနေရခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
အမျိုးသားများ မျိုးမအောင်ခြင်းသည် စိတ်ဖိစီးမှုဖြစ်စေနိုင်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ကုထုံးများစွာ ရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ဖျားနာမှုများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ၊ နာတာရှည် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ၊ လူနေမှုပုံစံ ရွေးချယ်မှုများနှင့် အခြားသော အခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ကလေးမရနိုင်ခြင်းသည် အမျိုးသားများ မျိုးမအောင်ခြင်း၏ အဓိကလက္ခဏာဖြစ်သည်။ အခြားသော လက္ခဏာများသည် နောက်ကွယ်ရှိ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပြီး ၎င်းတို့မှာ –
- လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများ – သုတ်ရည်လွှတ်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊ သုတ်ပိုးအရေအတွက် နည်းပါးခြင်း၊ လိင်စိတ်ဆန္ဒ လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် လိင်တံမသန်မာခြင်း (Erectile dysfunction)။
- ဝှေးစေ့ နာကျင်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အလုံးအကျိတ်ဖြစ်ခြင်း။
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပိုးဝင်ခြင်း ခဏခဏဖြစ်ခြင်း။
- အနံ့ခံအာရုံ ပျောက်ဆုံးခြင်း။
- အမျိုးသားများတွင် ရင်သားကြီးထွားလာခြင်း (Gynecomastia)။
- သုတ်ရည်တစ်ကြိမ်လွှတ်လျှင် သုတ်ပိုးအရေအတွက် ၃၉ သန်းထက် နည်းပါးခြင်း။
- ခရိုမိုဆုန်း သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းများ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
သုတ်ပိုးဆဲလ်များ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဟန့်တားသည့် အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ – ဝှေးစေ့အိတ်၏ အပူချိန်သည် မျိုးအောင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အမျိုးသားများ မျိုးမအောင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော ဇီဝကမ္မ သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်များမှာ –
ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ
- Azoospermia: ခန္ဓာကိုယ်မှ သုတ်ပိုးဆဲလ်များ လုံးဝမထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း။
- Oligospermia: သုတ်ပိုးထုတ်လုပ်မှု နည်းပါးခြင်း သို့မဟုတ် သုတ်ပိုးရင့်သန်မှု အားနည်းခြင်းကြောင့် မမျိုးဥကို သန္ဓေအောင်နိုင်ရန် သုတ်ပိုး၏ သက်တမ်းမပြည့်မီခြင်း။
- Varicocele: ဝှေးစေ့အိတ်ရှိ သွေးပြန်ကြောများ ရောင်ရမ်းခြင်း။ ဤအခြေအနေသည် ဝှေးစေ့အိတ်ကို အပူချိန်တက်စေပြီး သုတ်ပိုးအရေအတွက်နှင့် ရင့်သန်မှုကို ထိခိုက်စေသည်။
- Retrograde ejaculation (သုတ်ရည် နောက်ပြန်စီးခြင်း): လိင်စိတ်အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် သုတ်ရည်သည် လိင်တံထိပ်မှ ထွက်မလာဘဲ ဆီးအိမ်ထဲသို့ ပြန်ဝင်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆီးအိမ်ကြွက်သားနှင့် အာရုံကြောများ ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
- လိင်ဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: လိင်တံမသန်မာခြင်း၊ သုတ်လွှတ်မြန်ခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံစဉ် နာကျင်ခြင်း၊ လိင်တံ၏အောက်ဘက်တွင် ဆီးလမ်းကြောင်းပေါက် ရောက်နေခြင်း (Hypospadias) ကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ။
- ဝှေးစေ့ အောက်သို့မဆင်းခြင်း (Undescended testicles): သန္ဓေသားဘဝတွင် ဝှေးစေ့သည် ဝမ်းဗိုက်ထဲမှ ဝှေးစေ့အိတ်ထဲသို့ ဆင်းမလာခြင်း။ ထိုသူများသည် မျိုးမအောင်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။
- ပိုးဝင်ခြင်း: ကာလသားရောဂါများ (ဂနိုရောဂါ၊ HIV) နှင့် ဝှေးစေ့ရောင်ရမ်းခြင်းတို့သည် သုတ်ပိုးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
- ကိုယ်ခံအားစနစ်မှ သုတ်ပိုးကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Immunologic infertility): ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်က သုတ်ပိုးများကို ပြင်ပရန်သူဟု မှားယွင်းယူဆကာ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း ဖြစ်သည်။
- ဟော်မုန်း မမျှတခြင်း: သိုင်းရွိုက်ဂလင်း၊ အက်ဒရီနယ်ဂလင်းနှင့် ပစ်ကျူထရီဂလင်းတို့ရှိ ဟော်မုန်းပြဿနာများကြောင့် သုတ်ပိုးထုတ်လုပ်မှု ထိခိုက်နိုင်သည်။
ကင်ဆာကုသမှု: ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကီမိုဆေးသွင်းခြင်းတို့သည် အမျိုးသား မျိုးအောင်နိုင်စွမ်းကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ - သုတ်ပိုးသယ်ဆောင်သည့် ပြွန်ချို့ယွင်းချက်များ: သုတ်ပိုးစီးဆင်းရာ လမ်းကြောင်းရှိ ပြွန်များ ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း။
- မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါများ: Klinefelter’s syndrome ကဲ့သို့သော မွေးရာပါ ရောဂါများ။
- ဆေးဝါးအချို့: ဟော်မုန်းအစားထိုးဆေးများ၊ အားကစားသမားသုံး စတီးရွိုက်ဆေးများ၊ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါ ကုသဆေးအချို့။
- ယခင်က ခွဲစိတ်ဖူးခြင်း: သုတ်ကြောဖြတ်ခြင်း (Vasectomy)၊ ဝှေးစေ့ သို့မဟုတ် ဆီးကျိတ်ခွဲစိတ်မှုများ။
ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ
- စက်မှုဓာတုပစ္စည်းများ: ပိုးသတ်ဆေးများနှင့် ဓာတုပျော်ရည်များနှင့် ကြာရှည်ထိတွေ့ခြင်း။
- ဓာတ်ရောင်ခြည် ထိတွေ့မှု: ဓာတ်ရောင်ခြည် အပြင်းအထန် ထိတွေ့ခြင်း။
- ဝှေးစေ့ အပူချိန်မြင့်မားခြင်း: စောင်းနား (Sauna) နှင့် ရေပူစိမ်ခြင်းများ ခဏခဏ ပြုလုပ်ခြင်း။
- လေးလံသော သတ္တုများနှင့် ထိတွေ့ခြင်း: ခဲ သို့မဟုတ် အခြားသတ္တုများနှင့် ထိတွေ့ခြင်း။
လူနေမှုပုံစံနှင့် အခြားအကြောင်းရင်းများ
- အရက်သောက်ခြင်း: တက်စတိုစတီရုန်း ဟော်မုန်းကို လျော့နည်းစေပြီး လိင်တံမသန်မာမှုကို ဖြစ်စေသည်။
- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း: သုတ်ပိုးအရေအတွက်ကို လျော့နည်းစေသည်။
- မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲခြင်း: ကိုကင်း သို့မဟုတ် ဆေးခြောက်သည် သုတ်ပိုးအရည်အသွေးကို ကျဆင်းစေသည်။
- ကိုယ်အလေးချိန်: အဝလွန်ခြင်းသည် ဟော်မုန်းများကို ပြောင်းလဲစေပြီး မျိုးအောင်နိုင်စွမ်းကို လျော့နည်းစေသည်။
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးဖြစ်နိုင်ခြေ အချက်အလက်များ
- အသက် ၄၀ နှင့် အထက်ဖြစ်ခြင်း။
- ဆေးလိပ်၊ အရက်နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲခြင်း။
- ကိုယ်အလေးချိန် လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် အဝလွန်ခြင်း။
- ရောဂါပိုးဝင်ဖူးသည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဝှေးစေ့ဆိုင်ရာ ပြဿနာများရှိခြင်း။
- ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် ဆီးခုံပိုင်း ခွဲစိတ်ဖူးခြင်း။
- ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အပူချိန်နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်တို့နှင့် ထိတွေ့ခြင်း။
- မိသားစုဝင်ထဲတွင် မျိုးမအောင်သည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း။
- နာတာရှည်ရောဂါများ သို့မဟုတ် ကင်ဆာကုသမှု ခံယူနေရခြင်း။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
အမျိုးသားများတွင် မျိုးအောင်နိုင်စွမ်း ပြဿနာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ မျိုးမအောင်သော ဇနီးမောင်နှံ အများစုတွင် အကြောင်းရင်း တစ်ခုထက်မက ရှိနေနိုင်သောကြောင့် အဖော်နှစ်ဦးစလုံး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် လိုအပ်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အစောဆုံး အဆင့်များမှာ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်ကို အသေးစိတ်မေးမြန်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို စစ်ဆေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဆရာဝန်က သွေးစစ်ခြင်းနှင့် သုတ်ရည်စစ်ဆေးခြင်း (Semen analysis) တို့ကိုလည်း တောင်းဆိုနိုင်ပါသည်။
အမျိုးသားများ မျိုးမအောင်ခြင်းကို အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ရောဂါရှာဖွေလေ့ရှိသည် –
- ကိုယ်ခန္ဓာကို စစ်ဆေးခြင်း (Physical Examination): အထွေထွေ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကို သိရှိရန်နှင့် မျိုးအောင်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ရှာဖွေရန် အသေးစိတ် စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် မျိုးပွားအင်္ဂါများကို စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးလိုက်သော ရောဂါများ၊ နာတာရှည် ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှု ရာဇဝင်များကို မေးမြန်းပါလိမ့်မည်။
- သုတ်ရည်စစ်ဆေးခြင်း (Semen analysis): ၎င်းသည် သုတ်ပိုးအရေအတွက်၊ အရည်အသွေးနှင့် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း (Motility) တို့ကို သိရှိရန် ပြုလုပ်သော ပုံမှန်ဓာတ်ခွဲခန်း စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။ သုတ်ပိုးအရေအတွက် နည်းပါးပါက အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ်ထက်မက ထပ်မံစစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။ လူနာသည် သန့်စင်သော ခွက်တစ်ခုအတွင်း အာသာဖြေခြင်းဖြင့် သုတ်ရည်နမူနာကို ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ပိုးဝင်သည့် လက္ခဏာများ ရှိ၊ မရှိကိုလည်း စစ်ဆေးမည် ဖြစ်သည်။
- ဝှေးစေ့အိတ်ကို အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်း (Scrotal ultrasound): အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း ပုံရိပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဝှေးစေ့သွေးပြန်ကြော ရောင်ရမ်းခြင်း (Varicocele) သို့မဟုတ် ဝှေးစေ့နှင့် ဆက်စပ်တစ်ရှူးများရှိ အခြားပြဿနာများကို စစ်ဆေးပေးသည်။
- စအိုမှတစ်ဆင့် အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်း (Transrectal ultrasound): ဆရာဝန်သည် သုတ်ရည်လွှတ်ပြွန် သို့မဟုတ် သုတ်ရည်ဂလင်းများ ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့နေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ထို့အပြင် သုတ်ရည်စီးဆင်းမှုကို ဟန့်တားနိုင်သော ဆီးကျိတ်ဂလင်းကိုလည်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
- ဟော်မုန်းစစ်ဆေးခြင်း: ဝှေးစေ့မှ သုတ်ပိုးထုတ်လုပ်မှု မည်မျှကောင်းမွန်ကြောင်း သိရှိရန်နှင့် သုတ်ပိုးထုတ်ရန် ညွှန်ကြားသော FSH ကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းများ၏ ပမာဏကို သွေးစစ်ခြင်းဖြင့် ဆန်းစစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
- မျိုးရိုးဗီဇ စစ်ဆေးခြင်း (Genetic tests): သုတ်ပိုးအရည်အသွေး အလွန်အမင်း နည်းပါးခြင်းသည် မျိုးရိုးဗီဇ အကြောင်းရင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ Y ခရိုမိုဆုန်း ပြောင်းလဲမှုများ သို့မဟုတ် မွေးရာပါ ရောဂါများကို ရှာဖွေရန် သွေးစစ်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
- သုတ်လွှတ်ပြီးနောက် ဆီးစစ်ခြင်း (Post-ejaculation urinalysis): ဆီးထဲတွင် သုတ်ပိုးများ ပါဝင်နေခြင်းသည် သုတ်ရည်များ လိင်တံထိပ်မှ ထွက်မလာဘဲ ဆီးအိမ်ထဲသို့ နောက်ပြန်စီးဝင်သွားခြင်း (Retrograde ejaculation) ကို ဆိုလိုသည်။
- ဝှေးစေ့မှ အသားစယူခြင်း (Testicular biopsy): သုတ်ရည်ထဲတွင် သုတ်ပိုး အလွန်နည်းခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမပါခြင်းတို့ ဖြစ်ပါက ဝှေးစေ့ထဲသို့ အပ်ထိုးသွင်း၍ နမူနာယူ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အသားစယူ စစ်ဆေးချက်အရ သုတ်ပိုးထုတ်လုပ်မှု ပုံမှန်ဖြစ်နေပါက သုတ်ပိုးသယ်ဆောင်သည့် လမ်းကြောင်းတွင် ပိတ်ဆို့မှု ရှိနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ကုသခြင်း
မျိုးမအောင်ရသည့် အကြောင်းရင်း အတိအကျကို မသိရသည်မှာ အဖြစ်များပါသည်။ ကုသမှုသည် များသောအားဖြင့် နောက်ကွယ်ရှိ အကြောင်းရင်းပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ဆေးဝါးများနှင့် ခွဲစိတ်မှုများသည် ပြဿနာများစွာအတွက် ထိရောက်မှုရှိပြီး ပုံမှန်လိင်ဆက်ဆံမှုမှတစ်ဆင့် ကိုယ်ဝန်ရရှိစေနိုင်သည်။
ခွဲစိတ်ကုသမှု အမျိုးမျိုးရှိပါသည် –
- Vasectomy reversal (သုတ်ကြောပြန်ဆက်ခြင်း): သုတ်ကြောဖြတ်ဖူးသူများအတွက် သုတ်ကြောအစွန်းနှစ်ဖက်ကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ဆက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
- Vasoepididymostomy: သုတ်ကြောအတွင်း ပိတ်ဆို့မှုများကို ဖယ်ရှား၍ ပြန်လည်ဆက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
- Varicocelectomy: ဝှေးစေ့အိတ်ရှိ ရောင်ရမ်းနေသော သွေးပြန်ကြောများကို ကုသခြင်းဖြင့် သုတ်ပိုးလှုပ်ရှားမှုနှင့် အရေအတွက်ကို ကောင်းမွန်စေသည်။
အခြားသော ကုသမှုများ:
- Assisted Reproductive Technology (ART): သုတ်ပိုးကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ရယူကာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် မမျိုးဥနှင့် ပေါင်းစပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
- Intrauterine Insemination (IUI): သုတ်ပိုးကို ပြွန်တစ်ခုမှတစ်ဆင့် အမျိုးသမီး၏ သားအိမ်ထဲသို့ တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
- Intracytoplasmic sperm injection (ICSI): သုတ်ပိုးတစ်ကောင်တည်းကို မမျိုးဥထဲသို့ တိုက်ရိုက်ထိုးသွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြင်းထန်သော အမျိုးသားမျိုးမအောင်ခြင်း ပြဿနာများအတွက် အလွန်ထိရောက်သည်။
- In vitro fertilization (IVF): ဖန်ပြွန်သန္ဓေသား နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ မမျိုးဥနှင့် သုတ်ပိုးကို ဓာတ်ခွဲခန်းရှိ ပန်းကန်ပြားထဲတွင် ပေါင်းစပ်ပြီး သန္ဓေသားလောင်းကို ၃ ရက်မှ ၅ ရက်အကြာတွင် သားအိမ်ထဲသို့ ပြန်လည်ထည့်သွင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆေးဝါးနှင့် အခြားကုထုံးများ:
- ပိုးဝင်ခြင်းကို ကုသခြင်း: ပိုးသတ်ဆေးများဖြင့် ကုသနိုင်သည်။
- လိင်ဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ ကုသခြင်း: လိင်တံမသန်မာခြင်း သို့မဟုတ် သုတ်လွှတ်မြန်ခြင်းတို့အတွက် ဆေးဝါး သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း။
- ဟော်မုန်းနှင့် ဆေးဝါးများ: ဟော်မုန်းပမာဏ မမျှတပါက ဟော်မုန်းအစားထိုး ကုသမှုများ ပေးနိုင်သည်။
အမျိုးသားမျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ အချို့သော ပြဿနာများသည် ကုသ၍မရနိုင်သော အခြေအနေများ ရှိတတ်ပါသည်။ ထိုအခါတွင် ဆရာဝန်များက အလှူရှင်ထံမှ သုတ်ပိုးရယူခြင်း သို့မဟုတ် ကလေးမွေးစားခြင်းတို့ကို စဉ်းစားရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
