ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်လျှာခင်တွယ်ခြင်း (Tongue-tie)

သို့မဟုတ် ဆေးပညာအရ Ankyloglossia ဟုခေါ်သော အခြေအနေသည် လျှာသည် ခံတွင်းအောက်ခြေနှင့် ကပ်နေခြင်းကြောင့် လျှာ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လျှာ၏ အောက်ဘက်နှင့် ခံတွင်းအောက်ခြေကို ဆက်သွယ်ထားသော Lingual frenulum ဟုခေါ်သည့် တစ်ရှူးမျှင်လေးသည် ပုံမှန်ထက် တိုလွန်းခြင်း၊ ထူလွန်းခြင်း သို့မဟုတ် တင်းလွန်းခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဤအခြေအနေသည် မိခင်နို့တိုက်ကျွေးမှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်ပြီး လျှာထုတ်ရန် ခက်ခဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ကလေးငယ်များတွင် စားသောက်ခြင်း၊ စကားပြောခြင်းနှင့် မျိုချခြင်း စွမ်းရည်များကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ အချို့သော လျှာခင်တွယ်ခြင်း အခြေအနေများသည် ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ မပေးနိုင်သော်လည်း အချို့မှာမူ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန်အတွက် ရိုးရှင်းသော ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

လျှာခင်တွယ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် ပေါ့ပါးသော အဆင့်မှ ပြင်းထန်သော အဆင့်အထိ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ သိသာထင်ရှားသော လက္ခဏာတစ်ခုမှာ သင့်ကလေး၏လျှာသည် နှလုံးပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်နေခြင်း သို့မဟုတ် လျှာထိပ်တွင် အထစ်လေး ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ကိစ္စအတော်များများတွင် လျှာခင်တွယ်ခြင်းသည် အနည်းငယ်သာဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို သိသိသာသာ ထိခိုက်ခြင်း မရှိပါ။

လျှာခင်တွယ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

  • လျှာကို အပေါ်သွားများနှင့် ထိရန် မြှင့်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးတိုက်ရွှေ့ခြင်းတွင် ခက်ခဲခြင်း။
  • လျှာကို အာခေါင် သို့မဟုတ် အပေါ်ရှေ့သွားများနှင့် ထိရန်လိုအပ်သော အသံများကို ထွက်ဆိုရာတွင် ခက်ခဲခြင်း။ လူကြီးများတွင်မူ စကားသံမပီသခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
  • မိခင်နို့စို့ရာတွင် လျှာဖြင့် ငုံခဲရန် ခက်ခဲခြင်း။
  • အစားအစာ မျိုချရ ခက်ခဲခြင်း။
  • ရေခဲမုန့်ကို လျှာဖြင့် လျက်ရန် ခက်ခဲခြင်း။
  • လေမှုတ်တူရိယာများ တီးခတ်ရန် ခက်ခဲခြင်း။
  • လျှာကို အောက်ရှေ့သွားများ၏ အပြင်ဘက်သို့ ထုတ်၍မရခြင်း။
  • လျှာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ တိမ်းစောင်းနေခြင်း။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

ပုံမှန်အားဖြင့် လျှာအောက်ရှိ တစ်ရှူးမျှင်လေး (Lingual frenulum) သည် ကလေးမွေးဖွားခြင်း မပြုမီတွင် ကွဲကွာသွားလေ့ရှိပြီး လျှာကို လွတ်လပ်စွာ လှုပ်ရှားနိုင်စေပါသည်။ လျှာခင်တွယ်သောအခါတွင်မူ အဆိုပါ တစ်ရှူးမျှင်သည် လျှာ၏အခြေတွင် ဆက်လက်ကပ်ငြိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ လျှာခင်တွယ်ခြင်း အချို့သည် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် ဆက်စပ်နေသော်လည်း ဤသို့ဖြစ်ရသည့် အတိအကျ အကြောင်းရင်းကိုမူ ယခုထက်ထိ မသိရှိရသေးပါ။

ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားသူများ

လျှာခင်တွယ်ခြင်းသည် မည်သူမဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အမျိုးသမီးများထက် အမျိုးသားများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များလေ့ရှိပါသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် မိသားစုအတွင်း မျိုးရိုးလိုက်၍ ဖြစ်ပွားတတ်သော သဘောရှိပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ယေဘုယျအားဖြင့် လျှာခင်တွယ်ခြင်းကို ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် သိရှိနိုင်ပါသည်။ ဆရာဝန်များသည် မွေးကင်းစကလေးငယ်များ၏ လျှာပုံသဏ္ဌာန်နှင့် လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်းကို အကဲဖြတ်ရန် စစ်ဆေးရေးကိရိယာတစ်ခုကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ကုသမှု

လျှာခင်တွယ်ခြင်းကို ကုသရန်လိုအပ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိမှာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံရဆဲ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ အချို့သော ဆရာဝန်များနှင့် နို့တိုက်ကျွေးမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများက ကလေးမွေးဖွားပြီး ဆေးရုံမှမဆင်းမီ ချက်ချင်းပြုပြင်ရန် အကြံပြုကြသော်လည်း၊ အချို့ကမူ အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်ရန် ပိုမိုနှစ်သက်ကြပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လျှာအောက်ရှိ တင်းနေသော တစ်ရှူးမျှင်လေးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာ မပေးဘဲ သူ့အလိုလို လျော့ရဲသွားတတ်ပါသည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင်မူ လျှာခင်တွယ်ခြင်းသည် ဆက်ရှိနေသော်လည်း သိသာထင်ရှားသော အခက်အခဲများကို မဖြစ်စေပါ။

အကယ်၍ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးရာတွင် အခက်အခဲရှိပါက နို့တိုက်ကျွေးမှုဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ခြင်းက အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပြီး၊ စကားပြောကျွမ်းကျင်သူ (Speech-language pathologist) နှင့် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် စကားသံများကို ပီသလာအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ လျှာခင်တွယ်ခြင်းက ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေပါက မွေးကင်းစကလေးများ၊ ကလေးငယ်များ သို့မဟုတ် လူကြီးများအတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

အသုံးများသော ခွဲစိတ်မှုပုံစံ နှစ်မျိုးရှိပါသည် –

Frenotomy (လျှာခင်ကို ဖြတ်တောက်ခြင်း)

Frenotomy ဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းသော ခွဲစိတ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆေးရုံရှိ ကလေးပြုစုဆောင် သို့မဟုတ် ဆရာဝန်၏ ဆေးခန်းတွင် မေ့ဆေး/ထုံဆေး အသုံးပြု၍ဖြစ်စေ၊ မသုံးဘဲဖြစ်စေ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွင် ဆရာဝန်သည် လျှာအောက်ရှိ တစ်ရှူးမျှင်လေး (Lingual frenulum) ကို စစ်ဆေးပြီး ပိုးသတ်ထားသော ကတ်ကြေးဖြင့် ညှပ်၍ လွှတ်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ်မှာ အလွန်မြန်ဆန်ပြီး နာကျင်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိပါသည်၊ အကြောင်းမှာ အဆိုပါတစ်ရှူးမျှင်တွင် အာရုံကြောနှင့် သွေးကြော အနည်းငယ်သာ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သွေးထွက်ခြင်းမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး ထွက်ခဲ့လျှင်လည်း အနည်းငယ်သာ ရှိတတ်ပါသည်။ ခွဲစိတ်မှုပြီးသည်နှင့် ကလေးကို ချက်ချင်း မိခင်နို့ တိုက်ကျွေးနိုင်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများတွင် သွေးထွက်ခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ လျှာ သို့မဟုတ် သွားရည်ဂလင်းများ ထိခိုက်ခြင်း၊ အမာရွတ်ထင်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ရှူးမျှင်လေးသည် လျှာအောက်ခြေသို့ ပြန်လည်ကပ်သွားခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

Frenuloplasty (လျှာခင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း)

Frenuloplasty ဆိုသည်မှာ Frenotomy နည်းလမ်းဖြင့် မဖြေရှင်းနိုင်သော လျှာခင်တွယ်ခြင်း ပြဿနာများအတွက် မေ့ဆေးအသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ရသော ခွဲစိတ်မှု ဖြစ်ပါသည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွင် တစ်ရှူးမျှင်ကို လွှတ်ပေးပြီးနောက် ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာကို အရည်ပျော်ချုပ်ရိုးများဖြင့် ပြန်လည်ချုပ်ပေးခြင်း ပါဝင်ပါသည်။ သွေးထွက်ခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ လျှာ သို့မဟုတ် သွားရည်ဂလင်းများ ထိခိုက်ခြင်း၊ အမာရွတ်ထင်ခြင်း သို့မဟုတ် မေ့ဆေးနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်းကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများမှာ ဖြစ်ပွားလေ့မရှိသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေတော့ ရှိပါသည်။ Frenuloplasty ပြုလုပ်ပြီးနောက် လျှာ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် အမာရွတ်ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် လျှာလေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition