အူသိမ်တိုခြင်းလက္ခဏာစု

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

အူသိမ်တိုခြင်း လက္ခဏာစုကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် လူနာ၏ ဆေးမှတ်တမ်းနှင့် မိသားစုရာဇဝင်များကို မေးမြန်းခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများကို သိရှိနိုင်ရန် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည့် စစ်ဆေးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• သွေးစစ်ခြင်း – ဤစစ်ဆေးမှုသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အာဟာရဓာတ် ပမာဏများ၊ အထူးသဖြင့် သွေးဆဲလ်အရေအတွက် (blood counts)၊ သွေးတွင်းဓာတုဗေဒ အခြေအနေများနှင့် ဗီတာမင် ပမာဏများကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။
• ဝမ်းတွင်းအဆီဓာတ် စစ်ဆေးခြင်း (Fecal fat test)
• ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးခြင်းများ – အူလမ်းကြောင်းအတွင်း ပိတ်ဆို့မှုများ သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲမှုများကို သိရှိနိုင်ရန် ကွန်ထရက်စ်ဆေးရည် (contrast material) အသုံးပြု၍ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Barium X-rays ဟု လူသိများသည်။)၊ စီတီစကင်ဖတ်ခြင်း (CT scans)၊ အမ်အာရ်အိုင် စကင်ဖတ်ခြင်း (MRI scans) နှင့် CT သို့မဟုတ် MRI အူလမ်းကြောင်းပုံရိပ်ဖော်ခြင်း (enterography) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်ပွားသော အူသိမ်တိုခြင်း လက္ခဏာစုကို ကုသရာတွင် ကလေးငယ်များအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်များ ရရှိစေရန်နှင့် ဝေဒနာများကို သက်သာစေရန် အဓိကထား ဆောင်ရွက်သည်။ ၎င်းတွင် များသောအားဖြင့် အစားအသောက်ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဆေးဝါးများ အသုံးပြုခြင်းနှင့် အချို့သော အခြေအနေများတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ရွေးချယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ကုသမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ကလေး၏ စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်မှု၊ အူသိမ်၏ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားသော သတ်မှတ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အူမကြီး ပျက်စီးမှု ရှိ၊ မရှိ စသည့်အချက်များအပေါ် မူတည်သည်။

ကုသမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်စရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

• အာဟာရဆိုင်ရာ ကုထုံး (Nutritional therapy) – ကလေး၏ အစားအသောက်ပုံစံကို ညှိနှိုင်းပေးခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ အာဟာရအခြေအနေကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် အူသိမ်တိုခြင်း လက္ခဏာစုကို ကုသရာတွင် အဓိကသော့ချက် ဖြစ်သည်။ အစားအသောက် ပြောင်းလဲမှုများတွင် အချို့သော အဆီ၊ သကြားနှင့် အမျှင်ဓာတ်များကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး မရှိမဖြစ် အာဟာရဓာတ်များ ကြွယ်ဝသည့် ကယ်လိုရီမြင့်မားသော အစားအစာများကို နည်းနည်းနှင့် ခဏခဏ ကျွေးမွေးခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အစားအသောက်ပုံစံကို လိုက်နာရမည့်အပြင် အာဟာရဖြည့်စွက်စာများကိုလည်း မှီဝဲရမည်။

ပိုမိုပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် အစာပိုက်ဖြင့် အာဟာရကျွေးခြင်း (enteral nutrition) လိုအပ်နိုင်ပြီး ၎င်းသည် ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့်သော်လည်းကောင်း အစာအိမ် သို့မဟုတ် အူသိမ်ထဲသို့ တိုက်ရိုက်ပိုက်သွင်းကာ အာဟာရဓာတ်များ ပေးပို့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခုမှာ အစာခြေစနစ်ကို ကျော်ဖြတ်ပြီး အထူးပိုက်လိုင်း (catheter) မှတစ်ဆင့် သွေးကြောထဲသို့ အာဟာရဓာတ်များ တိုက်ရိုက်ထည့်သွင်းပေးသည့် အကြောဆေးဖြင့် အာဟာရအပြည့်အဝပေးခြင်း (total parenteral nutrition – TPN) ဖြစ်သည်။

• ဆေးဝါးများ – အူသိမ်အတွင်း ဗက်တီးရီးယားများ အလွန်အမင်း ပွားများခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) ကို အလှည့်ကျစနစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ အစာအိမ်အက်ဆစ် လျှော့ချရန်အတွက် proton pump inhibitors နှင့် H2 blockers ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဝမ်းလျှောခြင်းကို သက်သာစေရန် သည်းခြေဆားဓာတ်ကို ချည်နှောင်ပေးသောဆေးများ (Bile-salt binders) ကို ညွှန်ကြားလေ့ရှိပြီး အာဟာရစုပ်ယူမှုကို မြှင့်တင်ရန် ကြီးထွားဟော်မုန်းများ (growth hormones) ကိုလည်း ပေးနိုင်သည်။ ထို့အပြင် အူလမ်းကြောင်းအတွင်း အစားအစာများ ရွေ့လျားမှုကို နှေးကွေးစေရန် အူလှုပ်ရှားမှုလျှော့ချပေးသော ဆေးဝါးများကိုလည်း အသုံးပြုသည်။ ဤဆေးဝါးများကို အစားအသောက်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုများအပြင် ထပ်ဆောင်း၍ ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
• ခွဲစိတ်ကုသခြင်း – ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ကလေးငယ်အတွက် အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရရှိစေနိုင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အူသိမ်အလျားကို ရှည်စေခြင်း၊ အူလမ်းကြောင်း အချင်းကို ကျဉ်းစေခြင်းဖြင့် ဗက်တီးရီးယားများ အလွန်အမင်း ပွားများနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ အူပိတ်ဆို့ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ အူလမ်းကြောင်းအတွင်း အစားအစာများ ကြေပျက်သည့်နှုန်းကို နှေးကွေးစေခြင်းနှင့် အာဟာရကျွေးသည့် ပိုက်ထည့်သွင်းရလွယ်ကူစေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အူသိမ်အစားထိုးကုသခြင်း (Small bowel transplantation – SBT) ကိုလည်း ရွေးချယ်စရာတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်သည်။

အူသိမ်တိုခြင်း လက္ခဏာစုအတွက် ကုသမှုတိုင်းတွင် ဖြစ်လာနိုင်သော နောက်ဆက်တွဲ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် ခွဲစိတ်ပြီးနောက်ပိုင်း ပိုးဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အကြောဆေးဖြင့် အာဟာရအပြည့်အဝပေးခြင်း (TPN) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသည်ဟု ယူဆရသော်လည်း အသည်းရောဂါကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စေ့စပ်သေချာသော ဂရုစိုက်မှုနှင့် အနီးကပ်စောင့်ကြည့်မှုများ လိုအပ်သည်။

Doctors who treat this condition