ဓာတ်မတည့်ခြင်းကြောင့်အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်းအောက်ပါ လုပ်ငန်းစဉ်များအတိုင်း ဓာတ်မတည့် အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေ သတ်မှတ်ပါသည် –

• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်း (Physical examination) – ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများသည် လူနာနှင့် ၎င်းတို့၏ ရောဂါလက္ခဏာများအကြောင်း မေးမြန်းဆွေးနွေးခြင်း၊ အရေပြားကို သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နောက်ခံရာဇဝင်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းဖြင့် ဤရောဂါကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပါသည်။ ဓာတ်မတည့်မှုများကို ရှာဖွေရန်နှင့် အခြားအရေပြားရောဂါများ မဟုတ်ကြောင်း သေချာစေရန်အတွက် လူနာသည် နောက်ထပ် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သီးသန့်အစားအစာတစ်ခုခုကြောင့် ကလေးတွင် အဖုအပိမ့်များ ထွက်လာသည်ဟု ယူဆပါက ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အစားအစာ ဓာတ်မတည့်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
• ဓာတ်မတည့်မှု ကပ်ခွာစစ်ဆေးခြင်း (Patch testing) – ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက အရေပြားပေါ်တွင် ကပ်ခွာစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် လမ်းညွှန်နိုင်ပါသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုတွင် အမျိုးမျိုးသော ဓာတုပစ္စည်းများကို အရေပြားပေါ်၌ ပမာဏအနည်းငယ်စီ သုတ်လိမ်းပြီးနောက် အပေါ်မှ ဖုံးအုပ်ထားလေ့ရှိသည်။ ထို့နောက် ဆရာဝန်ထံ ပြန်လည်ပြသသည့် ရက်ချိန်းများတွင် အရေပြား၌ တုံ့ပြန်မှုလက္ခဏာရပ်များ ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးပါသည်။ ဤကပ်ခွာစစ်ဆေးမှုကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် တိကျသော ဓာတ်မတည့်ပစ္စည်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ကုသမှု

ဓာတ်မတည့် အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းအတွက် ပုံမှန် အစိုဓာတ်ထိန်းပေးခြင်းနှင့် အခြားသော မိမိဘာသာ ဂရုစိုက်သည့် အလေ့အထများကို စတင်လုပ်ဆောင်ပေးခြင်းက အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ ဤနည်းလမ်းများဖြင့် မသက်သာပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် ယားယံခြင်းကို လျော့နည်းစေပြီး အရေပြားပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးမည့် ဆေးဘက်ဝင် လိမ်းဆေးများကို ညွှန်းဆိုပေးနိုင်ပါသည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် ဤနည်းလမ်းများနှင့်အတူ အခြားသော ကုသမှုများကိုပါ တွဲဖက်အသုံးပြုတတ်ကြသည်။

ဤအရေပြားရောင်ရမ်းခြင်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာရှည်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် လူနာသည် လအနည်းငယ် သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ဆေးဝါးမျိုးစုံကို ပြောင်းလဲစမ်းသပ် သုံးစွဲရနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ကုသမှု အောင်မြင်စွာ ခံယူပြီးသည့်တိုင်အောင် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြန်လည်ကြွလာနိုင်ပါသည်။

ဆေးဝါးများ (Medications)

ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အောက်ပါ ဆေးဝါးများနှင့် ကုသမှုပုံစံ အပြောင်းအလဲများက ကူညီပေးနိုင်ပါသည် –

• စတီးရွိုက် လိမ်းဆေးခရမ်များ (Topical steroid creams) – ယားယံခြင်းကို လျှော့ချရန်နှင့် အရေပြားကို ပြန်လည်သက်သာစေရန် ရွေးချယ်စရာများစွာ ရှိပါသည်။ ဆေးဝါးများကို ခရမ်၊ ဂျယ်လ်နှင့် လိမ်းဆေးဆီ ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ရရှိနိုင်ပြီး အာနိသင်ပြင်းအားလည်း ကွဲပြားကြသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရွေးချယ်မှုများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် တိုင်ပင်ပါ။ မည်သည့်ဆေးကိုမဆို အသုံးပြုသည့်အခါ ညွှန်ကြားချက်များကို သေချာစွာလိုက်နာပြီး အစိုဓာတ်ထိန်းခရမ် မလိမ်းမီ (များသောအားဖြင့် တစ်နေ့ နှစ်ကြိမ်) အရင်ဦးစွာ လိမ်းပေးရပါမည်။ ကော်တီကိုစတီးရွိုက် (Corticosteroid) ပါဝင်သော ဆေးဝါးများကို လိုအပ်သည်ထက် အလွန်အကျွံ သုံးစွဲပါက အရေပြားပါးလွှာလာခြင်းကဲ့သို့သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။
• ကယ်လ်ဆီနျူရင် တားဆီးဆေးများ (Calcineurin inhibitors) – အသက် နှစ်နှစ်ထက်ကြီးသော သူများအတွက် ကယ်လ်ဆီနျူရင် တားဆီးဆေးပါဝင်သည့် ခရမ် သို့မဟုတ် လိမ်းဆေးဆီများသည် သင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ နမူနာများမှာ Pimecrolimus (Elidel) နှင့် Tacrolimus (Protopic) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အစိုဓာတ်ထိန်းခရမ် မလိမ်းမီ ဤဆေးကို ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သုတ်လိမ်းပေးပါ။ ဤဆေးဝါးများကို အသုံးပြုထားစဉ် နေရောင်ခြည်နှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် အကြံပြုထားသည်။
• ပိုးသတ်ဆေးများ (Antibacterial) – အရေပြားတွင် ပိုးဝင်ခြင်းကို ကုသရန်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန်အတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူက ပိုးသတ်ဆေးများကို ညွှန်းဆိုပေးနိုင်ပါသည်။
• ရောင်ရမ်းမှုကျဆေးများ (Inflammatory drugs) – ပိုမိုပြင်းထန်သော အက်ဇီမာလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ဆရာဝန်က သောက်ဆေးများကို ညွှန်းဆိုနိုင်ပါသည်။ စိုင်ကလိုစပိုရင် (Cyclosporine)၊ မက်သရက်ဆိတ် (Methotrexate)၊ ပရက်နီစလုံး (Prednisone)၊ မိုင်ကိုဖီနိုလိတ် (Mycophenolate) နှင့် အဇာသိုင်အိုပရင် (Azathioprine) အပါအဝင် ရွေးချယ်စရာ ဆေးဝါးများစွာ ရှိပါသည်။ လမ်းညွှန်ချက်အားလုံးကို သေချာစွာ လိုက်နာပါ။ ဤဆေးဝါးများသည် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် လွန်ကဲခြင်း၊ ရေတိမ်ဖြစ်ခြင်း၊ ကလေးများတွင် ကြီးထွားမှု နှေးကွေးခြင်းနှင့် အနာကျက်နှေးခြင်းစသည့် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိနိုင်သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ကာလတိုအတွင်းသာ ယာယီအသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
• ပြင်းထန်သော အက်ဇီမာအတွက် အခြားရွေးချယ်စရာများ – ယခင်ကုသမှုများဖြင့် မသက်သာသော အလယ်အလတ်မှ ပြင်းထန်သည့် လူနာများအတွက် Dupilumab (Dupixent) နှင့် Tralokinumab (Adbry) ဟုခေါ်သော ထိုးဆေး ဇီဝပစ္စည်းများ (Monoclonal antibodies) ကို ရွေးချယ်နိုင်ပါသည်။ လေ့လာမှုများအရ ဤဆေးများသည် ဘေးကင်းပြီး ဓာတ်မတည့် အရေပြားရောင်ရမ်းခြင်း လက္ခဏာများကို လျှော့ချရာတွင် ထိရောက်မှုရှိကြောင်း ပြသထားသည်။ Dupilumab ဆေးကို အသက် ၆ နှစ်ထက်ကြီးသော သူများတွင်သာ အသုံးပြုနိုင်ပြီး Tralokinumab ကိုမူ လူကြီးများတွင် အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။

ကုထုံးများ (Therapies)

• အဝတ်စို အုပ်ပေးသည့်ကုထုံး (Wet dressings) – ကော်တီကိုစတီးရွိုက် လိမ်းဆေးဆီကို သုတ်လိမ်းပြီးနောက် ဆေးအာနိသင် ပိုမိုထိရောက်စေရန် စိုစွတ်သော ပတ်တီးစဖြင့် အုပ်ပေးကာ ၎င်းအပေါ်မှ ခြောက်သွေ့သော ပတ်တီးစတစ်ခု ထပ်မံအုပ်ပေးခြင်းသည် ပြင်းထန်သော အက်ဇီမာအတွက် ထိရောက်ပြီး အထူးအလေးပေးရသော ကုသမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် လက်ဝင်ပြီး နာ့စ် (သူနာပြု) များ၏ ကျွမ်းကျင်မှု လိုအပ်သောကြောင့် အရေပြားပျက်စီးမှု ကျယ်ပြန့်သော လူနာများအတွက် ရံဖန်ရံခါ ဆေးရုံတွင်သာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဤနည်းလမ်းကို အိမ်တွင် ဘေးကင်းစွာ မည်သို့အသုံးပြုရမည်ကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူထံ မေးမြန်းဆွေးနွေးပါ။
• အလင်းကုထုံး (Light therapy) – ဤကုထုံးကို လိမ်းဆေးများဖြင့် ကုသသော်လည်း မသက်သာသူများ သို့မဟုတ် ကုသပြီးနောက် ရောဂါလက္ခဏာများ ချက်ချင်း ပြန်လည်ကြွလာတတ်သော လူနာများအတွက် အသုံးပြုသည်။ အလင်းကုထုံး၏ အခြေခံအကျဆုံး ပုံစံမှာ ဖိုတိုသာရပီ (Phototherapy) ဖြစ်ပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော အရေပြားဧရိယာကို သတ်မှတ်ထားသော နေရောင်ခြည်ပမာဏနှင့် ထိတွေ့စေခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားပုံစံများတွင် စက်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော UVA နှင့် UVB အလင်းတန်းများကို သီးသန့်ဖြစ်စေ၊ ဆေးဝါးများနှင့် တွဲဖက်၍ဖြစ်စေ အသုံးပြုခြင်းများ ပါဝင်သည်။

အလင်းကုထုံးကို ရေရှည်အသုံးပြုခြင်းသည် ထိရောက်မှုရှိသော်လည်း အရေပြားစောစီးစွာ အိုမင်းရင့်ရော်ခြင်း၊ အရေပြားအရောင် ပိုမိုရင့်မှောင်လာခြင်း (Hyperpigmentation) နှင့် အရေပြားကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ မြင့်မားလာခြင်းစသည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိနိုင်ပါသည်။ ဤအချက်များကြောင့် ဖိုတိုသာရပီ ကုထုံးကို ကလေးငယ်များတွင် သုံးလေ့မရှိဘဲ မွေးကင်းစကလေးငယ်များကိုမူ လုံးဝ မပေးသင့်ပါ။ အလင်းကုထုံး၏ ကောင်းကျိုးနှင့် ဆိုးကျိုးများကို သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် သေချာစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်သည်။

• နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း (Counseling) – မိမိ၏ အရေပြားပြဿနာကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် အရှက်ရခြင်းများ ရှိနေပါက စိတ်ကုထုံးပညာရှင် (သို့မဟုတ်) အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးနှင့် စကားပြောဆို ဆွေးနွေးခြင်းက အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။ အရေပြားကို အမြဲတမ်း ကုတ်ဖဲ့တတ်သည့် အလေ့အထရှိသူများအတွက် စိတ်အပန်းဖြေနည်းများ၊ အပြုအမူဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဘိုင်အိုဖိဒ်ဘတ်ခ် (Biofeedback) ကုထုံးများက အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

မွေးကင်းစနှင့် ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်တတ်သော အက်ဇီမာ (Baby eczema)

ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်ပွားသော အက်ဇီမာကို ကုသရာတွင် အဆင့်အချို့ ပါဝင်ပါသည် –

၁။ အရေပြားကို ယားယံစေပြီး ရောဂါကို ကြွစေနိုင်သည့် မည်သည့်အရာကိုမဆို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး ရှောင်ကြဉ်ရန် အရေးကြီးသည်။

၂။ ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် အလွန်အမင်း ပြင်းထန်သော အပူအအေး အပူချိန်များကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။

၃။ ကလေးကို ရေနွေးနွေးဖြင့် အချိန်တိုအတွင်း ရေချိုးပေးပြီး အရေပြား စိုစွတ်နေဆဲအချိန်မှာပင် ခရမ် သို့မဟုတ် လိမ်းဆေးဆီများကို ချက်ချင်း သုတ်လိမ်းပေးခြင်းက ဝေဒနာများကို သက်သာစေနိုင်ပါသည်။

အကယ်၍ ဤနည်းလမ်းများဖြင့် ကလေး၏ အဖုအပိမ့်များ မသက်သာပါက သို့မဟုတ် ပိုးဝင်နေသည့် ပုံစံမျိုး တွေ့ရှိရပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူထံ မဖြစ်မနေ ပြသရပါမည်။ ၎င်းတို့က ရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရန် သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်းကို ကုသရန် ဆေးဝါးများ ညွှန်းဆိုပေးပါလိမ့်မည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် ယားယံခြင်းကို လျှော့ချရန်နှင့် အိပ်ပျော်စေရန်အတွက် သောက်ဆေးအန်တီဟစ်စတမင်း (Antihistamine) အိပ်ဆေးကို အကြံပြုနိုင်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ညဘက်တွင် မသက်မသာ ဖြစ်ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည်။ သို့သော်လည်း အိပ်ငိုက်စေသော အာနိသင်ရှိသည့် အချို့သော အန်တီဟစ်စတမင်း ဆေးဝါးများသည် အချို့သော ကလေးငယ်များ၏ ပညာသင်ကြားရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်း သတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။

Doctors who treat this condition