သွေးပြန်ကြောရောင်ရမ်းပြီး သွေးခဲခြင်း
အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
သွေးပြန်ကြောရောင်ရမ်းပြီး သွေးခဲခြင်းဆိုသည်မှာ သွေးပြန်ကြောတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသောနေရာများတွင် သွေးခဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဆိုလိုပြီး များသောအားဖြင့် ခြေထောက်များတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အရေပြားမျက်နှာပြင်နှင့် နီးကပ်သော သွေးပြန်ကြောများတွင် ဖြစ်ပေါ်ပါက အပေါ်ယံသွေးပြန်ကြောရောင်ခြင်းဟု ခေါ်ပြီး ကြွက်သားများအတွင်းပိုင်းရှိ သွေးပြန်ကြောများတွင် ဖြစ်ပေါ်ပါက အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုကာ ၎င်းသည် ကျန်းမာရေးကို များစွာ ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ ဤအခြေအနေနှစ်မျိုးလုံးကို ထိရောက်စွာ ကုသရန်အတွက် များသောအားဖြင့် သွေးကျဲဆေးများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ခြေထောက်သွေးပြန်ကြောအတွင်း သွေးခဲခြင်း
ခြေထောက်သွေးပြန်ကြောအတွင်း သွေးခဲခြင်းကြောင့် ထိခိုက်မိသောနေရာတွင် နာကျင်ခြင်း၊ ပူနွေးခြင်းနှင့် ထိလျှင်နာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အချိန်ကြာမြင့်စွာ လှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ နေခြင်းတို့ကြောင့် ဤဝေဒနာကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။
အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်းသည် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် များသောအားဖြင့် သွေးကျဲဆေးများဖြင့် ကုသရသည်။ ထို့အတူ အပေါ်ယံသွေးပြန်ကြောရောင်ရမ်းခြင်း အချို့သောအခြေအနေများတွင်လည်း သွေးကျဲဆေးများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
အပေါ်ယံသွေးပြန်ကြောရောင်ခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် ပူနွေးခြင်း၊ ထိလျှင်နာခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် နီမြန်းခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သလို အရေပြားအောက်တွင် တင်းမာပြီး နီမြန်းနေသော အကြောချောင်းလေးကိုလည်း တွေ့ရနိုင်ပါသည်။ အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင်မူ ခြေထောက်ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ထိလျှင်နာခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။
အပေါ်ယံတွင် ဖြစ်ပွားပါက –
- ထိခိုက်သောနေရာတွင် ထိလျှင်နာခြင်း၊ ပူနွေးခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်း
- ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နီမြန်းခြင်း
အတွင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားပါက –
- နာကျင်ခြင်း
- ရောင်ရမ်းခြင်း
အရေပြားမျက်နှာပြင်အနီးရှိ သွေးပြန်ကြောတွင် ဖြစ်ပါက အရေပြားအောက်တွင် တင်းမာပြီး နီမြန်းနေသော အကြောချောင်းကို မြင်တွေ့နိုင်ပါသည်။ ခြေထောက်အတွင်းပိုင်းရှိ သွေးပြန်ကြောတွင် ဖြစ်ပါက ခြေထောက်တစ်ဖက်လုံး ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ထိလျှင်နာခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။
သွေးပြန်ကြော နီမြန်းခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ထိလျှင်နာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက၊ အထူးသဖြင့် သင့်တွင် ဤရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ အချက်အလက်များ ရှိနေပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း ပြသသင့်ပါသည်။
အောက်ပါအခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်ပါက အရေးပေါ်ဌာနသို့ ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ပါ –
- ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်း၊ ချောင်းဆိုးလျှင် သွေးပါခြင်းနှင့် အဆုတ်အတွင်း သွေးခဲပိတ်ခြင်းကို ညွှန်ပြနေသည့် အခြားလက္ခဏာများ ခံစားရခြင်း။
- သွေးပြန်ကြောရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့သည် အလွန်ပြင်းထန်နေခြင်း။
ဖြစ်နိုင်ပါက ဆေးရုံ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်ထံသွားရာတွင် တစ်ဦးဦးအား အဖော်လိုက်ပါခိုင်းပါ။ သင်ကိုယ်တိုင် ကားမောင်းရန် ခက်ခဲနိုင်သည့်အပြင် အဖော်ပါလာခြင်းက ဆရာဝန်ပေးသော အချက်အလက်များကို မှတ်သားရာတွင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါလိမ့်မည်။
အကြောင်းရင်းများ
သွေးပြန်ကြော ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ မျိုးရိုးလိုက်သော သွေးခဲစနစ်ချို့ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံတက်ရခြင်းနှင့် ဒဏ်ရာကြောင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ မလှုပ်မယှက်နေရခြင်းတို့ကြောင့် သွေးခဲများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဤရောဂါကို ဖြစ်စေသည်။ အဓိက အကြောင်းရင်းများမှာ –
- သွေးပြန်ကြော ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်း
- မျိုးရိုးလိုက်သော သွေးခဲခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ
- ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံတက်ရခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ မလှုပ်မယှက် နေရခြင်း
ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများစေသော အချက်များ
အချိန်ကြာမြင့်စွာ လှုပ်ရှားမှုမရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးကုသမှုအတွက် သွေးပြန်ကြောအတွင်း ပိုက်ထည့်ထားရခြင်းတို့က ဤရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။ သွေးပြန်ကြောထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်နှုန်းထိန်းစက် တပ်ဆင်ထားခြင်းတို့ကလည်း အန္တရာယ်ကို ပိုများစေနိုင်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၊ မီးဖွားပြီးစ အမျိုးသမီးများ၊ သန္ဓေတားဆေး သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းအစားထိုးဆေး သောက်သုံးနေသူများတွင်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။ အခြားသော အချက်များမှာ မျိုးရိုးထဲတွင် သွေးခဲလွယ်သော ရာဇဝင်ရှိခြင်း၊ ယခင်က ဤရောဂါဖြစ်ဖူးခြင်း၊ လေဖြတ်ဖူးခြင်း၊ အသက် ၆၀ ကျော်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် လွန်ကဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာရောဂါနှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကလည်း အန္တရာယ်ကို ပိုမိုတိုးစေပါသည်။
အကယ်၍ သင့်တွင် ဤအချက်များ ရှိနေပါက ခရီးဝေးသွားခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်ပြီး လှုပ်ရှားမှုမရှိဘဲ နားနေရမည့်အချိန်များ မတိုင်မီ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နည်းလမ်းများကို ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သင့်ပါသည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
သွေးပြန်ကြောရောင်ရမ်းပြီး သွေးခဲခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် ဆရာဝန်သည် သင်ခံစားနေရသော လက္ခဏာများကို မေးမြန်းစစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပြီး အရေပြားမျက်နှာပြင်အနီးရှိ သွေးပြန်ကြောများကို စမ်းသပ်ပါမည်။ ထို့အပြင် ခြေထောက်အတွင်း အပေါ်ယံ သို့မဟုတ် အတွင်းပိုင်း သွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးရန် အာထရာဆောင်း (Ultrasound) ရိုက်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ သွေးစစ်ဆေးမှုမှတစ်ဆင့် သွေးခဲကို အရည်ပျော်စေသော ဓာတ်ပစ္စည်းများ မြင့်တက်နေခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ခွဲခြားနိုင်ပြီး ရောဂါပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကိုလည်း ဆန်းစစ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါအတည်ပြုရန်အတွက် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများအနက် တစ်ခုခုကို ဆရာဝန်က ရွေးချယ်နိုင်ပါသည် –
- အာထရာဆောင်း ရိုက်ခြင်း၊ လက်ကိုင်နှင့်တူသော ကိရိယာလေးကို ခြေထောက်၏ ထိခိုက်နေသောနေရာပေါ်တွင် ပွတ်ဆွဲ၍ အသံလှိုင်းများလွှတ်ကာ စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအသံလှိုင်းများမှတစ်ဆင့် ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ပုံရိပ်များဖော်ထုတ်ပေးပြီး ၎င်းစစ်ဆေးမှုသည် ရောဂါကို အတည်ပြုပေးနိုင်သည့်အပြင် အပေါ်ယံ သို့မဟုတ် အတွင်းပိုင်း သွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း ဖြစ်သည်ကိုပါ ခွဲခြားပေးနိုင်ပါသည်။
- သွေးစစ်ခြင်း၊ သွေးခဲရှိသူ အများစုတွင် သွေးခဲကို အရည်ပျော်စေသော သဘာဝဓာတ်ပစ္စည်းတစ်မျိုး (D dimer) ပမာဏ မြင့်တက်နေလေ့ရှိသည်။ သို့သော် အခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေများကြောင့်လည်း ဤဓာတ်ပစ္စည်း မြင့်တက်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် ရောဂါကို အပြတ်အသတ် မဆုံးဖြတ်နိုင်သော်လည်း နောက်ထပ် လိုအပ်သော စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။ ၎င်းသည် အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း မရှိကြောင်း အတည်ပြုရန်နှင့် ရောဂါပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများကို ခွဲခြားရန်အတွက်လည်း အသုံးဝင်ပါသည်။
ကုသခြင်း
အပေါ်ယံသွေးပြန်ကြောရောင်ခြင်းအတွက် များသောအားဖြင့် ရေနွေးဝတ်ကပ်ခြင်း၊ ခြေထောက်ကို မြှင့်ထားခြင်း၊ ရောင်ရမ်းမှုနှင့် နာကျင်မှု သက်သာစေသော ဆေးများသောက်ခြင်းနှင့် ခြေစွပ်အကျပ်များ ဝတ်ဆင်ခြင်းတို့ဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်။ ဤအခြေအနေသည် များသောအားဖြင့် အလိုအလျောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားတတ်ပါသည်။
အပေါ်ယံနှင့် အတွင်းပိုင်း သွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးအတွက် သွေးခဲများ အရည်ပျော်စေရန် သွေးကျဲဆေးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။ ဆေးပတ်တီးသဖွယ် အလုပ်လုပ်သော ခြေစွပ်အကျပ်များသည် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သွေးကျဲဆေးနှင့် မသင့်တော်ပါက ဝမ်းဗိုက်အတွင်းရှိ အဓိကသွေးပြန်ကြောကြီးထဲတွင် သွေးခဲစစ်ထုတ်ကိရိယာ (Filter) တစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် သွေးခဲများ အဆုတ်သို့ မရောက်အောင် တားဆီးနိုင်ပါသည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် သွေးပြန်ကြောထောင်ခြင်းကို ခွဲစိတ်ဖယ်ထုတ်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။
ဖိအားသုံး ခြေစွပ်အကျပ်များ (Compression stockings)
၎င်းခြေစွပ်များသည် ခြေထောက်ကို ဖိအားပေးခြင်းဖြင့် သွေးလှည့်ပတ်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်စေပါသည်။ ခြေစွပ်ဝတ်ဆင်ရာတွင် ခက်ခဲပါက အထောက်အကူပြု ကိရိယာများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
အောက်ပါ ကုသမှုနည်းလမ်းများကိုလည်း ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည် –
- သွေးကျဲဆေးများ၊ အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်းအတွက် သွေးခဲများ ပိုမိုကြီးမားမလာစေရန် သွေးကျဲဆေးကို အပ်ဖြင့် ထိုး၍ ကုသနိုင်ပါသည်။ ထို့နောက် သွေးခဲအသစ်များ ထပ်မံမဖြစ်ပေါ်စေရန် သွေးကျဲဆေးပြားများကို လပေါင်းများစွာ ဆက်လက်သောက်သုံးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ သွေးကျဲဆေးများသည် သွေးအလွန်အမင်း ထွက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက်ကို တိကျစွာ လိုက်နာရန် အရေးကြီးပါသည်။
- သွေးခဲအရည်ဖျော်ဆေးများ၊ သွေးခဲကို ဆေးဝါးဖြင့် အရည်ပျော်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်သော အတွင်းပိုင်းသွေးပြန်ကြောပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အဆုတ်အတွင်း သွေးခဲပိတ်ခြင်း ဖြစ်ပွားသူများတွင် သွေးခဲများကို အမြန်ဆုံး အရည်ပျော်သွားစေရန် ဤဆေးများကို အသုံးပြုပါသည်။
- ဗေနာကာဗာ စစ်ထုတ်ကိရိယာ (Vena cava filter)၊ သွေးကျဲဆေး သောက်ရန် မသင့်တော်သူများတွင် ဗိုက်အတွင်းရှိ အဓိကသွေးပြန်ကြောကြီးထဲတွင် စစ်ထုတ်ကိရိယာတစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခြေထောက်မှ ပြုတ်ထွက်လာသော သွေးခဲများ အဆုတ်ထဲသို့ မရောက်အောင် တားဆီးပေးပါသည်။ မလိုအပ်တော့သည့်အခါတွင် ၎င်းကိရိယာကို ပြန်လည်ထုတ်ယူလေ့ရှိပါသည်။
- သွေးပြန်ကြောထောင်ခြင်းကို ခွဲစိတ်ဖယ်ထုတ်ခြင်း၊ နာကျင်မှုဖြစ်စေသော သို့မဟုတ် ခဏခဏ ပြန်ဖြစ်နေသော သွေးပြန်ကြောထောင်ခြင်းများကို ခွဲစိတ်ဖယ်ထုတ်နိုင်ပါသည်။ ဤသို့ ဖယ်ထုတ်ခြင်းကြောင့် ခြေထောက်ရှိ သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ထိခိုက်မှု မရှိစေပါ။ အကြောင်းမှာ ခြေထောက်အတွင်းပိုင်းရှိ ပိုမိုကြီးမားသော သွေးပြန်ကြောများက သွေးပမာဏ အမြောက်အမြားကို သယ်ဆောင်ပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
