သားအိမ်မျိုးဥအိမ် အရည်အိတ်များသည့် ရောဂါစု

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

PCOS အတွက် သီးသန့် ရောဂါရှာဖွေသည့် စစ်ဆေးမှုမျိုး မရှိဘဲ ဆရာဝန်များက ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် မိသားစု ဆေးဝါးရာဇဝင် အပါအဝင် လူနာ၏ ဆေးဝါးရာဇဝင်များကို မေးမြန်းစစ်ဆေးပြီးနောက် ရောဂါအဖြေရှာလေ့ရှိသည်။ ဆရာဝန်သည် စစ်ဆေးမှု၏ အစိတ်ပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် လူနာ၏ အလေးချိန်နှင့် သွေးဖိအားကို တိုင်းတာမည်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အမွှေးအမျှင် ပိုထွက်ခြင်း၊ ဆံပင်ပါးခြင်း၊ အင်စူလင် ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းနှင့် ဝက်ခြံထွက်ခြင်းတို့အတွက် ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။

ဆရာဝန်မှ အောက်ပါ စစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ညွှန်ကြားနိုင်သည် –

• တင်ပါးဆုံတွင်း စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း (Pelvic examination): ဆရာဝန်သည် စွပ်ထားသော လက်ချောင်းများကို မိန်းမကိုယ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်း၍ သားအိမ် သို့မဟုတ် သားအိမ်မျိုးဥအိမ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ကြီးထွားလာမှု သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲမှု ရှိမရှိ စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် သားအိမ်မျိုးဥအိမ် သို့မဟုတ် အခြား မျိုးပွားအင်္ဂါစနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ရှာဖွေသည်။
• အာထရာဆောင်း ရိုက်ခြင်း (Ultrasound): သားအိမ်နှင့် သားအိမ်မျိုးဥအိမ်တို့တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေများကို စိစစ်နိုင်ရန် အသံလှိုင်းများ ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် တိုရိယာ (Transducer) ဟုခေါ်သော ကိရိယာကို အသုံးပြုသည်။ အာထရာဆောင်း ရိုက်ခြင်းမှတစ်ဆင့် သားအိမ်မျိုးဥအိမ်၏ အခြေအနေနှင့် သားအိမ်နံရံ၏ အထူကို စစ်ဆေးသည်။
• ဓာတ်ခွဲခန်း စစ်ဆေးမှုများ (Laboratory tests): ဤစစ်ဆေးမှုသည် ဟော်မုန်းနှင့် ဂလူးကို့စ် ပမာဏများကို အကဲဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဆီးချိုရောဂါနှင့် နှလုံးရောဂါ ကဲ့သို့သော ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို အကဲဖြတ်ရန် တြိုင်ဂလီစာရိုက် (Triglycerides)၊ အင်စူလင်နှင့် ကိုလက်စထရော ပမာဏများကိုလည်း တိုင်းတာသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် PCOS နှင့် ဆင်တူသည့် ရာသီမမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသားဟော်မုန်း ပမာဏ လွန်ကဲခြင်း၏ အခြား အကြောင်းအရင်းများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။

အမျိုးသမီးများသည် PCOS ရောဂါအဖြေနှင့် ဆက်စပ်နေသော နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ရှိမရှိ သိရှိနိုင်ရန် မိမိတို့၏ ကျန်းမာရေးကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ အောက်ပါ စစ်ဆေးမှုများစွာကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည် –

• သွေးဖိအား၊ ဂလူးကို့စ် ခံနိုင်ရည် ပမာဏ၊ ကိုလက်စထရောနှင့် တြိုင်ဂလီစာရိုက် ပမာဏများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း
• စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းနှင့် စိတ်ပူပန်လွန်ခြင်း လက္ခဏာများ ရှိမရှိ အကဲဖြတ်ခြင်း
• အိပ်စက်စဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း (Obstructive sleep apnea) ရှိမရှိ အကဲဖြတ်ခြင်း

ကုသခြင်း (Treatment)

PCOS အတွက် ကုသမှု အစီအစဉ်သည် လူနာခံစားရသည့် ရောဂါလက္ခဏာများပေါ်တွင် မူတည်သည်။ PCOS တွင် တိကျသော အကြောင်းအရင်း မရှိသည့်အတွက် ကုသမှုသည် ဆံပင်ပါးခြင်း၊ အမွှေးအမျှင် ပိုထွက်ခြင်း၊ ဝက်ခြံထွက်ခြင်း၊ ကလေးရရှိရန် ခက်ခဲခြင်းနှင့် အဝလွန်ခြင်း စသည့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဆေးဝါးရာဇဝင်တို့အပေါ်၌ အဓိက ထားရှိမည်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကုသမှုတွင် ဆေးဝါးများ၊ လူနေမှုဘဝ ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် နှစ်ခုလုံး ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။

• လူနေမှုဘဝ ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း: သုတေသနပြုချက်များအရ ခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန် ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျှော့ချရုံဖြင့် ရာသီစက်ဝန်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ အပါအဝင် PCOS ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အကောင်းဆုံး အလေးချိန် လျှော့ချရေး နည်းဗျူဟာကို ဆရာဝန်နှင့် ကျွမ်းကျင် အာဟာရဆရာဝန်တို့နှင့် ဆွေးနွေးခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်သည် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အစားအသောက်များကို စားသုံးခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အလေးချိန် လျှော့ချရန် အကြံပြုနိုင်သည်။ အလေးချိန် လျှော့ချခြင်းသည် ကလေးရရှိရန် ခက်ခဲခြင်းကို အဓိက အကူအညီပေးနိုင်ပြီး PCOS ဆေးဝါးများ၏ ထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်ပေးကာ မျိုးဥကြွေခြင်းကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည့်အပြင် ဆီးချိုရောဂါနှင့် နှလုံးရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်။
• ဆေးဝါးများ: PCOS ရှိသော အမျိုးသမီးများ၏ ရာသီစက်ဝန်းနှင့် အခြား ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ဆရာဝန်များက အောက်ပါ ဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားနိုင်သည် –
• ပေါင်းစပ် ကိုယ်ဝန်တားဆေးပြားများ (Combination birth control pills): ဟော်မုန်းများကို ပုံမှန်ဖြစ်စေခြင်းဖြင့် သားအိမ်နံရံ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျော့ကျစေနိုင်ပြီး ဝက်ခြံထွက်ခြင်း၊ အမွှေးအမျှင် ပိုထွက်ခြင်းနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ သွေးဆင်းခြင်းတို့မှ လွတ်ကင်းစေသည်။ ပေါင်းစပ် ဆေးပြားများတွင် အီစထရိုဂျင် (Estrogen) နှင့် ပရိုဂျက်စတင် (Progestin) တို့ ပါဝင်ပြီး အမျိုးသားဟော်မုန်း ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချပေးကာ အီစထရိုဂျင်ကို ထိန်းချုပ်ပေးသည်။
• ပရိုဂျက်စတင် ကုထုံး (Progestin therapy): ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် အီစထရိုဂျင် သောက်သုံးရန် မလိုလားသော သို့မဟုတ် မသောက်သင့်သော အမျိုးသမီးများအတွက် ဤကုထုံးကို အကြံပြုသည်။ ပရိုဂျက်စတင်ကို ဆေးပြား၊ ကပ်ပလာစတာ သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်အတွင်း ထည့်သွင်းရသော ကွင်း ပုံစံများဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ရွေးချယ်မှုသည် လူနာက ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် စဉ်းစားနေခြင်း ရှိမရှိပေါ်တွင် မူတည်မည်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို တားဆီးလိုသူများအတွက် ပရိုဂျက်စတင် သီးသန့်ပါသော သားဆက်ခြား ဆေးပြားအသေး သို့မဟုတ် ပရိုဂျက်စတင် ပါဝင်သော သားအိမ်တွင်းထည့် ပစ္စည်း (IUD) သည် ပိုမိုသင့်တော်သော ရွေးချယ်မှု ဖြစ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအထိ ပရိုဂျက်စတင်ကို အသုံးပြုခြင်းသည် မျိုးဥကြွေခြင်းကို ပုံမှန်ဖြစ်စေနိုင်ပြီး PCOS လက္ခဏာများကို သက်သာစေကာ ဟော်မုန်း မျှခြေကို ပြန်လည်ရရှိစေပြီး သားအိမ်နံရံ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင်လိုသော PCOS ခံစားနေရသည့် အမျိုးသမီးများကို ဆရာဝန်က အောက်ပါ ဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားနိုင်သည် –

• Clomiphene: ဤဆေးဝါးသည် PCOS ရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် မျိုးဥကြွေခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် သို့မဟုတ် ကလေးရရှိရန် ခက်ခဲခြင်းကို ကုသရန် သက်သေပြထားသော ဆေးဝါးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သောက်ဆေးအဖြစ် သောက်သုံးရသည့် အန်တီ-အီစထရိုဂျင် ဆေးဝါးဖြစ်ပြီး အမြွှာပူးနှင့် ကလေး အများအပြား မွေးဖွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။
• Gonadotropins: ဤဆေးဝါးသည် မျိုးဥကြွေခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဤဆေးကို ထိုးဆေးအဖြစ် ပေးပို့ရသည်။
• Letrozole: သားအိမ်မျိုးဥအိမ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြင့် ရင်သားကင်ဆာ အချို့ကို တိုက်ဖျက်ပေးသည်။ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထုတ်လုပ်သော အီစထရိုဂျင် ပမာဏကို လျှော့ချပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ပြီး ရင်သားကင်ဆာ ဆဲလ်များ ကြီးထွားမှုနှင့် ပျံ့နှံ့မှုကို နှေးကွေးစေခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်တန့်စေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးသည်။
• Metformin: ဤဆေးသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ အင်စူလင်ကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ကူညီပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ပြီး အင်စူလင် ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းကို မြှင့်တင်ပေးကာ အင်စူလင် ပမာဏကို လျှော့ချပေးခြင်းဖြင့် အမျိုးအစား ၂ ဆီးချိုရောဂါကို ကုသရန် အကြံပြုထားသည်။ Metformin သည် အလေးချိန် လျှော့ချရန် ကူညီပေးနိုင်ပြီး မျိုးဥကြွေခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးကာ ဆီးချို မဖြစ်မီ အဆင့် (Prediabetes) ရှိသူများအတွက် အမျိုးအစား ၂ ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ကြာရှည်အောင် ဆွဲဆိုင်းပေးနိုင်သည်။

အကယ်၍ စတင်ပေးသော ဆေးဝါးများသည် PCOS ရောဂါလက္ခဏာများကို မဖြေရှင်းနိုင်ဘဲ ကိုယ်ဝန်ရရှိနိုင်ခြေကို မမြှင့်တင်နိုင်ပါက ဆရာဝန်သည် ဖန်ပြွန်သန္ဓေသား နည်းလမ်း (In vitro fertilization – IVF) ကို အကြံပြုနိုင်သည်။

ဆံပင်ပါးခြင်းနှင့် ဟော်မုန်းကြောင့်ဖြစ်သော ဝက်ခြံများကို လျှော့ချရန် ဆရာဝန်သည် အောက်ပါတို့ကို ညွှန်ကြားနိုင်သည် –

• ကိုယ်ဝန်တားဆေးပြားများ: ကိုယ်ဝန်တားဆေးပြားများသည် အမျိုးသားဟော်မုန်း ထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းချုပ်ပေးသည့်အတွက် Hirsutism (အမွှေးအမျှင် ပိုထွက်ခြင်း) နှင့် ဝက်ခြံကဲ့သို့သော PCOS လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ပေးသည်။
• ဝက်ခြံ ကုသမှုများ: လူနာ၏ အရေပြား အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ ဟော်မုန်း မမျှတခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝက်ခြံများကို ကုသရန် လိမ်းဆေးခရမ်နှင့် ဆေးပြား အများအပြားကို အကြံပြုနိုင်သည်။
• Spironolactone (Aldactone): ဤဆေးဝါးသည် ကလေးမွေးဖွားရာတွင် ပုံမှန်မဟုတ်မှုများကို ဖြစ်စေနိုင်သည့်အတွက် ကိုယ်ဝန်မရှိသူနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် အစီအစဉ်မရှိသူများအတွက်သာ ဤ အန်တီအန်ဒရိုဂျင် ဆေးဝါးကို အကြံပြုထားသည်။ Spironolactone သည် အမျိုးသားဟော်မုန်းများ၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချပေးသည့် အန်ဒရိုဂျင် တားဆီးဆေး ဖြစ်ပြီး ဝက်ခြံထွက်ခြင်းနှင့် အမွှေးအမျှင် ပိုထွက်ခြင်း ကဲ့သို့သော PCOS ရောဂါလက္ခဏာအချို့ကို ကုသရာတွင် ကူညီပေးသည်။
• Eflornithine (Vaniqa): ၎င်းသည် မျက်နှာ ကဲ့သို့သော မလိုလားအပ်သော နေရာများတွင် အမွှေးအမျှင် ကြီးထွားမှုကို နှေးကွေးစေသည့် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် ဝယ်ယူရသော ခရမ်လိပ်ဆေး ဖြစ်သည်။
• အမွှေးအမျှင် ဖယ်ရှားခြင်း: Electrolysis ကဲ့သို့သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာမရှိသည့် လုပ်ဆောင်ချက်သည် အတိုလှိုင်း ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းများကို အသုံးပြု၍ မွေးညင်းပေါက်များကို ပျက်စီးစေခြင်းဖြင့် အမွှေးအမျှင် အသစ်ကြီးထွားမှုကို တားဆီးပေးကာ အရေပြားနှင့် အမွှေးအမျှင် အမျိုးအစား အားလုံးအတွက် ရေရှည် တည်တံ့သော နည်းလမ်းအဖြစ် လူသိများသည်။

လေဆာ (Laser) နည်းလမ်းသည် အမွှေးအမျှင်များတွင် အရောင်ခြယ်ပစ္စည်း ပါဝင်သူ အမျိုးသမီးများအတွက် သင့်တော်သော အမွှေးအမျှင် ဖယ်ရှားသည့် အခြား ရွေးချယ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လေဆာသည် အမွှေးအမျှင်၏ မယ်လနင် (Melanin) အရောင်ခြယ်ပစ္စည်းကို စုပ်ယူသည်။ ၎င်းသည် စုစည်းထားသော အလင်းရောင်ဖြင့် မွေးညင်းပေါက်များကို ပစ်မှတ်ထား၍ လုပ်ဆောင်သည်။

ရလဒ်များကို ချက်ချင်း မရရှိနိုင်ဘဲ ချိန်းဆိုမှုများစွာ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ မလိုလားအပ်သော အမွှေးအမျှင် ကြီးထွားမှုအတွက် ရိတ်ခြင်း၊ နှုတ်ခြင်းနှင့် ဖယောင်းကပ်၍ နှုတ်ခြင်း (Waxing) ကဲ့သို့သော ယာယီ အမွှေးအမျှင် ဖယ်ရှားသည့် နည်းလမ်းများကိုလည်း အကြံပြုထားသည်။

Doctors who treat this condition