ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များ
အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များ (Malignant peripheral nerve sheath tumors) ဆိုသည်မှာ ကျောရိုးဆီမှ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့သို့ ဖြန့်ကျက်သွားသော အာရုံကြောများ၏ အကာအမြှေးပါးပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် ကင်ဆာကျိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဒီကင်ဆာကို ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် လက်များ၊ ခြေထောက်များနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အလယ်ပိုင်းနေရာများတွင် ပိုမိုတွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ဒီလို ရှားပါးကင်ဆာအမျိုးအစားဟာ ထိခိုက်ထားသည့်နေရာကို နာကျင်စေခြင်း၊ အားနည်းစေခြင်း သို့မဟုတ် အချိန်နှင့်အမျှ ပိုမိုကြီးထွားလာသည့် အကျိတ်တစ်လုံး ဖြစ်ပေါ်လာစေခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များအတွက် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းကို အဓိက အကြံပြုလေ့ရှိသော်လည်း အချို့သော အခြေအနေများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးကုသခြင်းနှင့် ဆေးဝါးဖြင့် ကင်ဆာကုသခြင်းတို့သည်လည်း အခြားရွေးချယ်စရာ ကုသမှုများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များ၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- စွဲမြဲစွာ နာကျင်နေခြင်း
- အားနည်းခြင်း
- အရေပြားအောက်တွင် အသားပိုအကျိတ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
အကယ်၍ စိုးရိမ်စရာ လက္ခဏာများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အကြံပြုပါသည်။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများ
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များ ဖြစ်ပွားရသည့် တိကျသော အကြောင်းအရင်းများကို ရေရေရာရာ မသိရသေးပါ။ လောလောဆယ် သိရှိထားသည်မှာ ကင်ဆာဆဲလ်များသည် အာရုံကြောကို ကာကွယ်ပေးထားသည့် အမြှေးပါးအတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော မျိုးရိုးဗီဇ ပြောင်းလဲမှုများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒီလို မူမမှန်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခံရသော ဆဲလ်များသည် ပုံမှန်ဆဲလ်များကဲ့သို့ သေဆုံးသွားခြင်းမရှိဘဲ ထိန်းချုပ်မရအောင် လျှင်မြန်စွာ ပွားများလာကြသည်။ ယင်းမှ မူမမှန်သော ဆဲလ်များ စုပုံလာပြီး အနီးအနားရှိ တစ်ရှူးများ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည့် ကင်ဆာကျိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများစေသည့် အချက်များ
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေသည့် အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုသမှု ခံယူဖူးသည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း – ကင်ဆာရောဂါကို ကုသရန် ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးခဲ့ဖူးသော နေရာများတွင် ကုသမှုခံယူပြီး ၁၀ နှစ်မှ နှစ် ၂၀ အတွင်း ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေ ရှိသည်။
- ကင်ဆာမဟုတ်သော အာရုံကြောအကျိတ်များ ရှိခြင်း – နာဗ်ကြောအမျှင်အကျိတ် (Neurofibroma) ကဲ့သို့သော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များ စတင်ဖြစ်ပွားရာ မူလနေရာ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
- အာရုံကြောအကျိတ် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် မျိုးရိုးလိုက်ရောဂါ ရှိခြင်း – အမျိုးအစား (၁) နာဗ်ကြောအမျှင်အကျိတ် ရောဂါ (Neurofibromatosis type 1) ကဲ့သို့သော မျိုးရိုးလိုက် အခြေအနေများ ပါဝင်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များကို ရောဂါရှာဖွေအတည်ပြုခြင်းကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ထိုအထဲတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
- အာရုံကြောဆိုင်ရာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း – ဆရာဝန်အနေဖြင့် သင့်ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေရန်နှင့် ရောဂါရှာဖွေရေး အစီအစဉ်များ ဆွဲနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
- ရုပ်ပုံဖော် ဓာတ်မှန်စစ်ဆေးမှုများ – ကင်ဆာကျိတ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်း ရှိမရှိကို ဆရာဝန်မှ ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI)၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာ သံလိုက်ဓာတ်မှန် (Magnetic resonance neurography)၊ ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT Scan) နှင့် PET ပတ်စကန် ရိုက်ကူးခြင်းများကို ပြုလုပ်စစ်ဆေးသည်။
- အသားစယူစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) – ခွဲစိတ်မှု မပြုမီ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်စဉ်အတွင်း အထူးပြုဓာတ်ခွဲခန်း၌ စစ်ဆေးရန်အတွက် သင့်အထူးကုဆရာဝန်မှ တစ်ရှူးနမူနာကို ရယူသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် စစ်ဆေးမှုရလဒ်များကို အသုံးပြု၍ ရောဂါ၏ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကို ခန့်မှန်းပြီး အကောင်းဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်းကို ရွေးချယ်မည် ဖြစ်သည်။
ကုသခြင်း
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင် အာရုံကြောအမြှေးပါး ကင်ဆာကျိတ်များအတွက် ပုံမှန်အသုံးပြုလေ့ရှိသော ကုသမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် –
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း – ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ကင်ဆာကျိတ်တစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မူလကျန်းမာသော တစ်ရှူးအစွန်းများနှင့်အတူ ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည်။ ခွဲစိတ်မှုသည် ကင်ဆာကျိတ်၏ တည်နေရာနှင့် အရွယ်အစားပေါ် မူတည်၍ အာရုံကြော ထိခိုက်မှုနှင့် မသန်စွမ်းဖြစ်မှု စသည့် ကွဲပြားသော စွန့်စားရမှုများ ရှိနိုင်သည်။ ကင်ဆာကျိတ်သည် လက်များနှင့် ခြေထောက်များတွင် ဖြစ်ပွားပါက ခြေလက်ဖြတ်တောက်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်မှု မပြုမီ ကင်ဆာကျိတ် သေးငယ်သွားစေရန် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုသမှုကို မကြာခဏ ပြုလုပ်ပေးခြင်းသည် ကင်ဆာကျိတ်တစ်ခုလုံးကို အောင်မြင်စွာ ဖယ်ရှားနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေသည်။
- ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးကုသခြင်း – ခွဲစိတ်မှု မပြုမီ ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီး၍ ကင်ဆာကျိတ် သေးငယ်သွားစေရန် X-rays သို့မဟုတ် Protons ကဲ့သို့ စွမ်းအင်မြင့် ရောင်ခြည်တန်းများကို အသုံးပြုသည်။ ဒါဟာ ခွဲစိတ်မှု၏ အောင်မြင်နိုင်ခြေကို တိုးတက်စေရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။ ထို့အပြင် ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုသမှုသည် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ကျန်ရှိနေသော ကင်ဆာဆဲလ်များကို ဖျက်ဆီးရာတွင်လည်း အသုံးဝင်သည်။
- ဆေးဝါးဖြင့် ကင်ဆာကုသခြင်း (Chemotherapy) – ကင်ဆာဆဲလ်များကို သေစေသည့် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြု၍ ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ပေးပြီး ကင်ဆာ ကြီးထွားမှုကို နှေးကွေးသွားစေသည်။ ဒါကို ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာများသို့ ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့သွားပြီးဖြစ်သော လူနာများအတွက် အကြံပြုနိုင်သည်။
- ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကုသမှု (Rehabilitation) – ခွဲစိတ်ပြီးနောက်ပိုင်း ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ဖြစ်ပြီး လေ့ကျင့်ခန်းဆိုင်ရာ အထူးကုများနှင့် လုပ်ငန်းခွင်သုံး ကုထုံးပညာရှင်များက အာရုံကြော ထိခိုက်မှု သို့မဟုတ် ခြေလက် ဖြတ်တောက်ခံရမှုကြောင့် ဆုံးရှုံးသွားသော လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် ကူညီပေးသည်။
