မြင်လွှာ၏ အလယ်ဗဟို (မက်ကူလာ) စိုစွတ်ပျက်စီးမှု

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

အသက်အရွယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော မက်ကူလာပျက်စီးမှုကို ရောဂါရှာဖွေရန် လုပ်ဆောင်ရသည့် အဆင့်များတွင် လူနာ၏ လက္ခဏာများကို စစ်ဆေးခြင်း၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် မိသားစုဆိုင်ရာ ရာဇဝင်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း၊ မျက်လုံးကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။

ပြုလုပ်နိုင်သည့် စမ်းသပ်မှုများမှာ –

မျက်လုံးနောက်ဘက်ပိုင်း စစ်ဆေးခြင်း

ဤစမ်းသပ်မှုသည် မက်ကူလာပျက်စီးမှုရှိသူများတွင် တွေ့ရတတ်သော Retina အောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အဝါရောင်အစုများ (Drusen) ကြောင့် ဖြစ်လာသော အရောင်မညီသော အနေအထား၊ ရေ သို့မဟုတ် သွေးရှိခြင်းတို့ကို စစ်ဆေးရန် အသုံးပြုပါသည်။ စစ်ဆေးမှု မပြုလုပ်မီ မျက်လုံးကို eye drops ဖြင့် ချဲ့ထားပြီး (dilate) ထို့နောက် အထူးကိရိယာဖြင့် မျက်လုံးနောက်ဘက်ပိုင်းကို စစ်ဆေးပါသည်။

အလယ်ပိုင်းမြင်ကွင်း ပြောင်းလဲမှု စစ်ဆေးခြင်း

Amsler grid ဟုခေါ်သော စမ်းသပ်မှုကို အသုံးပြုပြီး အလယ်ပိုင်းမြင်ကွင်းတွင် ပြောင်းလဲမှုများ ရှိမရှိကို စစ်ဆေးပါသည်။ မက်ကူလာပျက်စီးမှုရှိသူများတွင် grid အတွင်းရှိ တိုက်ရိုက်လိုင်းများသည် ပျောက်ကွယ်သလို၊ အပိုင်းပိုင်း ကွဲနေသလို သို့မဟုတ် ပုံပျက်နေသလို မြင်ရနိုင်ပါသည်။

Fluorescein Angiography

ဤစမ်းသပ်မှုတွင် သွေးကြောများအတွင်း dye တစ်မျိုး ဖြတ်သန်းသွားနေစဉ် အထူးကင်မရာဖြင့် ပုံများ ရိုက်ယူပါသည်။ စမ်းသပ်မှုမပြုလုပ်မီ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းသည် လက်တွင်ရှိသော သွေးကြောအတွင်း dye ကို ထိုးပေးပါသည်။ Dye သည် မျက်လုံးအတွင်း သွေးကြောများကို ထင်ရှားစေပြီး Retina တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ပြောင်းလဲမှုများ သို့မဟုတ် ယိုစိမ့်နေသော သွေးကြောများကို ဓာတ်ပုံများတွင် မြင်နိုင်ပါသည်။

Indocyanine Green Angiography

ဤစမ်းသပ်မှုကို Fluorescein angiography ၏ ရလဒ်များကို အတည်ပြုရန် သို့မဟုတ် Retina ၏ အနက်ပိုင်းတွင် ရှိသော ပြဿနာရှိသည့် သွေးကြောများကို ပိုမိုတိကျစွာ ရှာဖွေရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

Optical Coherence Tomography (OCT)

ဤစမ်းသပ်မှုသည် Retina တွင် ပါးလာခြင်း၊ ထူလာခြင်း သို့မဟုတ် ဖောလာခြင်းရှိသည့် နေရာများကို ရှာဖွေရန် အသုံးပြုပါသည်။ ထို့အပြင် မက်ကူလာပျက်စီးမှုကုသမှုများအပေါ် Retina ၏ တုံ့ပြန်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန်လည်း အသုံးပြုပါသည်။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် မခွဲစိတ်ဘဲ ပြုလုပ်နိုင်သော imaging စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပြီး Retina ၏ အလွှာများကို အသေးစိတ် မြင်နိုင်ပါသည်။

Optical Coherence Tomography (OCT) Angiography

ဤနည်းလမ်းသည် ခေတ်မီသော မခွဲစိတ်ဘဲ ပြုလုပ်နိုင်သည့် စမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး မက်ကူလာအတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးကြောများကို ကြည့်ရှုနိုင်စေပါသည်။ လက်ရှိတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုမှုများ ပိုမိုများလာသော်လည်း မူလတွင် သုတေသနအတွက် ပိုမိုအသုံးပြုခဲ့ပါသည်။

ကုသမှု (Treatment)

အမြင်လွှာ၏ အလယ်ဗဟို (မက်ကူလာ) စိုစွတ်ပျက်စီးမှု အတွက် ကုသမှုများတွင် ဆေးဝါးများမှစ၍ အထူးကုသနည်းများအထိ အမျိုးမျိုးရှိပါသည်။ အချို့ကုသမှုများသည် ရောဂါ၏ တိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေပြီး လက်ရှိရှိနေသော မြင်ကွင်းကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန် ကူညီနိုင်ပါသည်။ အချိန်မီ ကုသမှု စတင်ပါက ပျောက်ဆုံးသွားသော မြင်ကွင်းအချို့ကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေနိုင်ပါသည်။

ဆေးဝါးများ (Medications)

Bevacizumab, Ranibizumab, Aflibercept, Brolucizumab နှင့် Faricimab-svoa ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများကို အမြင်လွှာ၏ အလယ်ဗဟို (မက်ကူလာ) စိုစွတ်ပျက်စီးမှု အဆင့်အမျိုးမျိုးကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုကြပါသည်။

ဤဆေးများကို Anti-VEGF ဆေးများ ဟုခေါ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင် သွေးကြောအသစ်များ ဖြစ်ပေါ်စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသော signal များကို တားဆီးပေးပါသည်။ ဆေးကို ထိခိုက်ထားသော မျက်လုံးအတွင်းသို့ တိုက်ရိုက် ထိုးသွင်းပေးရပါသည်။ အချို့အခြေအနေများတွင် သွေးကြောများ ကျုံ့သွားပြီး Retina အောက်ရှိ ရေများ ပြန်လည် စုပ်ယူသွားသောကြောင့် မြင်ကွင်းအချို့ တိုးတက်လာနိုင်ပါသည်။

ဆေး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် ၄ ပတ်မှ ၆ ပတ်အတွင်း ထပ်မံထိုးသွင်းခြင်းများ လိုအပ်တတ်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများတွင် မျက်လုံးအပြင်အလွှာတွင် သွေးယိုခြင်း (conjunctival hemorrhage)၊ မျက်လုံးဖိအား တိုးလာခြင်း၊ ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ Retina ကွာထွက်ခြင်း နှင့် မျက်လုံးရောင်ရမ်းခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

ကုသနည်းများ (Therapies)

Photodynamic Therapyဤကုသမှုတွင် Verteporfin ဟုခေါ်သော ဆေးကို လက်ရှိ သွေးကြောအတွင်း ထိုးသွင်းပြီး မျက်လုံးရှိ သွေးကြောများသို့ ရောက်ရှိစေပါသည်။ ထို့နောက် အထူးလေဆာကို အသုံးပြုပြီး ပြဿနာရှိသော သွေးကြောများကို ပစ်မှတ်ထားပါသည်။ ထိုအခါ Verteporfin ဆေးသည် လှုပ်ရှားလာပြီး ပြဿနာရှိသော သွေးကြောများကို ပိတ်သိမ်းစေကာ ယိုစိမ့်မှုကို ရပ်တန့်စေပါသည်။

ဤကုသမှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဆေးသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ ပျောက်ကွယ်သွားသည်အထိ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း နေရောင်တောက်တောက် သို့မဟုတ် အလင်းပြင်းများကို ရှောင်ကြဉ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

ဤကုသမှုသည် မြင်ကွင်းပျောက်ဆုံးမှုကို နှေးကွေးစေနိုင်ပြီး မြင်ကွင်းကိုလည်း အနည်းငယ် ကောင်းမွန်လာစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ပိတ်ထားသော သွေးကြောများ ပြန်လည်ဖွင့်လာနိုင်သောကြောင့် ထပ်မံကုသမှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဤနည်းလမ်းကို Anti-VEGF injection များထက် နည်းပါးစွာ အသုံးပြုကြပါသည်။

Photocoagulation

Photocoagulation ကုသမှုသည် ပြဿနာရှိသော သွေးကြောများတွင် သွေးယိုခြင်းကို ရပ်တန့်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး မက်ကူလာအပေါ် ထပ်မံ ထိခိုက်မှုများ မဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ပေးပါသည်။

ကုသမှုအတွင်း စွမ်းအင်မြင့်သော လေဆာကို အသုံးပြုပြီး မက်ကူလာအောက်ရှိ ပြဿနာရှိသော သွေးကြောများကို ပိတ်သိမ်းပေးပါသည်။

သို့သော် ဤကုသမှုကို မက်ကူလာစိုစွတ်ပျက်စီးမှုရှိသူများအတွက် မကြာခဏ အသုံးမပြုကြပါ။ အထူးသဖြင့် ပြဿနာရှိသော သွေးကြောများသည် မက်ကူလာ၏ အလယ်ဗဟိုအောက်တွင် တိုက်ရိုက်ရှိနေပါက အသုံးပြုရန် မသင့်တော်နိုင်ပါသည်။ မက်ကူလာ ပျက်စီးမှု ပိုများလာလေလေ ကုသမှု အောင်မြင်နိုင်မှုလည်း လျော့နည်းလာနိုင်ပါသည်။ လေဆာကြောင့် အမာရွတ်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး blind spot ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် သွေးကြောများ ပြန်လည်ပေါက်ထွက်လာနိုင်သောကြောင့် ထပ်မံကုသမှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

Low Vision Rehabilitation

အသက်အရွယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော မက်ကူလာပျက်စီးမှုသည် ဘေးဘက်မြင်ကွင်းကို မထိခိုက်စေသည့်အပြင် အလုံးစုံ မျက်မမြင် ဖြစ်စေခြင်းလည်း မရှိပါ။ သို့သော် အလယ်ပိုင်းမြင်ကွင်းကို လျော့နည်းစေခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝ ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် စာဖတ်ခြင်း၊ ကားမောင်းခြင်းနှင့် လူမျက်နှာများကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်းတို့အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

Low vision rehabilitation တွင် ကျွမ်းကျင်သော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများထံမှ အကူအညီ ရယူခြင်းသည် အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် မြင်ကွင်းပြောင်းလဲမှုများနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နည်းလမ်းများကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်ပြီး မက်ကူလာပျက်စီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အခက်အခဲများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition