မိန်းမကိုယ်နောက်ဘက်နံရံကျွံကျခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်း (rectocele) ကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် လူနာ၏ ဆေးမှတ်တမ်းကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် စတင်ပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေရာတွင် တင်ပါးဆုံတွင်းအင်္ဂါများကို စမ်းသပ်ခြင်း (pelvic exam) မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ဆရာဝန်သည် လူနာအား အောက်ပါအတိုင်း ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုနိုင်သည် –

• ညှစ်ခိုင်းခြင်း (Bear down): ဝမ်းသွားသည့်အချိန်ကဲ့သို့ ညှစ်ခိုင်းခြင်းဖြင့် ကျွံကျနေသည့် အစိတ်အပိုင်း၏ အရွယ်အစားနှင့် တည်နေရာကို သိရှိနိုင်သည်။ ထိုသို့ ဖိအားပေးလိုက်ခြင်းကြောင့် ကျွံကျနေသည်ကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။
• တင်ပါးဆုံကွင်း ကြွက်သားများကို ကျုံ့ခိုင်းခြင်း (Tighten the pelvic muscles): ဆီးသွားနေစဉ် ဆီးစီးဆင်းမှုကို အောင့်၍ ဖြတ်တောက်လိုက်သကဲ့သို့ ပြုလုပ်ခိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ တင်ပါးဆုံအောက်ပိုင်း ကြွက်သားများကို ညှစ်ခြင်းနှင့် ပြေလျော့စေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ထိုကြွက်သားများ မည်မျှသန်မာသည်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။

ဆရာဝန်သည် ဤရောဂါအခြေအနေကြောင့် လူနာ၏ နေ့စဉ်လူမှုဘဝအပေါ် မည်မျှအထိ သက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို အကဲဖြတ်မည် ဖြစ်သည်။ ကုသမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ဤအချက်အလက်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ချမှတ်မည် ဖြစ်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ပုံရိပ်ဖော်စမ်းသပ်မှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည် –

• MRI သို့မဟုတ် X-ray ရိုက်ခြင်း: အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျမှု၏ အရွယ်အစားကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်တွေ့နိုင်ရန် ပုံရိပ်ဖော်ပေးနိုင်သည်။
• ဝမ်းသွားစဉ် ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Defecography): ၎င်းသည် အစာဟောင်းအိမ်မှ ဝမ်းများကို မည်မျှထိရောက်စွာ စွန့်ထုတ်နိုင်သည်ကို တိုင်းတာသည့် အထူး X-ray စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဓာတ်မှန်အလင်းပြဆေး (contrasting agent) ကို X-ray သို့မဟုတ် MRI ကဲ့သို့သော အခြားစမ်းသပ်မှုများနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုကာ အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်း၏ အတိုင်းအတာပမာဏကို ဖော်ပြပေးနိုင်သည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်းကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ကုသမှုရွေးချယ်စရာ အမျိုးမျိုး ရှိပါသည်။ ဆရာဝန်သည် သင့်တော်သော ကုသမှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် ကျွံကျမှု၏ ပြင်းထန်မှုအဆင့်ကို ရောဂါရှာဖွေ အကဲဖြတ်မည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် များသောအားဖြင့် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –

• စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်း (Observation): ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းငယ်သာရှိခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိခြင်းတို့ ပြသတတ်သည့် အနည်းငယ်မျှသာ ကျွံကျသော အခြေအနေများအတွက် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန်မလိုသော (noninvasive) ကုသမှုများ ရရှိနိုင်ပါသည်။ တင်ပါးဆုံအောက်ပိုင်း ကြွက်သားများကို ပိုမိုသန်မာလာစေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကျွံကျခြင်းကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ပြီး ၎င်းကို များသောအားဖြင့် ကီဂယ်လ် လေ့ကျင့်ခန်း (Kegel exercises) ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဝမ်းသွားခြင်းဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့် သင်ကြားပေးခြင်းတို့ဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
• မိန်းမကိုယ်တွင်း ထည့်ရသော ကွင်း (Vaginal Pessary): ၎င်းသည် ဆီလီကွန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး မိန်းမကိုယ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းကာ ကျွံကျနေသော နေရာကို ထောက်ပံ့ပေးထားသည့် ဖြုတ်နိုင်တပ်နိုင်သော ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လူနာအား ဤကွင်းကို မည်သို့ ဂရုစိုက်ရမည်၊ မည်သို့ ဖြုတ်ရမည်နှင့် မည်သို့ ပြန်လည်ထည့်သွင်းရမည်တို့ကို ညွှန်ကြားပေးမည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို များသောအားဖြင့် အလယ်အလတ်နှင့် ပြင်းထန်သော အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်း ဖြစ်ရပ်များအတွက် အကြံပြုလေ့ရှိသည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း (Surgery)

အောက်ပါအခြေအနေမျိုးတွင် အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်းကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည် –

• မိန်းမကိုယ်တွင်းထည့်ရသော ကွင်းအသုံးပြုခြင်းနှင့် ကီဂယ်လ် (Kegel) ကဲ့သို့သော တင်ပါးဆုံတွင်း လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်သော်လည်း အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်း လက္ခဏာများ သက်သာလာခြင်းမရှိသည့်အခါ။
• အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်းနှင့်အတူ အခြားသော ဒုတိယအင်္ဂါတစ်ခု ပူးတွဲကျွံကျလာသည့်အခါ။ ရောဂါလက္ခဏာများကြောင့် မသက်မသာ ဖြစ်နေရပါက လူနာ၏ လူမှုဘဝအရည်အသွေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် ထိခိုက်နေသော အင်္ဂါအားလုံးကို ဆရာဝန်က ပြုပြင်ပေးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

အစာဟောင်းအိမ်ကျွံကျခြင်းကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်စဉ်အတွင်း မိန်းမကိုယ်တွင် ဖောင်းထွက်နေသောအရာကို ဖယ်ရှားပေးမည် ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် ပိုလျှံနေသော တစ်သျှူးများကို ဖြတ်ထုတ်မည်ဖြစ်ပြီး ကျန်းမာသော တစ်သျှူးများကို ချုပ်ရိုးများဖြင့် တည်ငြိမ်အောင် ပြန်လည်တွဲဆက်ပေးမည် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အခြားအင်္ဂါတစ်ခုပါ ပူးတွဲကျွံကျနေပါက ဆရာဝန်သည် ခွဲစိတ်မှုတစ်ခုတည်းတွင်ပင် ပြုပြင်မှုအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သားအိမ်ကျွံကျခြင်း ပါဝင်နေပါက သားအိမ်ထုတ်ပစ်ခြင်း ခွဲစိတ်မှု (hysterectomy) လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ကီဂယ်လ် လေ့ကျင့်ခန်း (Kegel exercises)

ကီဂယ်လ် လေ့ကျင့်ခန်းများသည် တင်ပါးဆုံအောက်ပိုင်း ကြွက်သားများ၏ ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေနိုင်ပြီး မိန်းမကိုယ်နောက်ဘက်နံရံကျွံကျခြင်း၏ လက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင်လည်း ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ကီဂယ်လ် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ရန် –

• မှန်ကန်သော ကြွက်သားကို ရှာဖွေပါ: တင်ပါးဆုံအောက်ပိုင်း ကြွက်သားများသည် ရှေ့ဘက် ဆီးစပ်အရိုးမှသည် နောက်ဘက် ကျောရိုးအဆုံးအထိ တည်ရှိပြီး ပုခက်ငယ်တစ်ခုကဲ့သို့ ပုံစံရှိသည်။ ဆီးသွားနေစဉ်အတွင်း ဆီးစီးဆင်းမှုကို အောင့်၍ ရပ်တန့်ရန် ကြိုးစားကြည့်ပါ။ အကယ်၍ မှန်ကန်သော ကြွက်သားများကို အောင်မြင်စွာ ခွဲခြားသိရှိနိုင်ပြီဆိုပါက လူနာသည် လေ့ကျင့်ခန်းကို စတင်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။ လေ့ကျင့်ခန်း စတင်ပြုလုပ်သူများအတွက် လှဲလျောင်းနေသည့် အနေအထားဖြင့် ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုပါသည်။
• မှန်ကန်သော နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုပါ: ကီဂယ်လ် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်သည့်အခါ ကြွက်သားများကို အထက်သို့ ဆွဲတင်ပြီး ၃ စက္ကန့်ခန့် ထိန်းထားပါ၊ ထို့နောက် ၃ စက္ကန့်ခန့် ပြန်လွှတ်ပြီး ဖြေလျှော့ပေးပါ။ ဖန်ဂေါ်လီလုံးတစ်ခုပေါ်တွင် ထိုင်နေသည်ဟု စိတ်ကူးပုံဖော်ပြီး ထိုဂေါ်လီလုံးကို အထက်သို့ မြှင့်တင်လိုက်သကဲ့သို့ တင်ပါးဆုံ ကြွက်သားများကို ကျုံ့ပေးပါ။ လူနာများသည် ကြွက်သားများ ပိုမိုသန်မာလာသည်နှင့်အမျှ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သည့် အကြိမ်ရေကို တစ်ဆင့်ချင်းစီ တဖြည်းဖြည်း တိုးမြှင့်သွားနိုင်ပါသည်။
• အာရုံစိုက်မှုကို ထိန်းသိမ်းပါ: လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အသက်ကို အပြင်သို့ မှုတ်ထုတ်ပါ၊ အသက်အောင့်ထားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ဝမ်းဗိုက်၊ ကျော၊ တင်ပါး သို့မဟုတ် ပေါင်အတွင်းပိုင်းရှိ ကြွက်သားများကို ဖိသိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်းမပြုရန် သေချာပါစေ။ အကယ်၍ ဤကြွက်သားများ ကျုံ့သွားပါက လေ့ကျင့်ခန်းကို မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်နေခြင်း မဟုတ်ပါ။ မှန်ကန်သော ကြွက်သားများကိုသာ ညှစ်ရန် အာရုံစိုက်ပါ။
• တစ်နေ့လျှင် ၃ ကျော့ (sets) ပြုလုပ်ပါ: တစ်ကျော့လျှင် ဆက်တိုက် ၁၀ ကြိမ်မှ ၁၅ ကြိမ်အထိ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ခြင်း ပါဝင်နိုင်သည်။ လူနာများသည် မိမိတို့၏ ကြွက်သားသန်မာမှုနှင့် ခံနိုင်ရည်အပေါ် မူတည်၍ ဤအကြိမ်ရေကို လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် တိုးမြှင့်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

အချို့သော လူနာများသည် ကီဂယ်လ် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲသည်ဟု ထင်မြင်နိုင်ပါသည်။ ကျန်းမာရေးစွမ်းဆောင်ရှင်တစ်ဦးက ဆောင်ရွက်ပေးသော Biofeedback လေ့ကျင့်မှုသည် လေ့ကျင့်ခန်းများကို မှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်နေခြင်း ရှိ/မရှိ ဆုံးဖြတ်ရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း မှန်ကန်သော ကြွက်သားများကို တင်းကျပ်နေစေရန် သေချာစေရန် စောင့်ကြည့်ကိရိယာ သို့မဟုတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့် ကိရိယာ (probe) တစ်ခုကို မိန်းမကိုယ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းစစ်ဆေးသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤနည်းလမ်းသည် တင်ပါးဆုံအောက်ပိုင်း ကြွက်သားများကို တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေမည် ဖြစ်သည်။

Doctors who treat this condition