အမျိုးသားသားကြောဖြတ်ပြီးနောက်ဖြစ်ပွားသောနာကျင်မှုဝေဒနာ

H2: ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်

အမျိုးသား သားကြောဖြတ်ခြင်းသည် သုက်ပိုးများ သုက်ရည်အတွင်းသို့ စီးဝင်ခြင်းကို တားဆီးရန် ပြုလုပ်သည့် သေးငယ်သော ခွဲစိတ်ကုသမှုတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် သုက်ပိုးများကို သယ်ဆောင်ပေးသော ပြွန်များကို ဖြတ်တောက်ပြီး ပိတ်ဆို့လိုက်ခြင်းဖြင့် အမျိုးသားများ အသုံးပြုကြသည့် ကျယ်ပြန့်သော သားဆက်ခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ ထို့နောက် သုက်ရည်အတွင်းသို့ မရောက်ရှိနိုင်တော့သည့် သုက်ပိုးများကို ခန္ဓာကိုယ်မှ သဘာဝအတိုင်း ပြန်လည်စုပ်ယူသွားပါသည်။

အမျိုးသား သားကြောဖြတ်ခြင်းသည် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ နည်းပါးသော်လည်း အချို့သော အမျိုးသားများတွင် သားကြောဖြတ်ပြီးနောက် ဖြစ်ပွားသော နာကျင်မှု ဝေဒနာ (Post-Vasectomy Pain Syndrome) ကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။ ဤဝေဒနာသည် သားကြောဖြတ်ပြီးနောက် အနည်းဆုံး သုံးလခန့်အထိ ဝှေးစေ့တစ်ဖက် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် မပျောက်ဘဲ စွဲမြဲစွာ နာကျင်နေခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ နာကျင်မှု၏ ပြင်းအားသည် တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ခံစားရသည့် ခပ်အော့အော့ နာကျင်မှုမှသည် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့် ပြင်းထန်စွဲမြဲသော စူးရှသည့် နာကျင်မှုအထိ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် နာကျင်မှုကြောင့် ဆေးကုသမှု ခံယူရန်အထိ လိုအပ်လာနိုင်ပါသည်။

H2: ရောဂါလက္ခဏာများ

အမျိုးသား သားကြောဖြတ်ပြီးနောက် မသက်မသာ ဖြစ်ခြင်းသည် ပုံမှန်ပင် ဖြစ်သော်လည်း PVPS ဝေဒနာ ခံစားရသူများတွင်မူ သားကြောဖြတ်ပြီးနောက် မပျောက်ကင်းဘဲ စွဲမြဲစွာ နာကျင်မှုကို ခံစားရလေ့ရှိပါသည်။ PVPS ၏ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

  • ဝှေးစေ့တစ်ဖက် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ခပ်အော့အော့ နာကျင်ခြင်း
  • ကပ်ပယ်အိတ် နာကျင်ခြင်းနှင့် ကိုင်ကြည့်ပါက နာကျင်လွယ်ခြင်း
  • သားကြောဖြတ်ထားသောနေရာတွင် နာကျင်ခြင်းနှင့် ကိုင်ကြည့်ပါက နာကျင်လွယ်ခြင်း
  • သုက်လွှတ်ပြီးနောက် တင်းကျပ်မှု သို့မဟုတ် နာကျင်မှု ခံစားရခြင်း
  • အမျိုးသား/အမျိုးသမီး ဆက်ဆံစဉ် နာကျင်ခြင်း
  • ဝှေးစေ့၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး သုက်ပိုးများကို သိုလှောင်ပေးထားသည့် သေးငယ်သော C ပုံသဏ္ဌာန် သုက်ပိုးအိတ်ပြွန် (Epididymis) ရောင်ရမ်းခြင်း

ဝှေးစေ့ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း၊ လိင်တံမှ အရည်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားစဉ် မသက်မသာ ဖြစ်ခြင်းများ ကြုံတွေ့ရပါက ဆေးကုသမှုကို ချက်ချင်း ခံယူပါ။ သင့်ဆရာဝန်သည် အရင်းခံ အကြောင်းအရင်းကို ဆေးဝါးများဖြင့် ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သေးငယ်သော ခွဲစိတ်မှုဖြင့် ဖြစ်စေ ကုသပေးနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော ကပ်ပယ်အိတ် နာကျင်မှုအတွက် အချိန်မဆိုင်းဘဲ အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု ခံယူပါ။

H2: ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများ

PVPS ၏ အဓိက ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများကို အပြည့်အဝ မသိရှိရသေးပါ။ ၎င်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်-

  • အနောက်သို့ ဖိအားပြန်တက်ခြင်း- သားကြောဖြတ်ရာတွင် ဖြတ်တောက်လိုက်သည့် သုက်ပို့ပြွန် (ဝှေးစေ့တစ်ခုစီမှ သုက်ပိုးများကို သယ်ဆောင်ပေးသော ပြွန်) ကို သုက်ပိုးများ ဖြတ်သန်း မသွားနိုင်ခြင်းမှ အနောက်သို့ ဖိအားပြန်တက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။
  • အာရုံကြောများ ဖိညှပ်ခံရခြင်း- ဝှေးစေ့များဆီသို့ ဆက်သွယ်ထားသော အာရုံကြောများ ကျဉ်းမြောင်းဖိညှပ်ခံရခြင်းကြောင့် PVPS ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
  • အမျှင်တစ်ရှူး အမာရွတ် ဖြစ်ခြင်း- အမျှင်တစ်ရှူးများ ငယ်တွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အမာရွတ်တစ်ရှူးများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
  • ကူးစက်ပိုးဝင်ခြင်း- သောင်တွင်းရောင်ရမ်းမှုကြောင့် ကပ်ပယ်အိတ်၊ သုက်ပိုးအိတ်ပြွန် (Epididymis) နှင့် သုက်ပိုးပြွန်မကြီး (ဝှေးစေ့သို့ သွေးကြောများနှင့် အာရုံကြောများ ထောက်ပံ့ပေးသည့် ပြွန်) တလျှောက်ရှိ အခြားသော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံများ ထိခိုက်ပျက်စီးနိုင်ပါသည်။

H2: ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ

PVPS ဖြစ်ပွားမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရေရာသည့် အချက်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းသည် မည်သည့် သီးခြား အသက်အရွယ်အုပ်စု၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက် သို့မဟုတ် သားကြောဖြတ် ခွဲစိတ်မှု အမျိုးအစားတို့နှင့်မျှ ဆက်စပ်မှု မရှိပါ။

H2: ရောဂါရှာဖွေခြင်း

သင့်ဆရာဝန်သည် အသေးစိတ် ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုကို ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီး ဝှေးစေ့များနှင့် သုက်ပိုးအိတ်ပြွန်တို့တွင် နာကျင်လွယ်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်း ရှိမရှိ စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် သားကြောဖြတ်ထားသည့်နေရာ၌ အမာရွတ်တစ်ရှူး အလုံးသေးသေးလေး (Sperm granuloma) ရှိမရှိကိုလည်း စစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဝှေးစေ့ နာကျင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော အခြားသော အကြောင်းအရင်းများကို ပယ်ဖျက်နိုင်ရန်လည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဖြစ်ပါသည်။ သင့်ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်သော စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

  • သွေးနှင့် ဆီး စစ်ဆေးခြင်း- ကူးစက်ပိုးဝင်ခြင်းများနှင့် အခြားသော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် တွေ့ရှိချက်များ ရှိမရှိ သင့်သွေးနှင့် ဆီးနမူနာများကို စစ်ဆေးပါသည်-
  • လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ (STIs) စစ်ဆေးခြင်း- သီးခြားဆီးပြွန်ဝမှ ထွက်သော အရည်နမူနာကို ရယူရန် သေးငယ်သော ဂွမ်းဖတ်တံကို လိင်တံထိပ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းပါသည်- ထိုနမူနာကို ခလမိုင်ဒီယား (Chlamydia) နှင့် ဂနိုရီးယား (Gonorrhea) ကဲ့သို့သော လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ရှိမရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စစ်ဆေးပါသည်-
  • အာထရာဆောင်း (Ultrasound) ရိုက်ခြင်း- ဤပုံရိပ်ဖော် နည်းပညာသည် ကြိမ်နှုန်းမြင့် အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံများ၏ ပုံရိပ်များကို ဖန်တီးပေးပါသည်- ကပ်ပယ်အိတ်ထံ သွေးယူဆောင်ပေးသော သုက်ပိုးပြွန်မကြီး လိမ်သွားသည့် ဝှေးစေ့လိမ်ခြင်း (Testicular torsion)၊ သုက်ပိုးအိတ်ပြွန် အရည်အိတ် (Spermatocele/Epididymal cyst)၊ ဝှေးစေ့ သို့မဟုတ် သုက်ပိုးအိတ်ပြွန် ပိုးဝင်ခြင်းများနှင့် အူကျခြင်းများကို အာထရာဆောင်း ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းဖြင့် ပယ်ဖျက်နိုင်ပါသည်-
  • သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ရိုက်ခြင်း- MRI ဓာတ်မှန်သည် ရေဒီယိုလှိုင်းများနှင့် အင်အားပြင်း သံလိုက်ကို အသုံးပြု၍ သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၏ တိကျသော ပုံရိပ်များကို ဖန်တီးပေးပါသည်- ခါး သို့မဟုတ် ပေါင်ဆဆုံရိုး ပြဿနာ ရာဇဝင်ရှိဖူးသော အမျိုးသားများသည် အာရုံကြော ဖိညှပ်ခံရခြင်းကို ပယ်ဖျက်နိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကျောရိုး သို့မဟုတ် ပေါင်ဆဆုံရိုးများကို စစ်ဆေးဖို့ MRI ရိုက်ကူးရန် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်

H2: ကုသခြင်း

PVPS ကို ကုသသည့် နည်းလမ်းကို သင့်ရောဂါလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် သင်ခံစားရသည့် မသက်မသာ ဖြစ်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ပါသည်။

ဆေးဝါးများ

  • နာကျင်မှု သက်သာစေသော ဆေးဝါးများ- အိုင်ဘူပရိုဖင် (Ibuprofen) ကဲ့သို့သော ရောင်ရမ်းမှု သက်သာစေသော ဆေးဝါးများသည် နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ သုက်မလွှတ်မီ သို့မဟုတ် သုက်လွှတ်ပြီးနောက် နာကျင်မှု ခံစားရသော အမျိုးသားများသည် လိင်မဆက်ဆံမီ ဤဆေးများကို သောက်သုံးနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုကို ကုသရန် အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် နာကျင်မှု သက်သာဆေးများကို သောက်သုံးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
  • အခြား ဆေးဝါးများ- ရောင်ရမ်းမှု သက်သာစေသော ဆေးများကို သောက်သုံးပြီး သုံးပတ်ကြာသည့်တိုင် အာနိသင် မရှိသေးပါက သင့်ဆရာဝန်သည် အက်ပီလက်စီရောဂါကာကွယ်ဆေး (Anticonvulsant) သို့မဟုတ် စိတ်ကျရောဂါကာကွယ်ဆေး (Tricyclic antidepressant) များကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ဤဆေးဝါးများကို PVPS ခံစားနေရသော အမျိုးသားများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လေ့လာထားခြင်း မရှိသေးသော်လည်း အာရုံကြော နာကျင်မှုကို ကုသရာတွင် အသုံးဝင်နိုင်ပါသည်။

ကုထုံးများ

  • သင့်တော်သော အတွင်းခံများ ဝတ်ဆင်ခြင်း- စပလင်းဂ်ကာကွယ်ပေးသော အတွင်းခံ (Compression shorts) သို့မဟုတ် အားကစားသုံး အတွင်းခံ (Jock strap) တို့သည် ဝှေးစေ့ နာကျင်မှုကို လျှော့ချရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
  • အပူ သို့မဟုတ် အေးခဲအိတ် ကပ်ခြင်း- နာကျင်မှု သက်သာစေသော နည်းလမ်းများတွင် ရေခဲအိတ် သို့မဟုတ် အပူပေးအိတ် ကပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာ ပိုမိုပြင်းထန်ချိန်တွင် ရေနွေးနွေးဖြင့် စိမ်ခြင်းသည်လည်း အကျိုးရှိစေနိုင်ပါသည်။
  • ကာယကုထုံးဖြင့် ကုသခြင်း (Physical Therapy)- ဆတင်ဆုံပိုင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားစဉ် နာကျင်မှု ခံစားရသော အမျိုးသားများအတွက် ဆတင်ဆုံကြွက်သားများကို ဖြေလျှော့နည်း သင်ကြားပေးခြင်းဖြင့် Pelvic floor physical therapy က ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
  • အာရုံကြော ထုံဆေးထိုးခြင်း (Nerve block)- သင့်ဆရာဝန်သည် ဝှေးစေ့သို့ ဆက်သွယ်ထားသော အာရုံကြောကို ထုံဆေးအသုံးပြု၍ ထုံသွားစေသည့် Nerve block ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုနိုင်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် သင့်မသက်မသာ ဖြစ်မှုကို ခဏတာမျှသာ သက်သာစေမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထုံဆေးအာနိသင် ကုန်သွားပါက နာကျင်မှု ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပါသည်။

ခွဲစိတ်ကုသမှုများ

  • အမာရွတ်တစ်ရှူး အလုံး ဖယ်ရှားခြင်း (Sperm granuloma removal)- အချို့သော အမျိုးသားများသည် ကပ်ပယ်အိတ်၏ အခြားနေရာများတွင် နာကျင်မှု မရှိဘဲ သုက်ပို့ပြွန်ပေါ်တွင် အမာရွတ်တစ်ရှူး အလုံးသေးသေးလေး ဖြစ်ပေါ်လာလေ့ရှိပါသည်။ အမာရွတ်တစ်ရှူး ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ပြီးနောက် အချို့သော အမျိုးသားများသည် နာကျင်မှု လျော့နည်းသွားသည်ကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။
  • သုက်ပိုးပြွန်မကြီး အာရုံကြော ဖြတ်တောက်ခြင်း (Microdenervation of the Spermatic Cord – MDSC)- နာကျင်မှု လက္ခဏာများကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် စည်းချက်ကျကျ သက်သာစေရန်အတွက် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် ဤကုသမှုပြုလုပ်စဉ် ဝှေးစေ့သို့ သွေးနှင့် အာရုံကြောများ ထောက်ပံ့ပေးသည့် ပြွန်များကို သုက်ပိုးပြွန်မကြီး၏ အခြားနေရာများမှ ခွဲထုတ်လိုက်ပါသည်။ Nerve block ပြုလုပ်၍ ခဏတာ နာကျင်မှု သက်သာခဲ့ဖူးသော အမျိုးသားများသည် MDSC နည်းလမ်းဖြင့် အကျိုးကျေးဇူး အများဆုံး ရရှိလေ့ရှိပါသည်။ MDSC အောင်မြင်ပါက လူနေမှုဘဝ အရည်အသွေးကို သိသိသာသာ တိုးတက်စေနိုင်ပါသည်။ ဝှေးစေ့ သေးသိမ်သွားခြင်း၊ မပျောက်ဘဲ စွဲမြဲစွာ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်မှု ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်းနှင့် ဝှေးစေ့ကို ပတ်ထားသည့် အမြှေးပါးအတွင်း အရည်များ စုပုံလာပြီး ကပ်ပယ်အိတ် ကြီးလာခြင်း (Hydrocele) တို့သည် ဖြစ်ပွားနိုင်သော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ကြပါသည်။
  • သုက်ပိုးအိတ်ပြွန် ဖယ်ရှားခြင်း (Epididymectomy)- ဝှေးစေ့၏ အနောက်ဘက်တွင် သုက်ပိုးများကို သိုလှောင်ပေးထားသည့် C ပုံသဏ္ဌာန် သုက်ပိုးအိတ်ပြွန်ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် သုက်ပိုးအိတ်ပြွန် နာကျင်နေသော အမျိုးသားများအတွက် သက်သာရာ ရရှိစေနိုင်ပါသည်။ ဤကုသမှုသည် သုက်ပိုးအိတ်ပြွန်တွင် အကျိတ်၊ အရည်အိတ် သို့မဟုတ် အမာရွတ်အလုံး ရှိသော အမျိုးသားများတွင် နာကျင်မှုကို လျှော့ချရာ၌ အထိရောက်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
  • သားကြော ပြန်ဆက်ခြင်း (Vasectomy reversal / Vasovasostomy)- သားကြောဖြတ်ထားသည်ကို ပြန်လည်ဆက်ပေးခြင်းဖြင့် သုက်ရည်အတွင်းသို့ သုက်ပိုးများ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေပြီး မျိုးအောင်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်မြင့်တက်စေနိုင်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် သုက်လွှတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖိအားနှင့် နာကျင်မှုကို သက်သာစေနိုင်ပါသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် သားကြော ပြန်ဆက်ခြင်းသည် MDSC နည်းလမ်းထက် နာကျင်မှုကို ပိုမိုထိရောက်စွာ သက်သာစေပါသည်။
  • ဝှေးစေ့ ဖယ်ရှားခြင်း (Orchiectomy)- အခြား ရိုးရာကုထုံးများဖြင့် မသက်သာသော အမျိုးသားများအတွက် ဝှေးစေ့ကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းမှလွဲ၍ အခြားရွေးချယ်စရာ မရှိတော့ပါ။ အမျိုးသားများသည် ဝှေးစေ့ကို ဖယ်ရှားပြီးသည့်တိုင်အောင် ဝှေးစေ့ရှိခဲ့ဖူးသော နေရာတွင် အာရုံကြောကြောင့်ဖြစ်သော နာကျင်မှု (Phantom limb pain) ကို တစ်ခါတစ်ရံ ခံစားရလေ့ရှိပါသည်။

Doctors who treat this condition