ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

လူနာတွင် ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးကြောပေါက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော အခြားလက္ခဏာများ ခံစားရပါက ဆရာဝန်သည် ဦးနှောက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ရှူးများကြား သွေးယိုစိမ့်မှု ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ပါမည်။

ထို့အပြင် လူနာသည် ပုံရိပ်နှစ်ထပ်မြင်ခြင်း၊ မျက်လုံးနောက်ဘက်တွင် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမြင်အာရုံပြောင်းလဲခြင်းကဲ့သို့သော မပေါက်ထွက်သေးသည့် ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းခြင်း လက္ခဏာများ ခံစားနေရပါက နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေရေး စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ:

• ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT): အထူးပြုလုပ်ထားသော X-ray ကို အသုံးပြု၍ လူနာတွင် ဦးနှောက်သွေးယိုခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလေဖြတ်ခြင်း အမျိုးအစားများ ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် ဦးနှောက်အတွင်း သွေးစီးဆင်းမှုကို ပိုမိုကြည်လင်စွာ မြင်နိုင်ရန်နှင့် သွေးကြောဖောင်းမှုကို သိရှိနိုင်ရန် ဆေးရည်တစ်မျိုး ထိုးသွင်းနိုင်ပါသည်။
• သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI): ရေဒီယိုလှိုင်းများနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းကို အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်၏ တိကျသော ပုံရိပ်များကို နှစ်ဖက်မြင် (2D) သို့မဟုတ် သုံးဖက်မြင် (3D) ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ သွေးကြောများကို သေချာစွာ စစ်ဆေးပေးသည့် MR Angiography (MRI အမျိုးအစားတစ်ခု) အသုံးပြု၍ သွေးကြောဖောင်းနေမှုကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

ခါးရိုးဆစ်အတွင်းမှ အရည်ကို စစ်ဆေးခြင်း (Cerebrospinal fluid test): အပ်ကို အသုံးပြု၍ ခါးရိုးဆစ်အတွင်းမှ အရည်ကို ထုတ်ယူစစ်ဆေးခြင်း (Lumbar puncture) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လူနာတွင် Subarachnoid Hemorrhage ခေါ် ဦးနှောက်မြှေးအောက် သွေးယိုစီးမှု ဖြစ်ပွားပါက ဦးနှောက်နှင့် ခါးရိုးဆစ်တစ်လျှောက်ရှိ အရည်များတွင် သွေးနီဥများ ပါဝင်နေမည် ဖြစ်သည်။ သွေးကြောပေါက်သည့် လက္ခဏာများရှိပါက ဤစစ်ဆေးမှုသည် ရောဂါရှာဖွေရန် အထောက်အကဲ ဖြစ်စေပါသည်။

ဦးနှောက်သွေးကြောအတွင်း ပိုက်ထည့်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Cerebral angiogram): ပါးလွှာပြီး ပျော့ပြောင်းသော ပိုက် (Catheter) ကို လက်ကောက်ဝတ် သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံရှိ ပင်မသွေးကြောအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုပိုက်သည် နှလုံးကို ဖြတ်၍ ဦးနှောက်ရှိ သွေးကြောများအထိ ရောက်ရှိသွားပါသည်။ ထို့နောက် ပိုက်မှတစ်ဆင့် ဆေးရည်ထည့်သွင်း၍ X-ray ရိုက်ခြင်းဖြင့် ဦးနှောက်သွေးကြောများ၏ အခြေအနေကို အသေးစိတ် ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး သွေးကြောဖောင်းမှုကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ အခြားစစ်ဆေးမှုများဖြင့် အဖြေမပေါ်သည့်အခါတွင် ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။

ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းခြင်းအတွက် ကြိုတင်စစ်ဆေးခြင်း: အန္တရာယ်ရှိနိုင်ခြေ အလွန်မများပါက မပေါက်ထွက်သေးသော သွေးကြောဖောင်းမှုများအတွက် ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် အကြံမပြုပါ။ ကြိုတင်စစ်ဆေးမှု၏ ကောင်းကျိုးများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။

ကုသမှု

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း

ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းခြင်း ခွဲစိတ်မှု: ပေါက်ထွက်သွားသော ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းခြင်းကို အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသနိုင်သည်-

• Surgical Clipping (ညှပ်ခြင်း): Surgical clipping ဆိုသည်မှာ သွေးကြောဖောင်းခြင်းကို ပိတ်ဆို့ရန် ပြုလုပ်သော ခွဲစိတ်မှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။သွေးကြောဖောင်းသည့်နေရာနှင့် ၎င်းသို့ သွေးပို့လွှတ်နေသော လမ်းကြောင်းကို သိရှိနိုင်ရန် ဦးခေါင်းခွံ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ဖယ်ရှားရပါမည်။ ထို့နောက် အာရုံကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန်က သွေးစီးဆင်းမှုကို ရပ်တန့်Bရန် သွေးကြောဖောင်းသည့် လည်ပင်းနေရာတွင် သတ္တုညှပ်လေးတစ်ခု ထည့်သွင်းပေးမည် ဖြစ်သည်။
• Endovascular Treatment (သွေးကြောအတွင်းမှ ကုသခြင်း): ဤနည်းလမ်းသည် ခွဲစိတ်မှုထက် ထိခိုက်မှုနည်းပါသည်။ ဆရာဝန်သည် လက်ကောက်ဝတ် သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံရှိ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် ပိုက်ကို သွေးကြောဖောင်းသည့်နေရာအထိ ထည့်သွင်းပါသည်။ ထို့နောက် Flow Diverter၊ သွေးစီးဆင်းမှု တားဆီးသည့်ကိရိယာ၊ Stent သို့မဟုတ် ကွိုင် (Coils) စသည့် ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ သွေးကြောဖောင်းခြင်းကို သွေးကြောအတွင်းမှနေ၍ ဖယ်ရှား/ပိတ်ဆို့ ကုသခြင်း ဖြစ်သည်။
• Flow Diverters: သွေးကြောဖောင်းသည့်နေရာသို့ သွေးမစီးဆင်းစေရန် လမ်းကြောင်းလွှဲပေးသည့် ပိုက်ကဲ့သို့ ကိရိယာများ ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် သွေးကြောဖောင်းသည့်နေရာတွင် သွေးစီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့ပြီး မူလသွေးကြော ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် အားပေးပါသည်။ အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသရန် ခက်ခဲသော ပိုမိုကြီးမားသော သွေးကြောဖောင်းမှုများအတွက် ဤနည်းလမ်းသည် အထူးအသုံးဝင်ပါသည်။

ပေါက်ထွက်သွားသော သွေးကြောဖောင်းခြင်းအတွက် အခြားကုသမှုများ

နောက်ထပ် ကုသမှုများ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ဖြစ်သည်။

ဆေးဝါးများ:

• အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ: ခေါင်းကိုက်ခြင်းအတွက် Acetaminophen ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• Calcium Channel Blockers: သွေးကြောပေါက်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ရှိသော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည့် သွေးကြောများ ကျဉ်းသွားခြင်း (Vasospasm) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ပြင်းထန်သည့် လက္ခဏာများကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ Nimodipine ဆေးသည် သွေးယိုစီးပြီးနောက် သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုကို လျှော့ချပေးပါသည်။

H3:

• တက်ခြင်းကို ကာကွယ်သောဆေးများ: သွေးကြောဖောင်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ တက်ခြင်းကို ကုသရန် Valproic acid၊ Levetiracetam၊ Phenytoin နှင့် အခြားဆေးများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်းကြောင့် လေဖြတ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းများ: သွေးကြောများကို ကျယ်စေရန် သွေးကြောအတွင်း ဆေးထိုးသွင်းခြင်း နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်းသည် သွေးပေါင်ချိန်ကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ကျဉ်းနေသော သွေးကြောများ၏ ခုခံမှုကို တုံ့ပြန်စေပါသည်။

Angioplasty (သွေးကြောချဲ့ခြင်း): လေဖြတ်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် အစားထိုးကုသမှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်က ပိုက်ကို အသုံးပြု၍ သွေးကြောကျဉ်းနေသော နေရာကို ချဲ့ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ သွေးကြောများကို ကျယ်စေရန် Vasodilator ခေါ် ဆေးဝါးများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ပိုက်ထည့်၍ အရည်ဖောက်ထုတ်ခြင်းနှင့် Shunt Surgery: ဦးနှောက်အတွင်း အရည်များ ပိုလျှံနေပါက သို့မဟုတ် ဦးနှောက်နှင့် ခါးရိုးဆစ်တစ်လျှောက် ဖိအားများနေပါက ပိုက်ထည့်၍ အပြင်ဘက်သို့ ဖောက်ထုတ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဦးနှောက်အတွင်း အရည်စုခြင်း (Hydrocephalus) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖိအားများကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကုသမှု (Rehabilitative therapy): ဦးနှောက်သွေးယိုစီးမှုကြောင့် ဦးနှောက်ထိခိုက်မှု ရှိခဲ့ပါက စကားပြောခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် လေ့ကျင့်ခန်းများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

မပေါက်ထွက်သေးသော ဦးနှောက်သွေးကြောဖောင်းခြင်းအတွက် ကုသမှု

သွေးကြောအတွင်းမှ ကွိုင်အသုံးပြု၍ ပိတ်ဆို့ကုသခြင်း (Endovascular coiling): နောင်တွင် ပေါက်ထွက်ခြင်း မရှိစေရန် Surgical clip၊ Endovascular coil သို့မဟုတ် Flow diverter များအသုံးပြု၍ ကြိုတင်ပိတ်ဆို့နိုင်ပါသည်။ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများက ရရှိနိုင်မည့် အကျိုးကျေးဇူးများထက် ပိုမိုများပြားနေနိုင်ပါသည်။

ကုသမှုအတွက် ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အောက်ပါတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါသည်-

• သွေးကြောဖောင်းခြင်း၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်။
• လူနာ၏ အသက်အရွယ်နှင့် အထွေထွေကျန်းမာရေး။
• မိသားစုအတွင်း သွေးကြောပေါက်ဖူးသည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း။
• သွေးကြောပေါက်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသော မွေးရာပါ ပြဿနာများ။

သွေးတိုးရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရန် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။ သွေးပေါင်ချိန်ကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် သွေးကြောပေါက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition