နှလုံးသွေးကြောပတ်လမ်း အလိုအလျောက် ကွဲအက်ခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

SCAD ကို များသောအားဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိလေ့ရှိသည်။ ရောဂါရှာဖွေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည် –

• ကျန်းမာရေးရာဇဝင် မေးမြန်းခြင်း – သင်၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် မိသားစု ကျန်းမာရေးရာဇဝင်များနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။
• ရောဂါရှာဖွေရေး စစ်ဆေးမှုများ – ၎င်းတို့ကို နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆန်းစစ်ရန် အသုံးပြုပြီး နှလုံးရုတ်တရက်ရပ်ခြင်း (Heart attack) ကို စစ်ဆေးဖော်ထုတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် စစ်ဆေးမှုများနှင့် ဆင်တူသည်။

SCAD ကို ရောဂါရှာဖွေရန် စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –

• သွေးစစ်ခြင်း – နှလုံးရုတ်တရက်ရပ်ခြင်းကဲ့သို့သော နှလုံးထိခိုက်ပျက်စီးမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အချို့သော ပရိုတင်းဓာတ်များသည် သွေးထဲသို့ စိမ့်ထွက်လာတတ်သည်။ ဤပရိုတင်းဓာတ်များကို သွေးစစ်ခြင်းဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့အပြင် အခြားသော သွေးစစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ထပ်မံပြုလုပ်နိုင်သည်။
• နှလုံးစက်ဂရပ်ဖ်ရိုက်ခြင်း (ECG သို့မဟုတ် EKG) – ဤစစ်ဆေးမှုသည် နှလုံး၏ ခုန်နှုန်းနှင့် စည်းချက်တို့ကို သိရှိနိုင်ရန် နှလုံး၏ လျှပ်စစ်လှုပ်ရှားမှုကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအချက်အလက်များကို မှတ်တမ်းတင်ရန်အတွက် လျှပ်ခေါင်းများ (Electrodes) ကို ရင်ဘတ်ပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ရံဖန်ရံခါတွင် လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်များပေါ်တွင်လည်းကောင်း တပ်ဆင်၍ စစ်ဆေးသည်။ ECG စစ်ဆေးမှုသည် နှလုံးရုတ်တရက်ရပ်ခြင်း ဖြစ်ပွားနေခြင်း ရှိ၊ မရှိ သို့မဟုတ် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ဖော်ပြပေးနိုင်သည်။
• နှလုံးသွေးကြော ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Coronary angiogram) – ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပိုက်ပျော့ (Catheter) တစ်ခုကို များသောအားဖြင့် ပေါင်ခြံ သို့မဟုတ် လက်ကောက်ဝတ်ရှိ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် ထည့်သွင်းပြီး နှလုံးဆီသို့ လမ်းညွှန်ပို့ဆောင်သည်။ ထို့နောက် သွေးကြောများကို ပုံရိပ်များပေါ်တွင် ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်ရန်အတွက် ဆိုးဆေးတစ်မျိုးကို ထိုးသွင်းကာ SCAD ဖြစ်ပွားနေခြင်းနှင့် သွေးကြောများအတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးသည်။

SCAD ဖြစ်ပွားမှုကို အတည်ပြုရန်နှင့် ကုသမှုကို လမ်းညွှန်ရန်အတွက် နှလုံးသွေးကြော ဓာတ်မှန်ရိုက်စဉ်အတွင်း ထပ်မံပြုလုပ်နိုင်သော စစ်ဆေးမှုများမှာ –

• မှန်ပြောင်းအလင်းလှိုင်းဖြင့် သွေးကြောပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (Optical coherence tomography – OCT) – ၎င်းသည် သွေးကြောများ၏ အတွင်းပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်ရန် အလင်းလှိုင်းကို အသုံးပြု၍ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ သွေးကြောအတွင်းသို့ ပိုက်ပျော့ ထည့်သွင်းမောင်းနှင်စဉ် ပိုက်ပျော့မှ အလင်းတန်းတစ်ခု လွှတ်ထုတ်ပေးပြီး သွေးကြောနံရံများ၏ အသေးစိတ် ပုံရိပ်များကို ပေးစွမ်းသည်။
• သွေးကြောတွင်း အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်း (Intravascular ultrasound – IVUS) – ဤစစ်ဆေးမှုသည် နှလုံးသွေးကြောများ၏ အတွင်းပိုင်း ပုံရိပ်များကို ဖန်တီးရန် အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြုသည်။ အသံလှိုင်းထုတ်လွှတ်သည့် ကိရိယာပါဝင်သော ပိုက်ပျော့ကို နှလုံးဆီသို့ လမ်းညွှန်ထည့်သွင်းပြီး ပြန်လည်ရရှိလာသော အသံလှိုင်းများကို ကွန်ပျူတာဖြင့် အသေးစိတ် ပုံရိပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

နှလုံးသွေးကြောပတ်လမ်း အလိုအလျောက် ကွဲအက်ခြင်း (SCAD) ကို ကုသရခြင်း၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်များမှာ –

• နှလုံးဆီသို့ သွေးလည်ပတ်မှု ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် – နှလုံးဆီသို့ သွေးများ ကောင်းမွန်စွာ စီးဆင်းနိုင်စေရန် သေချာစွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။
• ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းကို သက်သာစေရန် – ရောဂါလက္ခဏာများကို လျှော့ချပေးပြီး လူနာအား သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်စေရန်။
• နောင်တွင် ထပ်မံမဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ရန် – SCAD ဝေဒနာ ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ အန္တရာယ်ကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချရန်။

ကုသမှု နည်းလမ်းများ

ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်း –

• အက်စ်ပရင် (Aspirin) – ရေရှည်သောက်သုံးခြင်းဖြင့် SCAD ဖြစ်ပွားပြီးနောက် နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ နေ့စဉ် အက်စ်ပရင်ဆေးဝါးဖြင့် ကုသမှုမစတင်မီ ကျန်းမာရေးပညာရှင်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
• သွေးတိုးကျဆေးများ – သွေးပေါင်ချိန်ကို ထိန်းညှိရန်အတွက် မတူညီသော ဆေးဝါးများစွာ ရှိပြီး နောင်တွင် SCAD ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန်အတွက် ဤဆေးဝါးများကို တစ်သက်တာလုံး သောက်သုံးရနိုင်ခြေ ရှိသည်။
• ရင်ဘတ်အောင့်ပျောက်ဆေးများ – နိုက်ထရိတ် (Nitrates) နှင့် ကယ်လ်စီယမ် ချန်နယ် ဘလော့ကာ (Calcium channel blockers) ဆေးဝါးများသည် SCAD နှင့် ဆက်စပ်၍ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်းကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ထိရောက်မှု ရှိသည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်းနှင့် အခြားလုပ်ငန်းစဉ်များ –

• နှလုံးသွေးကြောချဲ့ပြီး စတန့်ကွင်းထည့်ခြင်း (Coronary angioplasty and stenting – PCI) – အကယ်၍ SCAD ကြောင့် သွေးစီးဆင်းမှုကို ပြင်းထန်စွာ နှောင့်နှေးစေပါက သို့မဟုတ် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသမှု မလုံလောက်ပါက ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် လိုအပ်နိုင်သည်။ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် ပိုက်ပျော့ကို နှလုံးဆီသို့ ထည့်သွင်းပြီး ၎င်းတွင်ပါဝင်သော ပူဖောင်းဖြင့် သွေးကြောကို ချဲ့ကာ သွေးကြောပြန်မပိတ်စေရန် စတန့် (Stent) ကွင်းကို ထည့်သွင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
• နှလုံးသွေးကြောကျော်လွှား ခွဲစိတ်မှု (Coronary artery bypass surgery – CABG) – အကယ်၍ အခြားကုသမှုများ မအောင်မြင်ပါက သို့မဟုတ် သွေးကြောကွဲအက်မှု အများအပြား ရှိနေပါက ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းမှ သွေးကြောကို ယူဆောင်ကာ သွေးစီးဆင်းရန်အတွက် လမ်းကြောင်းအသစ်တစ်ခု ဖန်တီးပေးသည့် ဤခွဲစိတ်မှုကို ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အချက်များ

SCAD ဝေဒနာ ကြုံတွေ့ရပြီးနောက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါသည်။ ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် ဘေးကင်းမှု ရှိ၊ မရှိနှင့် သင့်တော်သော အချိန်အခါတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ကျန်းမာရေးပညာရှင်နှင့် သေချာစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

နှလုံးပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ် (Cardiac rehabilitation)

SCAD ကုသမှု ခံယူပြီးနောက် ပုံမှန်ဆေးစစ်မှုများ ပြုလုပ်ပြီး စဉ်ဆက်မပြတ် စောင့်ရှောက်မှု ခံယူရန် လိုအပ်သည်။ နှလုံးပြန်လည်သန်စွမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပြုလုပ်ရန် ဆရာဝန်က လမ်းညွှန်နိုင်ပြီး ၎င်းတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –

• စနစ်တကျ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း
• စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ပေးခြင်း
• နှလုံးကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော လူနေမှုပုံစံကို ထိန်းသိမ်းရန် ပညာပေးခြင်း

ဤကဲ့သို့ ဘက်စုံချဉ်းကပ်ဆောင်ရွက်သော နည်းလမ်းသည် SCAD ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ပြန်လည်သက်သာလာစေရန်နှင့် နှလုံးကျန်းမာရေးကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

Doctors who treat this condition