ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း
ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း (Toe walking) အကြောင်း သိကောင်းစရာ
ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း (Toe walking) သည် လမ်းစလျှောက်တတ်စ ကလေးငယ်များတွင် အတွေ့ရများပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ကလေးအသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အလိုအလျောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားတတ်သည်။ သို့သော်လည်း လမ်းလျှောက်တတ်စအရွယ်ထက်ကျော်လွန်သည်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက ၎င်းသည် အလေ့အထတစ်ခု ဖြစ်သွားနိုင်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကလေး၏ ကြီးထွားမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ပုံမှန်အတိုင်း တိုးတက်နေသရွေ့ ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းသည် စိုးရိမ်စရာမရှိပါ။ သို့သော် အချို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် ၎င်းသည် မွေးရာပါ ဦးနှောက်ချို့ယွင်း၍ လှုပ်ရှားမှုမသန်စွမ်းသည့်ရောဂါ (Cerebral palsy)၊ ကြွက်သားကျုံ့လှီရောဂါ (Muscular dystrophy) သို့မဟုတ် အော်တစ်ဇင်ရောဂါ (Autism spectrum disorder) ကဲ့သို့သော ဝေဒနာများနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ခြေဖျားထောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ခြေဖဝါးအရှေ့ပိုင်းဖြင့် လမ်းလျှောက်ခြင်းဖြင့် လက္ခဏာပြတတ်သော ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းကို အသက် ၂ နှစ်ကျော်လွန်သော ကလေးငယ်များတွင် တွေ့ရှိရပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်ပါသည်။ အကယ်၍ ခြေထောက်ကြွက်သားများ တင်းကျပ်ခြင်း၊ ဖနောင့်ကြိုး (Achilles tendon) တောင့်တင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှု မဟန်ချက်ညီခြင်းကဲ့သို့သော အခြားလက္ခဏာများ တွဲဖက်ပါရှိနေပါက ပိုမိုစောစီးစွာ ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
ပုံမှန်အားဖြင့် ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းသည် ကလေးငယ် လမ်းစတင်သင်ယူချိန်တွင် အလေ့အထတစ်ခုအနေဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် အောက်ပါကဲ့သို့သော အရင်းခံရောဂါအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်-
- ဖနောင့်ကြိုးတိုခြင်း (Short achilles tendon): ခြေသလုံးအောက်ပိုင်းကြွက်သားများနှင့် ဖနောင့်ရိုးနောက်ပိုင်းကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသော ဤအကြောသည် တိုလွန်းနေနိုင်ပြီး ဖနောင့်ကို မြေပြင်နှင့် မထိစပ်နိုင်အောင် ဖြစ်စေသည်။
- အော်တစ်ဇင် (Autism): ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းသည် ကလေး၏ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးစွမ်းရည်များကို ထိခိုက်စေသော အော်တစ်ဇင်အုပ်စုဝင်ရောဂါများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနေတတ်သည်။
- ကြွက်သားကျုံ့လှီရောဂါ (Muscular dystrophy): ကြွက်သားမျှင်များ ပျက်စီးလွယ်ပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အားနည်းသွားတတ်သော ဤမျိုးရိုးလိုက်ရောဂါတွင် အထူးသဖြင့် ကလေးသည် ကနဦးက လမ်းပုံမှန်လျှောက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း ဖြစ်ပွားလာနိုင်သည်။
- မွေးရာပါ ဦးနှောက်ချို့ယွင်း၍ လှုပ်ရှားမှုမသန်စွမ်းခြင်း (Cerebral palsy): ကြွက်သားလုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိန်းချုပ်သည့် မရင့်မှည့်သေးသော ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ဖွံ့ဖြိုးခြင်းကြောင့် လှုပ်ရှားမှု၊ ကြွက်သားသန်စွမ်းမှု သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်ဟန်ချက်တို့ကို ထိခိုက်စေသော ဤရောဂါသည် ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Risk factors (အန္တရာယ်ရှိစေသော အချက်များ)
တိကျသော အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ အလေ့အထအရ ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း (Idiopathic toe walking) သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် မိသားစုမျိုးရိုး လိုက်တတ်သော လက္ခဏာရှိနိုင်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)
ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းကို သတိပြုမိနိုင်ပြီး လမ်းလျှောက်ပုံဆန်းစစ်ခြင်း (Gait analysis) သို့မဟုတ် ကြွက်သားလျှပ်စစ်လှိုင်းတိုင်းတာခြင်း (Electromyography – EMG) ကဲ့သို့သော နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။ EMG စစ်ဆေးမှုတွင် ခြေသလုံးကြွက်သားအတွင်းသို့ သေးငယ်သော အပ်လျှပ်ခေါင်း (Needle electrode) တစ်ခု ထည့်သွင်း၍ ၎င်း၏ လျှပ်စစ်လှုပ်ရှားမှုကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်ပြီး မွေးရာပါ ဦးနှောက်ချို့ယွင်း၍ လှုပ်ရှားမှုမသန်စွမ်းခြင်း (Cerebral palsy) သို့မဟုတ် အော်တစ်ဇင် (Autism) ကဲ့သို့သော ဝေဒနာများကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အသုံးဝင်ပါသည်။ အကယ်၍ ကလေးတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျခြင်း ရှိနေသည်ဟု သံသယရှိပါက ဆရာဝန်က အာရုံကြောဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများ သို့မဟုတ် စမ်းသပ်မှုများကိုလည်း လမ်းညွှန်နိုင်ပါသည်။
ကုသခြင်း (Treatment)
အကယ်၍ သင့်ကလေးသည် အလေ့အထအရ ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း ဖြစ်ပါက ပုံမှန်အားဖြင့် ဤအလေ့အထသည် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ သဘာဝအတိုင်း ပျောက်ကင်းသွားတတ်သဖြင့် သီးသန့်ကုသမှု ခံယူရန် မလိုအပ်ပါ။ ဆရာဝန်သည် ပုံမှန်ပြသသည့် အကြိမ်များတွင် ကလေး၏ လမ်းလျှောက်ပုံကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရန် ရွေးချယ်နိုင်ပါသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုခုကြောင့် ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်း ဖြစ်ရသည့် ဖြစ်ရပ်များတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ကုသမှုရွေးချယ်စရာများ၌ အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-
- ခြေထောက်ထိန်းကိရိယာများ သို့မဟုတ် အခုအခံများ (Leg braces or splints): ဤအထောက်အကူပြုပစ္စည်းများသည် ပုံမှန်လမ်းလျှောက်မှုပုံစံ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးရာတွင် အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။
- ကာယကုထုံး (Physical therapy): ခြေထောက်နှင့် ခြေဖဝါးကြွက်သားများကို ညင်သာစွာ ဆန့်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ကလေး၏ လမ်းလျှောက်မှုပုံစံကို ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေနိုင်ပါသည်။
- ကျောက်ပတ်တီး အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲတင်ခြင်း (Serial casting): ကာယကုထုံး သို့မဟုတ် ခြေထောက်ထိန်းကိရိယာများဖြင့် ထိရောက်မှုမရှိပါက ခြေချောင်းများကို ခြေသလုံးဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်ကွေးဆန့်နိုင်စွမ်း တိုးတက်လာစေရန်အတွက် ဒူးအောက်ပိုင်း ကျောက်ပတ်တီးများကို အဆင့်ဆင့်လဲလှယ်တင်သည့်နည်းလမ်းကို ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
- ဘိုတောက်စ်ဆေး ထိုးခြင်း (Onabotulinumtoxin): ပုံမှန်လမ်းလျှောက်မှုပုံစံ ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် အထောက်အကူပြုသည့်အနေဖြင့် ခြေသလုံးကြွက်သားများအတွင်းသို့ ဤဆေးထိုးခြင်းကို တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
- ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery): အခြားသော ရှေးရိုးစွဲကုသမှုနည်းလမ်းများ မအောင်မြင်ပါက ခြေသလုံးအောက်ပိုင်းနောက်ဘက်ရှိ ကြွက်သားများ သို့မဟုတ် အကြောများကို ရှည်ထွက်လာစေရန် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ရန် ဆရာဝန်က လမ်းညွှန်နိုင်ပါသည်။
အကယ်၍ ခြေဖျားထောက်လမ်းလျှောက်ခြင်းသည် မွေးရာပါ ဦးနှောက်ချို့ယွင်း၍ လှုပ်ရှားမှုမသန်စွမ်းခြင်း၊ အော်တစ်ဇင် သို့မဟုတ် အခြားပြဿနာများနှင့် ဆက်စပ်နေပါက ကုသမှုသည် အဆိုပါ အရင်းခံအကြောင်းရင်း သို့မဟုတ် ရောဂါအခြေအနေကို ဖြေရှင်းကုသခြင်းအပေါ်တွင်သာ အဓိကထားပါလိမ့်မည်။
