မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ်ရောဂါစု (Myelodysplastic Syndrome) – ပုံမမှန်သော သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီချို့ယွင်းမှု ရောဂါ

မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ်ရောဂါစု (Myelodysplastic Syndrome – MDS) ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေသည့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီချို့ယွင်းမှု ရောဂါစုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤရောဂါဖြစ်ပွားပါက ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ ပျက်ပြားလာပြီး ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်နိုင်သော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် သွေးဆဲလ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် MDS က မည်သည့်သွေးဆဲလ်အမျိုးအစားကို ထိခိုက်စေသနည်းဟူသည့်အချက်နှင့် အဆိုပါသွေးဆဲလ်ပမာဏ မည်မျှအထိ လျော့နည်းသွားသနည်းဟူသည့်အချက်အပေါ် မူတည်ပါသည်။ ရောဂါကို စောစီးစွာ သိရှိနားလည်ခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော ဆေးကုသမှုခံယူခြင်းတို့သည် ရေရှည်ကျန်းမာရေး စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် အရေးကြီးပါသည်။

ဆရာဝန်များသည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူများတွင် MDS ရောဂါကို ပိုမိုရှာဖွေတွေ့ရှိလေ့ရှိသော်လည်း လူအများစုသည် ၎င်း၏ရောဂါလက္ခဏာများကို သာမန်အသက်ကြီးရင့်မှု ဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် အခြားအဖြစ်များသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများနှင့် မှားယွင်းယူဆတတ်ကြပါသည်။ အချို့သော MDS ရောဂါပုံစံများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ပြီး တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေးနှင့် လူနေမှုဘဝအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် ရောဂါကို စောစီးစွာ သိရှိနားလည်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ ရောဂါရှာဖွေရေးစစ်ဆေးမှုများနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် အထူးပြုကုသရေးမဟာဗျူဟာများ ပိုမိုတိုးတက်ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် လူနာအများစုသည် သင့်လျော်သော ဆေးကုသမှုများဖြင့် ရောဂါကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝလှုပ်ရှားမှုများကို ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပြီ ဖြစ်ပါသည်။

မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ်ရောဂါစု (MDS) က သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုကို မည်သို့ထိခိုက်စေသနည်း။

MDS ရောဂါတွင် ရိုးတွင်းခြင်ဆီသည် သွေးဆဲလ်များကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်နေဆဲဖြစ်သော်လည်း ကောင်းမွန်ပြည့်စုံစွာ ဖွံ့ဖြိုးကြီးထွားခြင်းမရှိသည့် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆဲလ်များကိုသာ ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ အဆိုပါဆဲလ်အများစုသည် ချို့ယွင်းချက်ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် သွေးလှည့်ပတ်မှုစနစ်အတွင်းသို့ မရောက်ရှိမီမှာပင် ပျက်စီးသွားခြင်းတို့ကြောင့် သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှု မထိရောက်သောဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားစေပါသည်။

ဤကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ချက်ပျက်ပြားမှုသည် အဓိကသွေးဆဲလ်လိုင်း အားလုံးကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ကျန်းမာသော သွေးနီဥဆဲလ်များ လျော့နည်းသွားခြင်းကြောင့် သွေးအားနည်းရောဂါကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပြီး သွေးဖြူဥဆဲလ် ထုတ်လုပ်မှု ချို့ယွင်းလာပါက ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို အားနည်းစေပါသည်။ ထို့အပြင် သွေးမွှားဥ (Platelet) ပမာဏ လျော့နည်းခြင်းသည်လည်း ခန္ဓာကိုယ်၏ သွေးတိတ်စေနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤကဲ့သို့ သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှု မမျှတခြင်းများကြောင့် MDS ၏ ရောဂါလက္ခဏာရပ်များ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ်ရောဂါစု (MDS) ၏ လက္ခဏာရပ်များမှာ အဘယ်နည်း။

ရောဂါလက္ခဏာများသည် MDS က မည်သည့်သွေးဆဲလ်အမျိုးအစားကို ထိခိုက်စေသနည်းဟူသည့်အချက်နှင့် အဆိုပါသွေးဆဲလ်ပမာဏ မည်မျှအထိ ဆိုးရွားစွာ လျော့နည်းသွားသနည်းဟူသည့်အချက်အပေါ် မူတည်ပါသည်။

MDS သည် ကျန်းမာသော သွေးဆဲလ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးသောကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာများသည် တဖြည်းဖြည်းချင်းစီသာ ပေါ်လာလေ့ရှိပြီး အခြားအဖြစ်များသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများနှင့် ဆင်တူနေတတ်ပါသည်။

MDS ၏ အဖြစ်များသော လက္ခဏာရပ်များနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် –

• သွေးနီဥပမာဏ နည်းပါးခြင်း (သွေးအားနည်းခြင်း) ကြောင့် စဉ်ဆက်မပြတ် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း
• အထူးသဖြင့် လှုပ်လှုပ်ရှားရှား လုပ်ဆောင်ချိန်များတွင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မောခြင်း
• သွေးနီဥအရေအတွက် လျော့နည်းခြင်းကြောင့် အရေပြား ဖြူဖျော့လာခြင်း
• သွေးဖြူဥပမာဏ နည်းပါးခြင်းကြောင့် ပိုးဝင်ကူးစက်မှုများ မကြာခဏ သို့မဟုတ် ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပွားခြင်း
• ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ကူးစက်မှုများကို တွန်းလှန်နိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာခြင်း
• ဒဏ်ရာအနာတရကြီးကြီးမားမား မရှိဘဲ သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိဘဲ အလွယ်တကူ အညိုအမည်းစွဲခြင်း
• သေးငယ်သော ရှနာ သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာများမှ သွေးထွက်ချိန်ကြာမြင့်ခြင်း
• သွားဖုံးသွေးယိုခြင်း သို့မဟုတ် မကြာခဏ နှာခေါင်းသွေးလျှံခြင်း
• သွေးမွှားဥပမာဏ နည်းပါးခြင်းကြောင့် အရေပြားပေါ်တွင် သေးငယ်သော အနီစက် သို့မဟုတ် အနီကွက်များ (Petechiae) ဖြစ်ပေါ်ခြင်း

အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေ အများအပြားကြောင့်လည်း ဤကဲ့သို့သော ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပွားရသည့် အရင်းအမြစ်အကြောင်းအရင်းကို ရှာဖွေရန်နှင့် တိကျမှန်ကန်သော ရောဂါရှာဖွေမှုကို သတ်မှတ်နိုင်ရန်အတွက် ဆရာဝန်များနှင့် ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ်ရောဂါစု (MDS) ဘာကြောင့် ဖြစ်ပွားရသနည်း။

MDS ဖြစ်ပွားရသည့် အတိအကျ အကြောင်းအရင်းကို အများအားဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရသေးပါ။ အခြေအနေအများစုတွင် သွေးဆဲလ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီဆဲလ်များ၌ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ MDS ရောဂါ ဖွံ့ဖြိုးလာတတ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် သာမန်သွေးဆဲလ် ဖွံ့ဖြိုးမှုဖြစ်စဉ်ကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးပြီး ကောင်းမွန်စွာ ကြီးထွားခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ်ခြင်း မရှိသည့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်များကို ရိုးတွင်းခြင်ဆီက ထုတ်လုပ်လာစေပါသည်။

MDS ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သော အချက်များစွာ ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါအတိုင်း ပါဝင်ပါသည် –

• အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ခြင်း (အထူးသဖြင့် အသက် ၆၀ ကျော်လာချိန်)
• ယခင်က ကင်ဆာရောဂါကုသမှုအတွက် ကီမိုဆေးဝါးဖြင့် ကုသမှု (Chemotherapy) သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသမှု (Radiation therapy) ခံယူဖူးခြင်း
• ဘန်ဇင်း (Benzene) ကဲ့သို့သော ဓာတုပစ္စည်းအချို့နှင့် ထိတွေ့မိခြင်း
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း (၎င်းသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီအတွင်းရှိ သွေးဖြစ်ပေါ်စေသော ဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်ပါသည်)
• မျိုးရိုးလိုက်သည့် ဗီဇအခြေအနေများ (သို့သော် ဤအချက်သည် အဖြစ်နည်းပါသည်)
• သွေး သို့မဟုတ် ရိုးတွင်းခြင်ဆီဆိုင်ရာ အချို့သော ချို့ယွင်းမှုရောဂါများ ရှိနေခြင်း

ဤအချက်များသည် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သော်လည်း MDS ရောဂါရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည့် လူနာအများစုတွင် တိကျရေရာသော ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းကို ရှာမတွေ့တတ်ကြပါ။ သုတေသီများအနေဖြင့် MDS နှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်လေ့လာရန် အများအပြား ရှိနေသေးသော်လည်း လက်ရှိပြုလုပ်နေဆဲ သုတေသနလုပ်ငန်းများသည် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် မျိုးဗီဇနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ တန်ဖိုးရှိသော အသိအမြင်များကို ပိုမိုပေးစွမ်းလျက် ရှိပါသည်။

နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၏ ကျန်းမာသော သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာသည်နှင့်အမျှ MDS သည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ဤနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် အဓိကအားဖြင့် သွေးနီဥ၊ သွေးဖြူဥနှင့် သွေးမွှားဥပမာဏ လျော့နည်းခြင်းတို့နှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပြင်းထန်မှုသည် ရောဂါအခြေအနေအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။

အဖြစ်များသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများတွင် အောက်ပါအတိုင်း ပါဝင်ပါသည် –

• စဉ်ဆက်မပြတ် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်းနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ခံနိုင်ရည်စွမ်းရည် ကျဆင်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် သွေးအားနည်းရောဂါ
• သွေးဖြူဥပမာဏ နည်းပါးခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းလာပြီး ပိုးဝင်ကူးစက်မှုများ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပွားခြင်း
• သွေးမွှားဥပမာဏ နည်းပါးခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ အလွယ်တကူ အညိုအမည်းစွဲခြင်းနှင့် နှာခေါင်းသွေးလျှံခြင်း၊ သွားဖုံးသွေးယိုခြင်း အပါအဝင် သွေးထွက်လွယ်ခြင်း
• ရောဂါလက္ခဏာများ နာတာရှည်ဖြစ်လာချိန် သို့မဟုတ် တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာချိန်တွင် လူနေမှုဘဝအရည်အသွေး ကျဆင်းလာခြင်း
• ပြင်းထန်သွေးကင်ဆာ (Acute Myeloid Leukemia – AML) အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းသွားခြင်း
• အချို့သော MDS ရောဂါအမျိုးအစားများသည် ပြင်းထန်သွေးကင်ဆာ (AML) အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းသွားနိုင်ပါသည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များ၊ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှုများနှင့် ရောဂါပြင်းထန်မှု အဆင့် စသည့်အချက်များသည် ဤကဲ့သို့ ကူးပြောင်းနိုင်ခြေအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ ပုံမှန်ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းက ပြောင်းလဲမှုများကို ခြေရာခံနိုင်ရန် ကူညီပေးပြီး ကုသမှုကို အချိန်ကိုက် စတင်နိုင်စေရန် သေချာစေပါသည်။

MDS သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်သောကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် စောစီးသော ပြောင်းလဲမှုများကို သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ပုံမှန်စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆေးကုသမှုခံယူခြင်းတို့သည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ်ရောဂါစု (MDS) ကို မည်သို့ရှာဖွေအတည်ပြုပါသနည်း။

ဆရာဝန်များသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို ရှာဖွေအတည်ပြုရန်အတွက် ဓာတ်ခွဲခန်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီစစ်ဆေးမှုများကို အသုံးပြုကြပါသည်။ MDS ၏ ရောဂါလက္ခဏာများသည် အခြားသော သွေးဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် ဆင်တူနိုင်သောကြောင့် ဤစစ်ဆေးမှုများသည် ရောဂါအမည်ကို သေချာစေရန်နှင့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၏ သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း မည်မျှရှိသည်ကို ဆန်းစစ်ရန် ကူညီပေးပါသည်။

• သွေးဆဲလ်ပမာဏ အပြည့်အစုံ စစ်ဆေးခြင်း (Complete Blood Count – CBC) – CBC စစ်ဆေးခြင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်း၏ ပထမဆုံးအဆင့် ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် သွေးနီဥ၊ သွေးဖြူဥနှင့် သွေးမွှားဥ ပမာဏများကို တိုင်းတာပေးပါသည်။ MDS ရောဂါသည် အဆိုပါသွေးဆဲလ်လိုင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော လိုင်းများ၏ အရေအတွက်ကို လျော့နည်းစေလေ့ ရှိပါသည်။
• ရိုးတွင်းခြင်ဆီ စစ်ဆေးခြင်း (Bone Marrow Aspiration and Biopsy) – ဆရာဝန်များသည် ရောဂါအမည်ကို အတည်ပြုရန်အတွက် ဤစစ်ဆေးမှုကို မဖြစ်မနေ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၎င်းသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၏ တည်ဆောက်ပုံ၊ သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော သို့မဟုတ် ရင့်မှည့်မှုမရှိသောဆဲလ်များ ရှိနေခြင်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ တိုက်ရိုက်အချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။
• မျိုးရိုးဗီဇ စစ်ဆေးခြင်း (Cytogenetic Testing) – ဤစစ်ဆေးမှုသည် မျိုးရိုးဗဇ (Chromosome) ဆိုင်ရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှုများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ပြီး ရောဂါအမည်ကို အတည်ပြုရန်နှင့် ရောဂါအခြေအနေကို အဆင့်ဆင့်အသေးစိတ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်အတွက် အရေးကြီးပါသည်။
• မျိုးဆက်သစ် ဗီဇစစ်ဆေးခြင်း (Next-Generation Sequencing – NGS) – ဤနည်းပညာသည် မော်လီကျူးအဆင့်တွင် ဖြစ်ပွားသော ဗီဇပြောင်းလဲမှု (Mutations) များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ဘက်စုံပြည့်စုံသော မျိုးဗီဇပုံစံကို ဖော်ပြပေးနိုင်သောကြောင့် ပိုမိုတိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ရောဂါအမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေပါသည်။

ဆရာဝန်များသည် ရောဂါအမည်ကို အတည်ပြုပြီးနောက် ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုအဆင့်၊ သွေးဆဲလ်အရေအတွက်များနှင့် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ခြေ (Risk of progression) တို့ကို ဆက်လက်ဆန်းစစ်ပါသည်။ ထို့နောက် သွေးဆဲလ်အရေအတွက်များ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန်၊ ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို လျှော့ချနိုင်ရန်ဟူသည့် ရည်မှန်းချက်များဖြင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုပုံစံကို သတ်မှတ်ရန်အတွက် ဤဘက်စုံဆန်းစစ်ချက်ကို အသုံးပြုကြပါသည်။

MDS ရောဂါအတွက် ကုသမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်စရာများ

ဆရာဝန်များသည် ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုအဆင့်၊ သွေးဆဲလ်အရေအတွက်၊ ခံစားရသည့် ရောဂါလက္ခဏာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး၊ တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာနိုင်ခြေတို့အပေါ် မူတည်၍ လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကုသမှုကို စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်ပေးပါသည်။ ကုသမှု၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန်၊ သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်၊ ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်တို့ ဖြစ်ပါသည်။

ပံ့ပိုးကူညီမှုနှင့် ဆေးဝါးဖြင့် ကုသမှုများ (Supportive and Medical Treatments)

ကုသမှုများသည် MDS အမျိုးအစားနှင့် လူနာ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအပေါ် မူတည်၍ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရန်၊ သွေးဆဲလ်အရေအတွက်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် လူနေမှုဘဝအရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းရန် ဖြစ်ပါသည်။

• ပံ့ပိုးကူညီမှုဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှု (Supportive care) – ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေနည်းသော (Lower-risk MDS) လူနာများသည် ပြင်းထန်သော ကုသမှုများကို ချက်ချင်းခံယူရန် မလိုအပ်ဘဲ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထိုသို့မပြုလုပ်ဘဲ ပုံမှန်နောက်ဆက်တွဲ ပြန်လည်ပြသခြင်းနှင့် ပံ့ပိုးကူညီမှုဆိုင်ရာ စောင့်ရှောက်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပြီး ကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်လာမည့် မည်သည့်ပြောင်းလဲမှုမျိုးကိုမဆို စောစီးစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ပါသည်။
• သွေးသွင်းခြင်း (Blood transfusions) – သွေးနီဥ သို့မဟုတ် သွေးမွှားဥပမာဏ အလွန်နည်းပါးသော လူနာများအတွက် ဆရာဝန်များသည် သွေးသွင်းကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ဤကုသမှုများသည် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူမဝခြင်းကဲ့သို့သော သွေးအားနည်းရောဂါ လက္ခဏာများကို သက်သာစေသည့်အပြင် သွေးထွက်နိုင်ခြေ အန္တရာယ်ကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။
• ဆဲလ်ကြီးထွားမှုလှုံ့ဆော်ဆေးများ (Growth factor medications) – ဤဆေးဝါးများသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီကို သွေးဆဲလ်များ ပိုမိုထုတ်လုပ်လာစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ အချို့သော လူနာများတွင် ၎င်းတို့သည် သွေးဆဲလ်အရေအတွက်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး မကြာခဏ သွေးသွင်းရန် လိုအပ်မှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။
• ဆေးဝါးဖြင့် ကုထုံးများ (Drug therapy) – ဆရာဝန်များသည် သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုကို မြှင့်တင်ရန်၊ ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာမှုကို နှေးကွေးစေရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်အတွက် ဆေးဝါးမျိုးစုံကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုပုံစံသည် MDS အမျိုးအစား၊ ရောဂါပြင်းထန်မှုနှင့် လူနာ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအပေါ် မူတည်ပါသည်။

ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသခြင်း (Bone Marrow Transplantation)

ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားသော (Higher-risk MDS) လူနာအချို့အတွက် ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသခြင်းသည် ရောဂါကို ရေရှည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်နှင့် အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းနိုင်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးအခွင့်အလမ်းကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း သို့မဟုတ် သွေးဆဲလ်အရေအတွက် မြှင့်တင်ခြင်းကိုသာ အဓိကလုပ်ဆောင်သည့် အခြားကုသမှုများနှင့်မတူဘဲ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသခြင်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆဲလ်များကို ထုတ်လုပ်နေသည့် ရောဂါဖြစ်နေသော ရိုးတွင်းခြင်ဆီများကို အစားထိုးလဲလှယ်ပေးရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

ဤကုသမှုတွင် ရောဂါဖြစ်နေသော ရိုးတွင်းခြင်ဆီများကို သွေးအုပ်စုနှင့် တစ်ရှူးအမျိုးအစား ကိုက်ညီသည့် အလှူရှင်ထံမှ ရရှိသော ကျန်းမာသည့် သွေးဖြစ်ပေါ်စေသော ဆဲလ်များနှင့် အစားထိုးလဲလှယ်ပေးခြင်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အား ပိုမိုထိရောက်ပြီး အသစ်ဖြစ်သော သွေးဆဲလ်ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ်ကို တည်ဆောက်နိုင်စေပါသည်။ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ အစားထိုးကုသခြင်းသည် ပြင်းထန်သော ကုသမှုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် ဆရာဝန်များသည် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေအဆင့်၊ အသက်အရွယ်၊ တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေးနှင့် ဤကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် ခံနိုင်ရည်ရှိမှု စသည့်အချက်များစွာအပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုခံယူရန် သင့်တော်မှု ရှိ၊ မရှိကို ဆုံးဖြတ်ကြပါသည်။ သေချာစွာ စိစစ်ရွေးချယ်ထားသော လူနာများအတွက် ဤနည်းလမ်းသည် MDS ရောဂါကို အမြစ်ပြတ်ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ကုသမှုအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။

မည်သည့်အချိန်တွင် ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်သနည်း။

လူနာများသည် စဉ်ဆက်မပြတ် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ မကြာခဏ ပိုးဝင်ကူးစက်ခြင်း၊ အလွယ်တကူ အညိုအမည်းစွဲခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ သွေးထွက်ခြင်းစသည့် လက္ခဏာများကို၊ အထူးသဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာချိန် သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းသော အကြောင်းအရင်း ရှာမရနိုင်သည့်အချိန်မျိုးတွင် လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ။ ဤလက္ခဏာများသည် အခြားသော ရောဂါအခြေအနေမျိုးစုံနှင့် သက်ဆိုင်နိုင်သော်လည်း MDS ကဲ့သို့သော ရိုးတွင်းခြင်ဆီချို့ယွင်းမှု ရောဂါတစ်ခုခု၏ အရင်းခံလက္ခဏာများလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဝေ့ဌာနီနိုင်ငံတကာအထူးကုဆေးရုံကြီး၏ ကင်ဆာရောဂါအထူးကုဌာနတွင် မိုင်ယယ်လိုဒစ်ပလပ်စတစ် ရောဂါစု (MDS) ဝေဒနာရှင်များအား စောင့်ရှောက်မှုပေးရာ၌ ရှုပ်ထွေးသော သွေးရောဂါများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့တွင် အတွေ့အကြုံရင့်ကျက်သော ဘာသာရပ်စုံအထူးကုအဖွဲ့ (Multidisciplinary team) က ဦးဆောင်လမ်းညွှန်ပေးလျက်ရှိပါသည်။ အဆင့်မြင့် ရောဂါရှာဖွေရေးနည်းပညာများနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်နိုင်သော ကုသမှုများကို အသုံးပြု၍ ကင်ဆာအထူးကုဌာနသည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ တစ်ကိုယ်ရေ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမည့် အထူးပြုစောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန် လူနာတစ်ဦးစီနှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ပေးပါသည်။

MDS ရောဂါသည် လူနာတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအပေါ် သက်ရောက်မှုပုံစံ ကွဲပြားနိုင်သောကြောင့် စောစီးစွာ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ချမှတ်ခြင်းတို့သည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ဆန်းစစ်ချက်၊ စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုနှင့် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် အထူးပြုစောင့်ရှောက်မှုများဖြင့် လူနာအများစုသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ လူနေမှုဘဝအရည်အသွေး တိုးတက်လာခြင်းနှင့် ရေရှည်ရောဂါစီမံခန့်ခွဲမှုကို ပိုမိုထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQs)

Medically Reviewed by

DR. NARUPON SONSAK

Internal Medicine

Hematology

ဘိုကင်တင်ရန် Doctor Profile

Related Posts

See All

SiLaC® Laser နည်းပညာဖြင့် အဆင့်မြင့် Pilonidal Sinus ကုသမှု — ခွဲစိတ်စရာမလို၊ အမာရွတ်မကျန်

Pilonidal Sinus ကို မြီးညှောင့်ရိုးအနီး အရေပြားရောဂါဟုလဲ ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဤရောဂါသည် တင်ပါးအထက်ပိုင်းတွင် ခဏခဏ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားတတ်သော ပိုးဝင်ရောင်ရမ်းသည့် လှိုဏ်ခေါင်းဖြစ်ပြီး၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာ ခွဲစိတ်ကုသမှုများဖြင့် ကုသပါက နာကျင်မှု ခံစားရသော ပြန်လည်သက်သာချိန်နှင့် အနာပတ်တီးစည်းခြင်းများကို သီတင်းပတ်ပေါင်းများစွာ ပြုလုပ်ရလေ့ရှိပါသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အဆင့်မြင့် ဆေးဝါးနည်းပညာများသည် Pilonidal Sinus ရောဂါကို ကုသသည့် သမားရိုးကျနည်းလမ်းများကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့ပြီဖြစ်ပါသည်။ SiLaC® (Sinus Laser Closure) နည်းပညာသည် သမားရိုးကျခွဲစိတ်ကုသမှုကဲ့သို့ ထိခိုက်နာကျင်မှုများ မရှိဘဲ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင် အူမကြီး ခွဲစိတ် အထူးကု ဆရာဝန်ကြီးများမှ ဆောင်ရွက်ပေးသော ရောဂါကို အမြစ်ပြတ် သက်သာပျောက်ကင်းစေသည့် ခေတ်မီ လေဆာကုသမှု နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ Pilonidal Sinus ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ […]

ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စာစောင်များ

Scoliosis (ကျောရိုးစောင်းခြင်း) – ကျောရိုးကောက်ကွေးမှု ပိုမိုဆိုးရွားလာသောအခါ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အဆင့်မြင့်ကုထုံး

Scoliosis (ကျောရိုးစောင်းခြင်း) သည် များသောအားဖြင့် လူပျိုဖော်၊ အပျိုဖော်မဝင်မီ အရွယ်ကြီးထွားမှု မြန်ဆန်သည့် အချိန်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ လူပျိုဖော်ဝင်ပြီး ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် လူငယ်၏ ၃ ရာခိုင်းနှုန်းခန့်တွင်လဲ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာမှာ ဖြည်းဖြည်းချင်း ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သော်လည်း မကုသဘဲထားပါက နောင်တစ်ချိန်တွင် ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံ ပျက်ယွင်းခြင်း၊ အတွင်းအင်္ဂါများကို ထိခိုက်ခြင်းနှင့် ပုံမှန်လှုပ်ရှားသွားလာမှုကို ထိခိုက်စေပြီး အလုပ်မလုပ်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ကျောရိုးစောင်းရောဂါအချို့မှာ အလိုအလျောက် ပြန်ကောင်းသွားနိုင်သလို အချို့မှာလည်း ကျောရိုးထိန်းကိရိယာ (Brace) တပ်ဆင်ရုံဖြင့် ထိရောက်စွာ ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ပိုမိုပြင်းထန်သည့် ရောဂါအခြေအနေများအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျောရိုးစောင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။ Scoliosis (ကျောရိုးစောင်းခြင်း) ၏ လက္ခဏာများ မိဘတိုင်း ကျောရိုးစောင်းရောဂါ၏ လက္ခဏာများကို […]

ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စာစောင်များ