ဦးနှောက် ရှေ့ပိုင်း လေဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် တက်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်း

ဦးနှောက် ရှေ့ပိုင်း တက်ခြင်းသည် စိတ္တဇ ရောဂါများ သို့မဟုတ် အိပ်စက်မှု ဆိုင်ရာ ရောဂါများနှင့် လက္ခဏာ ဆင်တူသဖြင့် ရောဂါ အမည်တပ်ရန် ခက်ခဲသော စိန်ခေါ်မှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဦးနှောက်၏ အခြားနေရာမှ စတင်သော တက်ခြင်းများသည်လည်း ဦးနှောက် ရှေ့ပိုင်း တက်ခြင်းကဲ့သို့ သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

ရောဂါ အမည်တပ်ရန် ဆရာဝန်သည် လက္ခဏာများ၊ ဆေးမှတ်တမ်းများနှင့် ခန္ဓာကိုယ် စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို သေချာစွာ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အောက်ပါ အချက်များကို စန်းစစ်ရန် အာရုံကြော ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

• ကြွက်သား သန်မာမှု
• အာရုံခံနိုင်စွမ်းများ
• အကြားအာရုံနှင့် စကားပြောစွမ်းရည်
• အမြင်အာရုံ
• ဟန်ချက်ထိန်းနိုင်မှုနှင့် ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားနိုင်မှု

ဆရာဝန်မှ အောက်ပါ စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ရန် ညွှန်းဆိုနိုင်ပါသည်။

• ဦးနှောက် ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Brain scans): သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ရိုက်ကူးခြင်းဖြင့် တက်ခြင်း စတင်ရာ နေရာကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ ရေဒီယို လှိုင်းများနှင့် သံလိုက်ဓာတ်ကို အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်၏ ပျော့ပျောင်းသော တစ်ရှူးများကို အသေးစိတ် ပုံရိပ်ဖော်ပေးသည်။
• ဦးနှောက် လျှပ်စစ်လှိုင်း တိုင်းတာခြင်း (EEG): ဦးခေါင်းခွံပေါ်တွင် လျှပ်ခေါင်းများ တပ်ဆင်၍ ဦးနှောက်၏ လျှပ်စစ်လှိုင်း လှုပ်ရှားမှုကို တိုင်းတာသည့် စစ်ဆေးမှု ဖြစ်သည်။
• ဗီဒီယို EEG (Video EEG): လူနာ အိပ်စက်စင်တာတွင် ညအိပ် တည်းခိုစဉ် EEG စက်နှင့် ဗီဒီယို ကင်မရာကို မပြတ် ရိုက်ကူးထားပြီး တက်သည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် EEG မှတ်တမ်းကို တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးသည့် နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။

ကုသခြင်း

လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကထက်စာလျှင် ဦးနှောက် ရှေ့ပိုင်း တက်ခြင်းအတွက် ကုသမှု နည်းလမ်းများ ပိုမို များပြားလာပြီ ဖြစ်သည်။ ဆေးဝါးများဖြင့် မသက်သာပါက ခွဲစိတ် ကုသသည့် နည်းလမ်းများနှင့် အသစ်ထွက်ရှိသော အတက်သက်သာဆေး အမျိုးအစားများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်း

အောက်ဇာကာဘက်ဇင်း (oxcarbazepine) ကဲ့သို့သော အတက်သက်သာဆေးများသည် ဦးနှောက် လျှပ်စစ်ဓာတ် လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းညှိပေးပြီး တက်ခြင်းကို ရပ်တန့်စေ သို့မဟုတ် လျော့နည်းစေသည်။ သို့သော် လူနာများ၏ ဝက်ဝက်ခန့်တွင် ဆေးဝါးတစ်မျိုးတည်းဖြင့် ထိရောက်မှု မရှိသဖြင့် ဆရာဝန်များသည် ဆေးဝါးများ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ် ကုသခြင်းကဲ့သို့ အခြား ကုသနည်းများကို စဉ်းစားကြသည်။

ခွဲစိတ် ကုသခြင်း

ဆေးဝါးများဖြင့် မထိန်းချုပ်နိုင်ပါက ခွဲစိတ် ကုသနည်းများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ SPECT Scan၊ SISCOM နှင့် fMRI တို့ကဲ့သို့ အဆင့်မြင့် ပုံရိပ်ဖော် နည်းပညာများဖြင့် တက်ခြင်း စတင်ရာ နေရာနှင့် စကားပြောဆိုမှုဆိုင်ရာ အရေးပါသော နေရာများကို တိကျစွာ ရှာဖွေပြီးမှ ခွဲစိတ်မှုကို ပြုလုပ်သည်။

အတက်ရောဂါ ခွဲစိတ်မှုများတွင် အောက်ပါ ကုသနည်းများ ပါဝင်နိုင်သည် –

• တက်ခြင်း စတင်ရာ နေရာကို ဖယ်ရှားခြင်း (Removing the focal point): တက်ခြင်း စတင်သည့် ဦးနှောက် တစ်ရှူး အစိတ်အပိုင်းကို ခွဲစိတ် ဖယ်ရှားခြင်း။
• တက်ခြင်း စတင်ရာ နေရာကို သီးသန့် ခွဲထုတ်ခြင်း (Isolating the focal point): အရေးပါလွန်း၍ ဖယ်ရှား၍ မရသော နေရာများအတွက် ခွဲကြောင်းများ ဖောက်၍ အခြား ဦးနှောက် အစိတ်အပိုင်းများသို့ တက်ခြင်း မပျံ့နှံ့စေရန် ပြုလုပ်ခြင်း။
• ဗေးဂတ်စ် အာရုံကြောကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း (Vagus nerve stimulation): ရင်ဘတ်တွင် နှလုံး ခုန်စက်ကဲ့သို့ စက်ကိရိယာ သေးငယ်တစ်ခု ထည့်သွင်း၍ ဗေးဂတ်စ် အာရုံကြောကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြင့် တက်သည့် ကြိမ်နှုန်းကို လျှော့ချခြင်း။
• တက်ခြင်းကို တုံ့ပြန် ကုသခြင်း (Responding to a seizure): ရောဂါ ဖြစ်ပွားသူ တက်ခါနီးအချိန်မှသာ စက်ပွင့်လာပြီး တက်ခြင်းကို တားဆီးပေးသည့် တုံ့ပြန်အာရုံကြော လှုံ့ဆော်စက် (responsive neurostimulator) တပ်ဆင်ခြင်း။
• ဦးနှောက် အတွင်းပိုင်းအထိ လှုံ့ဆော် ကုသခြင်း (Deep brain stimulation – DBS): ဦးနှောက်အတွင်း လျှပ်ခေါင်းများ ထည့်သွင်းပြီး ရင်ဘတ် အရေပြားအောက်ရှိ စက်ကိရိယာနှင့် ဆက်သွယ်ကာ တက်ခြင်း စတင်စေသည့် လှိုင်းสัญญาณများကို တားဆီးပေးခြင်း။

Doctors who treat this condition