ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ရောဂါ အကြောင်း သိကောင်းစရာ
ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (Scrotal masses) ဆိုသည်မှာ လိင်တံ၏ နောက်ကွယ်တွင် တည်ရှိသော အရေပြားအိတ်ဖြစ်သည့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများ ဖြစ်ပွားခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤဧရိယာတွင် သုတ်ပိုးနှင့် အမျိုးသားလိင်ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းတို့အတွက် တာဝန်ရှိသော တည်ဆောက်ပုံများ ပါဝင်သည်။ ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်များသည် အရည်များ စုပုံလာခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော တစ်သျှူးများ ကြီးထွားလာခြင်း သို့မဟုတ် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ ပုံမှန်အစိတ်အပိုင်းများ ဖောရောင်ပြီး ရောင်ရမ်းလာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
သင့်တွင် နာကျင်မှု သို့မဟုတ် အခြားရောဂါလက္ခဏာများ ခံစားရသည်ဖြစ်စေ၊ မခံစားရသည်ဖြစ်စေ ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း မည်သည့်အကျိတ်ကိုမဆို သတိပြုမိပါက ဆရာဝန်ထံတွင် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှု ခံယူရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်များသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိခြင်းကြောင့် သို့မဟုတ် အမျိုးသားများတွင် ကလေးမရနိုင်ခြင်း (မြုံခြင်း) ကဲ့သို့သော ဝှေးစေ့လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေသည့် ရောဂါအခြေအနေတစ်ခုခုကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပေါ်မှုများကို စောစီးစွာ သတိပြုမိရန်၊ ရောဂါရှာဖွေရန်နှင့် ကုသရန်အတွက် ကပ်ပယ်အိတ်ကို ကိုယ်တိုင်ပုံမှန်စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသစစ်ဆေးခြင်းတို့သည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
- ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်များ၏ အညွှန်းကိန်းများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော သီးခြားအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။
- ပျို့အန်ခြင်း
- အန်ခြင်း
- ကပ်ပယ်အိတ်ပေါ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အကျိတ်တစ်ခု ရှိနေခြင်း
- မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက် နာကျင်မှု ပေါ်လာခြင်း
- ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း လေးလံသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် တုံးတိတိ ကိုက်ခဲနာကျင်ခြင်း
- ဝှေးစေ့၏ အပေါ်နှင့် အောက်ခြေတွင် တည်ရှိပြီး သုတ်ပိုးများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးသည့် ကော်မာပုံသဏ္ဌာန် ပြွန်ချောင်းဖြစ်သော သုတ်မွှာဂလင်း (Epididymis) သည် နာကျင်ခြင်း၊ ဖောရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် မာတင်းလာခြင်း
- ကပ်ပယ်အိတ် အရေပြားသည် နီမြန်းခြင်း၊ ဖောင်းရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် မာကျောနေခြင်း အသွင်ရှိခြင်း
- ခါးအောက်ပိုင်း၊ ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံတစ်လျှောက် ဖြာဆင်းသွားသော နာကျင်မှု ခံစားရခြင်း
အကယ်၍ ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်ပါက အောက်ပါအညွှန်းကိန်းများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ ရှိပါသည်။
- ဆီးတွင် သွေးပါခြင်း
- ဆီးတွင် ပြည်ပါခြင်း
- ဆီးမကြာခဏ သွားခြင်း
- ဖျားခြင်း
သင့်ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်မှုကို ခံစားရပါက အရေးပေါ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဂရုစိုက်မှုကို ချက်ချင်းခံယူပါ။ အချို့သော ဖြစ်စဉ်များတွင် ဝှေးစေ့ကို နောက်ကြောင်းပြန်မလှည့်နိုင်သော ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများမှ ကာကွယ်ရန် ချက်ချင်းကုသမှုပေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
သင့်ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုင်တွယ်လျှင် နာကျင်ခြင်း မရှိသည့်တိုင်အောင် အကျိတ်တစ်ခုခုကို စမ်းသပ်မိပါက သို့မဟုတ် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အခြားရောဂါလက္ခဏာ တစ်ခုခုကို ခံစားရပါက ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။
ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်များဖြစ်ခြင်းသည် ကလေးများတွင် ပိုမိုအဖြစ်များသည်။ အကယ်၍ သင့်ကလေးတွင် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်လက္ခဏာများ ပြသနေပါက၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ မျိုးပွားအင်္ဂါ ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ သင်စိုးရိမ်ပူပန်မှုရှိပါက၊ သို့မဟုတ် ကပ်ပယ်အိတ်ထဲသို့ ဝှေးစေ့ဆင်းမလာခြင်း (Undescended testicle) သို့မဟုတ် ဝှေးစေ့ပြန်လည်ဆွဲတက်ခြင်း (Retractile testicle) ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ဝှေးစေ့တစ်ဖက် ပျောက်ဆုံးနေပါက (ဤအခြေအနေများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်) ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ရယူရန် အရေးကြီးပါသည်။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ
ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ် သို့မဟုတ် အခြားသော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် အခြေအနေများသည် အောက်ပါအကြောင်းရင်းများ အပါအဝင် ရောဂါများစွာကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
- ဝှေးစေ့ကင်ဆာ (Testicular cancer)။ ဝှေးစေ့ကင်ဆာဆိုသည်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်သော ဝှေးစေ့တစ်သျှူးများမှ စတင်ဖြစ်ပွားသည့် အကျိတ်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း နာကျင်မှုမရှိသော အကျိတ်တစ်ခု ရှိနေခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။ အချို့အမျိုးသားများတွင် ဖောရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် မသက်မသာဖြစ်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်သော်လည်း အကျိတ်အများစုသည် သိသာထင်ရှားသော လက္ခဏာများကို ပြသလေ့မရှိပါ။ သင့်ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်အသစ်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသတိုင်ပင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။
- သုတ်ပိုးအိတ်အကြည် (Spermatocele)။ ၎င်းကို သုတ်မွှာဂလင်း အရည်အိတ် (Epididymal cyst) သို့မဟုတ် သုတ်ပိုးအရည်အိတ် (Spermatic cyst) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဝှေးစေ့၏အပေါ်တွင် တည်ရှိတတ်သည့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းမှ အရည်ပြည့်နေသော အိတ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤအခြေအနေသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နာကျင်မှုမရှိသည့်အပြင် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျော့အနုစားသာ ဖြစ်သည်။
- သုတ်မွှာဂလင်း ရောင်ရမ်းခြင်း (Epididymitis)။ ၎င်းသည် သုတ်ပိုးများကို သိုလှောင်ရန်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် တာဝန်ရှိပြီး ဝှေးစေ့၏ အနောက်နှင့် အပေါ်တွင် တည်ရှိသော ကော်မာပုံသဏ္ဌာန် တည်ဆောက်ပုံဖြစ်သည့် သုတ်မွှာဂလင်း ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ သုတ်မွှာဂလင်း ရောင်ရမ်းခြင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းအရင်းမှာ ကလိုင်မိုင်ဒီယား (Chlamydia) ကဲ့သို့သော လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများအပါအဝင် ဗက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော်လည်း ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် သုတ်မွှာဂလင်းထဲသို့ ဆီးပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ စီးဝင်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
- ဝှေးစေ့ရောင်ရမ်းခြင်း (Orchitis)။ ၎င်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မက္ခရုရောဂါ (Mumps) ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သည့် ဝှေးစေ့ရောင်ရမ်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ သို့သော်လည်း အကယ်၍ ဝှေးစေ့ရောင်ရမ်းခြင်းသည် ဗက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပါက ၎င်းသည် သုတ်မွှာဂလင်းကိုပါ ကူးစက်ရောင်ရမ်းစေနိုင်သည်။
- ဝှေးစေ့ရေအိတ်တည်ခြင်း (Hydrocele)။ ဝှေးစေ့ရေအိတ်တည်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဝှေးစေ့များကို ဝန်းရံထားသော အိတ်၏အလွှာများကြားတွင် အရည်များ အလွန်အကျွံ စုပုံလာပြီး ကပ်ပယ်အိတ်ကို နာကျင်မှုမရှိဘဲ ဖောင်းရောင်စေသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွေးကင်းစကလေးငယ်များတွင် ဝှေးစေ့ရေအိတ်တည်ခြင်းသည် သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးမှုအတွင်း ဝမ်းဗိုက်နှင့် ကပ်ပယ်အိတ်ကြားရှိ အဖွင့်လမ်းကြောင်းသည် မှန်ကန်စွာ ပိတ်သွားခြင်းမရှိသည့်အတွက် ဖြစ်ပွားပြီး၊ လူကြီးများတွင်မူ ပုံမှန်အားဖြင့် ကပ်ပယ်အိတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်းတို့ကြောင့် အရည်ထုတ်လုပ်မှု သို့မဟုတ် စုပ်ယူမှုစနစ် မမျှတခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
- ဝှေးစေ့သွေးအိတ်တည်ခြင်း (Hematocele)။ ဝှေးစေ့သွေးအိတ်တည်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဝှေးစေ့တစ်ခုစီကို ငုံထားသောအိတ်၏ အလွှာများကြားတွင် သွေးများ စုပုံလာသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဝှေးစေ့ကို တိုက်ရိုက်ထိမှန်ခြင်းကဲ့သို့သော ကိုယ်ခန္ဓာထိခိုက်ဒဏ်ရာများကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။
- ဝှေးစေ့သွေးပြန်ကြောထုံးခြင်း (Varicocele)။ ဝှေးစေ့သွေးပြန်ကြောထုံးခြင်းဆိုသည်မှာ ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ သွေးပြန်ကြောများ ကျယ်လာကာ ဖောင်းကြွလာသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသွေးပြန်ကြောများသည် ဝှေးစေ့နှင့် သုတ်မွှာဂလင်းတို့မှ အောက်ဆီဂျင်နည်းသော သွေးများကို သယ်ဆောင်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ ဝှေးစေ့သွေးပြန်ကြောထုံးခြင်းသည် ကပ်ပယ်အိတ်၏ ဘယ်ဘက်ခြံတွင် ပိုမိုအဖြစ်များတတ်ကြောင်း သတိပြုရန် ထိုက်တန်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဘေးတစ်ဖက်စီတွင် သွေးစီးဆင်းမှုပုံစံ ကွဲပြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကုသမှုမပြုဘဲ ထားရှိပါက ဝှေးစေ့သွေးပြန်ကြောထုံးခြင်းသည် ကလေးမရနိုင်ခြင်း (မြုံခြင်း) ကို ဦးတည်စေနိုင်သည်။
- ပေါင်ခြံကျွံခြင်း (Inguinal hernia)။ ပေါင်ခြံကျွံခြင်းဆိုသည်မှာ အူသိမ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုက ဝမ်းဗိုက်နှင့် ပေါင်ခြံကို ပိုင်းခြားထားသော တစ်သျှူးရှိ အားနည်းသောနေရာ သို့မဟုတ် အဖွင့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုမှတစ်ဆင့် တိုးထွက်လာသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွေးကင်းစကလေးငယ်များတွင် ဤအခြေအနေသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးမှုအတွင်း ဝမ်းဗိုက်မှ ကပ်ပယ်အိတ်သို့ သွားသောလမ်းကြောင်း အပြည့်အဝ ပိတ်မသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ပေါင်ခြံကျွံခြင်း၏ ပြသမှုအသွင်ကို ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံအပေါ်ပိုင်း ဧရိယာတွင် အကျိတ် သို့မဟုတ် အဖုအကြိတ်တစ်ခုအနေဖြင့် မြင်တွေ့နိုင်သည်။
- ဝှေးစေ့ပြွန်လိမ်ခြင်း (Testicular torsion)။ သုတ်ပိုးတင်ဆောင်သည့်ပြွန် (Spermatic cord) လိမ်သွားခြင်းသည် ဝှေးစေ့မှ လိင်တံဆီသို့ သုတ်ရည်များကို သယ်ဆောင်ရန် တာဝန်ရှိသော သွေးကြောများ၊ အာရုံကြောများနှင့် ပြွန်ချောင်းအတွဲအစုများ ရှုပ်ထွေးလိမ်ပတ်သွားသည့်အခါ ဖြစ်ပွားတတ်သော ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ရသည့် ရောဂါအခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုသမှုမပြုဘဲ ထားရှိပါက ဤအခြေအနေသည် ဝှေးစေ့ဆီသို့ သွေးထောက်ပံ့မှုကို ဖြတ်တောက်လိုက်နိုင်သဖြင့် ထိခိုက်မိသော ဝှေးစေ့ကို ဆုံးရှုံးရသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤအခြေအနေ၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဝှေးစေ့သည် ပိုမိုကြီးထွားလာခြင်း၊ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်သောနေရာသို့ ရောက်ရှိနေခြင်းနှင့် ဘေးတိုက် တည်နေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ
ကပ်ပယ်အိတ် ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော ရင်းမြစ်များမှာ ကွဲပြားလှသဖြင့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပွားမှုအတွက် အန္တရာယ်ရှိစေသည့် အချက်များသည်လည်း မတူညီကြပါ။ အရေးကြီးသော အန္တရာယ်ရှိစေသည့် အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
- ဝှေးစေ့ဆင်းမလာခြင်း သို့မဟုတ် ဝှေးစေ့ပြန်လည်ဆွဲတက်ခြင်း။ သန္ဓေသားဖွံ့ဖြိုးမှုအတွင်း သို့မဟုတ် မွေးဖွားပြီး ပထမလအနည်းငယ်အတွင်း ဝှေးစေ့ဆင်းမလာခြင်း (Undescended testicle) သည် ဝှေးစေ့က ဝမ်းဗိုက်ထဲမှ ထွက်မလာဘဲ ကပ်ပယ်အိတ်ထဲသို့ ဆင်းမလာသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ ဝှေးစေ့ပြန်လည်ဆွဲတက်ခြင်း (Retractile testicle) အခြေအနေတွင်မူ ဝှေးစေ့က ကပ်ပယ်အိတ်ထဲသို့ ဆင်းလာသော်လည်း ထို့နောက်တွင် ဝမ်းဗိုက်ထဲသို့ ပြန်လည်ဆွဲတက်သွားတတ်သည်။ ဝှေးစေ့ဆင်းမလာခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဆွဲတက်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးသည် ဝှေးစေ့ပြွန်လိမ်ခြင်း၊ ပေါင်ခြံကျွံခြင်းနှင့် ဝှေးစေ့ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေတို့ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။
- မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်။ မွေးဖွားစဉ်ကတည်းက ဝှေးစေ့၊ လိင်တံ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်တို့တွင် ပါရှိလာသော မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်များသည် နောက်ပိုင်းဘဝတွင် ဝှေးစေ့ကင်ဆာနှင့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။
- ယခင်က ဝှေးစေ့ကင်ဆာ ဖြစ်ဖူးခြင်း။ အကယ်၍ သင်သည် ဝှေးစေ့တစ်ဖက်တွင် ကင်ဆာဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးပါက ကျန်ရှိနေသော အခြားဝှေးစေ့တစ်ဖက်တွင်ပါ ကင်ဆာထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားသည်။ အကယ်၍ သင့်ဖခင် သို့မဟုတ် မွေးချင်းမောင်နှမတွင် ဝှေးစေ့ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးပါက သင့်တွင် ဤရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်တက်လာမည် ဖြစ်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)
ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းကို ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် ဆရာဝန်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သင့်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ရာဇဝင်ကို မေးမြန်းလေ့ရှိပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည့် စမ်းသပ်မှုအမျိုးမျိုးကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။
- ကိုယ်ခန္ဓာစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း။ သင် မတ်တတ်ရပ်နေစဉ် သို့မဟုတ် လှဲလျောင်းနေစဉ်အတွင်း ဆရာဝန်သည် သင့်ကပ်ပယ်အိတ်၊ ၎င်း၏အတွင်းပိုင်း အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ပေါင်ခြံဝန်းကျင် ဧရိယာများကို ကိုင်တွယ်စမ်းသပ်ပါလိမ့်မည်။
- အလင်းဖြတ်သန်းကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်း (Transillumination)။ ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ အကျိတ်၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံတို့ကို ကပ်ပယ်အိတ်ထဲသို့ ပြင်းအားကောင်းသော အလင်းရောင်ဖြင့် ထိုးပြသခြင်းဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်သည်။
- အာထရာဆောင်း (Ultrasound)။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ အကျိတ်၏ အရွယ်အစား၊ တည်နေရာနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံတို့အပြင် ဝှေးစေ့များ၏ အခြေအနေတို့ကိုပါ တိကျသော အချက်အလက်များ ပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများ၏ ပုံရိပ်ကို ဖန်တီးရန် အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အဖုအကြိတ်များကို ရောဂါရှာဖွေရန် အာထရာဆောင်းရိုက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
- ဆီးစစ်ခြင်း။ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဆီးနမူနာကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် သွေး သို့မဟုတ် ပြည် ပါဝင်နေခြင်း ရှိမရှိအပြင် ဗက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်း (သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးစလုံး) ကိုလည်း ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။
- သွေးစစ်ခြင်း။ သွေးနမူနာကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဆန်းစစ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေ၊ ဝှေးစေ့ကင်ဆာနှင့် ဆက်စပ်နေသော သီးခြားပရိုတင်းဓာတ်များ မြင့်တက်နေခြင်းကိုဖြစ်စေ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်သည်။
- ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan)။ အကယ်၍ အခြားစမ်းသပ်မှုများမှတစ်ဆင့် ဝှေးစေ့ကင်ဆာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပါက ရောဂါသည် အခြားတစ်သျှူးများ သို့မဟုတ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ရန် ရင်ဘတ်၊ ဝမ်းဗိုက်နှင့် ပေါင်ခြံတို့ကို အထူးပြုအိတ်စရေးစစ်ဆေးမှု (စီတီစကင်) ပြုလုပ်ရန် အလားအလာရှိသည်။
ကုသခြင်း (Treatment)
ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်အများစုကို ခွဲစိတ်ရန်မလိုသော နည်းလမ်းများဖြင့် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးသော ထိခိုက်မှုရှိသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များဖြင့် ကုသနိုင်သော်လည်း အချို့မှာ ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ကုသမှုများ လိုအပ်သည်။
ပိုးဝင်ခြင်းများ
ဗက်တီးရီးယားပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အဖုအကြိတ်များကို ကုသရန်အတွက် ပိုးသတ်ဆေး (Antibiotics) များကို အသုံးပြုကြပြီး ၎င်းသည် သုတ်မွှာဂလင်းရောင်ရမ်းခြင်းတွင် အဖြစ်များလေ့ရှိသည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော သုတ်မွှာဂလင်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ဝှေးစေ့ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ကိုမူ ပုံမှန်အားဖြင့် အနားယူခြင်း၊ ရေခဲကပ်ခြင်းနှင့် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများဖြင့် ကုသလေ့ရှိသည်။
ကင်ဆာမဟုတ်သော (အကျော့အနုစား) ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အကျိတ်များ
ကင်ဆာမဟုတ်သော ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်း အဖုအကြိတ်များကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း သို့မဟုတ် အရည်ဖောက်ထုတ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ကုသမှုမပြုဘဲ ဒီအတိုင်းထားရှိနိုင်သည်။ ဤကုသမှုရွေးချယ်ခွင့်များသည် ကပ်ပယ်အိတ်အတွင်းရှိ အကျိတ်က အောက်ပါအချက်များကို ဖြစ်စေသလား ဆိုသည့်အပေါ်တွင် မူတည်သည်။
- မသက်မသာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေခြင်း
- ကလေးမရနိုင်ခြင်း (မြုံခြင်း) အလားအလာကို မြင့်တက်စေခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း
- ပိုးဝင်လာခြင်း
ဝှေးစေ့ကင်ဆာ
ကင်ဆာကုသမှုတွင် အထူးပြုသော ကင်ဆာအထူးကုဆရာဝန် (Oncologist) သည် ကင်ဆာက ဝှေးစေ့အတွင်း၌သာ ကန့်သတ်တည်ရှိနေသလား သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားတစ်သျှူးများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီလား ဆိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ သီးခြားကုသမှုအစီအစဉ်များကို အကြံပြုပါလိမ့်မည်။ သင့်အသက်အရွယ်နှင့် ယေဘုယျကျန်းမာရေး အခြေအနေများသည်လည်း သင်ရွေးချယ်မည့် ဝှေးစေ့ကင်ဆာ ကုသမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်ခွင့်များအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပါလိမ့်မည်။
- ပေါင်ခြံမှတစ်ဆင့် ဝှေးစေ့နှင့် ပြွန်တစ်ခုလုံးကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း (Radical inguinal orchiectomy)။ ဤနည်းလမ်းသည် ဝှေးစေ့ကင်ဆာအတွက် ပင်မကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ပေါင်ခြံတွင် ဓားရာပေး၍ ထိခိုက်နေသော ဝှေးစေ့နှင့် သုတ်ပိုးတင်ဆောင်သည့်ပြွန်တို့ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားသည်။ အကယ်၍ ကင်ဆာသည် သင့်ဝမ်းဗိုက်ရှိ ပြန်ရည်ကျိတ်များဆီသို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက ၎င်းတို့ကိုပါ ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
- ဓာတုကုထုံး (Chemotherapy)။ ဤဆေးဝါးကုသမှုသည် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သေစေရန် ပြင်းထန်သော ဓာတုပစ္စည်းများကို အသုံးပြုသည်။
ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiation therapy)။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ဤကုထုံးအမျိုးအစားကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထိခိုက်နေသော ဝှေးစေ့ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက်တွင် ကျန်ရှိနေနိုင်သော မည်သည့်ကင်ဆာဆဲလ်များကိုမဆို ချေမှုန်းဖျက်ဆီးရန် ပြင်းအားမြင့်အိတ်စရေးလှိုင်းများ သို့မဟုတ် အခြားသော စွမ်းအင်မြင့်ဓာတ်ရောင်ခြည်များကို အသုံးပြုသည်။
ဝှေးစေ့ကင်ဆာ ဖြစ်စဉ်အများစုမှာ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သော်လည်း ရောဂါပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန်အတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် ဂရုစိုက်စောင့်ကြည့်မှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။
