အာသီးကင်ဆာ

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

အာသီးကင်ဆာကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အကျိတ်၏ အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာကို သိရှိနိုင်ရန်၊ ထို့ပြင် လည်ချောင်း၊ လည်ပင်း၊ နားနှင့် နှာခေါင်းတို့ဆီသို့ ကင်ဆာပျံ့နှံ့သည့် လက္ခဏာများ ရှိ/မရှိ စစ်ဆေးရန် အာသီးကို သေချာစွာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဤသို့စမ်းသပ်ရာတွင် ဆရာဝန်က ၎င်း၏လက်ကို အသုံးပြု၍ လည်ပင်းတွင် ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းနေခြင်း ရှိ/မရှိ စမ်းသပ်ခြင်းလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်သည် အာသီးကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သော အနာအဆာများကို အနာစိမ်းပုံစံဖြင့် မျက်စိဖြင့် မြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း သတိပေးလက္ခဏာ အားလုံးကို အလွယ်တကူ ထင်ထင်ရှားရှား မမြင်တွေ့နိုင်ပါ။ အကယ်၍ ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေတစ်စုံတစ်ရာကို တွေ့ရှိပါက ပိုမိုပြည့်စုံသော အချက်အလက်များ ရရှိရန်နှင့် အခြေအနေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်က အောက်ပါနောက်ထပ် စစ်ဆေးမှုများကို ပုံမှန်အားဖြင့် အကြံပြုလေ့ရှိသည်-

• Imaging tests (ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှုများ): ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan)၊ PET scan နှင့် သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ကဲ့သို့သော စစ်ဆေးမှုများကို ကင်ဆာသည် အနီးနားရှိ တည်ဆောက်ပုံများ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားနေရာများသို့ ကျူးကျော်ပျံ့နှံ့သွားခြင်း ရှိ/မရှိ ဆုံးဖြတ်ရန် အသုံးပြုသည်။
• Biopsy (အသားစယူ စစ်ဆေးခြင်း): ရောဂါရှာဖွေမှုကို အတည်ပြုရန်အတွက် သင့်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်သည် အာသီးကို လှီးဖြတ်၍ အသားစယူခြင်း (Incisional biopsy) သို့မဟုတ် လည်ပင်းရှိ အကျိတ်ကို အပ်အသေးဖြင့် စုပ်ယူစစ်ဆေးခြင်း (Fine needle aspiration biopsy) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတွင်း သံသယဖြစ်ဖွယ် ဆဲလ်များကို ဓားငယ်လေး အသုံးပြု၍ ခံတွင်းထဲမှ နမူနာယူခြင်း သို့မဟုတ် လည်ပင်းရှိ အကျိတ်မှ ဆဲလ်များကို အပ်အမျှင်လေးဖြင့် စုပ်ယူခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းဆဲလ်များကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း (Microscope) အောက်တွင် အသေးစိတ် စစ်ဆေးပါသည်။
• Blood tests (သွေးစစ်ခြင်း): သွေးစစ်ခြင်းကို အာသီးကင်ဆာ ရောဂါရှာဖွေရန် တိုက်ရိုက်အသုံးမပြုသော်လည်း ကုသမှုမစတင်မီ သင်၏ ယေဘုယျကျန်းမာရေး အခြေအနေကို ဆန်းစစ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

ဆရာဝန်သည် သတ်မှတ်ထားသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများမှရရှိသည့် အချက်အလက်များကို အသုံးပြု၍ ကင်ဆာအဆင့် (Stage) ကို သတ်မှတ်သည်။ အာသီးကင်ဆာ အဆင့်များသည် အဆင့် 0 (သုည) မှ IV (လေး) အထိ ရှိပြီး ကနဦးအဆင့်များသည် ကင်ဆာအကျိတ် အနည်းငယ်သာရှိပြီး အာသီးအတွင်း၌သာ ကန့်သတ်ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် အနီးနားရှိ ပြန်ရည်ကျိတ် အနည်းငယ်ဆီသို့သာ ပျံ့နှံ့သေးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အဆင့်မြင့်သော အဆင့်များသည် ကင်ဆာပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး ပြန်ရည်ကျိတ် အမြောက်အမြား သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်းကို ပြသသည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

အာသီးကင်ဆာ ကုသမှုကို ရွေးချယ်ရာတွင် ကင်ဆာ၏ အရွယ်အစား၊ အဆင့်၊ HPV ပိုး ရှိ/မရှိ အခြေအနေတို့အပြင် လူနာ၏ ယေဘုယျ ကျန်းမာရေးနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ နှစ်သက်မှု စသည့်အချက်များပေါ်တွင် မူတည်သည်။ အာသီးကင်ဆာအတွက် ကုသမှု ရွေးချယ်စရာများတွင် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း သို့မဟုတ် ကီမိုဆေးသွင်းကုသခြင်းနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး နှစ်မျိုးစလုံး ပေါင်းစပ်ကုသခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသီများသည် လက်ရှိတွင် HPV နှင့် ဆက်စပ်နေသော အာသီးကင်ဆာ ဝေဒနာရှင်များအတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်နှင့် ကီမိုဆေးဝါး ပမာဏကို လျှော့ချအသုံးပြုနိုင်ခြေကို လေ့လာစုံစမ်းနေကြသည်။ ဤအလှည့်ကျကုသမှု နည်းလမ်းသစ်သည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ပြီး ကနဦးလေ့လာမှုများအရ ဆေးပမာဏအများကြီး သုံးစွဲခြင်းကဲ့သို့ပင် ထိရောက်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။

• ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery): အာသီးကင်ဆာအတွက် ခွဲစိတ်မှု၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ကင်ဆာဖြစ်နေသော တစ်ရှူးများကို ဖြစ်နိုင်သမျှ အများဆုံး ဖယ်ရှားရန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အာသီးကင်ဆာ အဆင့်အားလုံးအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးနှင့် ကီမိုဆေးသွင်းကုသခြင်းတို့က အကျိတ်ကို အမြစ်ပြတ်အောင် မချေမှုန်းနိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ထို့ပြင် ကင်ဆာသည် အနီးနားရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက လည်ပင်းရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်များကို ဖယ်ရှားခြင်း (Neck dissection) လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• Transoral robotic surgery – TORS (ခံတွင်းမှတစ်ဆင့် စက်ရုပ်အကူအညီဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်း): ဤသည်မှာ လည်ချောင်းနောက်ဘက်ရှိ လက်လှမ်းမီရန် ခက်ခဲသော နေရာများကို ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်သည့် အဆင့်မြင့် ခွဲစိတ်မှု လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစောပိုင်းအဆင့် အာသီးကင်ဆာအတွက် အလေ့အထု အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ TORS တွင် စက်ရုပ်နည်းပညာကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ခွဲစိတ်ချိန်ကို လျှော့ချနိုင်ခြင်း၊ ဆေးရုံတက်ရသည့် ရက်တိုခြင်းနှင့် အစာမျိုခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေခြင်း အပါအဝင် အကျိုးကျေးဇူးများစွာကို ရရှိစေပါသည်။
• ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiation therapy): ကင်ဆာဆဲလ်များကို ပစ်မှတ်ထား ချေမှုန်းရန်အတွက် စွမ်းအင်မြင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်လှိုင်းများကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်းအဆင့် အာသီးကင်ဆာ အခြေအနေတွင် အကျိတ်ကို သေးငယ်သွားစေရန် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ခွဲစိတ်မှုအပြီးတွင် ကျန်ရှိနေနိုင်သော ကင်ဆာဆဲလ်များကို အမြစ်ပြတ် ချေမှုန်းရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• ကီမိုဆေးသွင်းကုသခြင်း (Chemotherapy): ကင်ဆာကို တိုက်ဖျက်နိုင်သော ဆေးဝါးများကို သောက်ဆေးအဖြစ် ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သွေးပြန်ကြောအတွင်းသို့ ထိုးနှံခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ ပေးဝေခြင်း ဖြစ်သည်။ အာသီးကင်ဆာ ကုသရာတွင် ၎င်းကို ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံးနှင့် တွဲဖက်၍ မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အခြားသော ကုသမှုများ မလုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးတွင် ကီမိုဆေးသွင်းကုသခြင်းကို အကျိတ်ကြီးထွားမှုကို နှေးကွေးစေရန်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကုထုံး (Rehabilitation): ခွဲစိတ်ကုသမှု သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုထုံး ခံယူပြီးနောက် ပြန်လည်နာလန်ထူလာရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ စကားပြောကုထုံးပညာရှင်များ (Speech therapists)၊ အစာမျိုကုထုံးပညာရှင်များ (Swallowing therapists)၊ အာဟာရပညာရှင်များ၊ အကြောအဆစ် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ပညာရှင်များ (Physical therapists) နှင့် လုပ်ငန်းခွင်အခြေပြု ကုထုံးပညာရှင်များ (Occupational therapists) အပါအဝင် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကျွမ်းကျင်သူများသည် လူနာများအတွက် လိုအပ်သော ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကူညီပံ့ပိုးပေးကြသည်။

Doctors who treat this condition