အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်း

အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ

အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်းသည် ဦးနှောက်နှင့် ခါးရိုးဆစ်အာရုံကြောမကြီးတို့၏ ပြင်ပတွင်ရှိသော အာရုံကြောများ ပျက်စီးသွားသောအခါ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်၊၊ ၎င်းသည် အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာများမှာလည်း ကွဲပြားနိုင်ပါသည်၊၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ဤဝေဒနာခံစားရသူများသည် လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် အားနည်းခြင်း၊ ထုံကျင်ခြင်းနှင့် နာကျင်ခြင်းတို့ကို အဓိကခံစားရလေ့ရှိပါသည်၊၊ ထို့ပြင် အစာခြေစနစ်နှင့် ဆီးသွားခြင်းကဲ့သို့သော ခန္ဓာကိုယ်လုပ်ဆောင်ချက်များကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်၊၊

အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အချက်များစွာရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ၊ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် အဆိပ်အတောက်များနှင့် ထိတွေ့မိခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်၊၊ ၎င်းတို့အနက် ဆီးချိုရောဂါသည် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်၊၊

ဤဝေဒနာခံစားရသူများသည် နာကျင်မှုကို စူးရှခြင်း၊ ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျဉ်တောင့်တောင့်ဖြစ်ခြင်းဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြပါသည်၊၊ ကံကောင်းသည်မှာ အချို့သောအခြေအနေများတွင် ရောဂါဖြစ်ရသည့် အရင်းအမြစ်ကို ကုသနိုင်ပါက ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ပြန်လည်သက်သာလာနိုင်ပါသည်၊၊ အာရုံကြောအားနည်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်နှင့် လူနာ၏ လူမှုဘဝအရည်အသွေး တိုးတက်စေရန်အတွက် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသနိုင်ပါသည်၊၊

အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်းကို အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပါသည်-

• အာရုံကြောအစွပ်လွှာ ပျက်စီးခြင်း (Demyelinating neuropathy)။ အာရုံကြောမျှင်များကို ဝန်းရံထားသော အကာအကွယ်အလွှာ ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့် အာရုံကြောဆဲလ်အတွင်း အချက်ပြချက်များ ပေးပို့မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊၊
• အာရုံကြောမျှင် ပျက်စီးခြင်း (Axonal degeneration)။ အာရုံကြောမျှင်ကိုယ်တိုင် ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊၊ ခြေထောက်နှင့် ခြေဖဝါးများသို့ ဆက်သွယ်ထားသော ရှည်လျားသည့် အာရုံကြောဆဲလ်များသည် ဤသို့ပျက်စီးမှုကို ပိုမိုခံရလွယ်သဖြင့် ဤအမျိုးအစားမှာ အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်းတွင် အဖြစ်အများဆုံး ဖြစ်ပါသည်၊၊

ရောဂါလက္ခဏာများ

အစွန်အဖျားအာရုံကြောစနစ်တွင် လုပ်ဆောင်ချက်အသီးသီးရှိသော အာရုံကြောအမျိုးအစားများ ပါဝင်ပါသည်-

• အာရုံခံအာရုံကြောများ။ အရေပြားမှတစ်ဆင့် အပူအအေး၊ နာကျင်မှု၊ တုန်ခါမှု သို့မဟုတ် ထိတွေ့မှု အာရုံများကို လက်ခံရယူပါသည်၊၊
• လှုပ်ရှားမှုထိန်းချုပ်သည့် အာရုံကြောများ။ ကြွက်သားများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်ပါသည်၊၊
• အလိုအလျောက် အာရုံကြောများ။ သွေးဖိအား၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ အစာခြေခြင်းနှင့် ဆီးအိမ်ထိန်းချုပ်ခြင်း စသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းညှိပေးပါသည်၊၊

အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် ထိခိုက်သွားသော အာရုံကြောအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်-

• ခြေဖဝါး သို့မဟုတ် လက်များတွင် စတင်၍ ထုံကျင်ခြင်းနှင့် ကျဉ်ခြင်းများ တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ခြေထောက်နှင့် လက်မောင်းများသို့ ပျံ့နှံ့လာခြင်း
• နာကျင်မှု။ ။ စူးရှခြင်း၊ ထိုးခြင်း၊ တလှပ်လှပ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း
• ထိတွေ့မှုကို အလွန်အမင်း ခံစားလွယ်ခြင်း (အနည်းငယ်မျှ ထိရုံဖြင့် မသက်မသာဖြစ်ခြင်း)
• ရှင်းပြရခက်သော နာကျင်မှု။ ။ လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် စောင်ခြုံထားခြင်းကဲ့သို့သော နာကျင်မှုမဖြစ်သင့်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် နာကျင်မှုကို ခံစားရခြင်း
• ဟန်ချက်ပြဿနာ။ ။ ဟန်ချက်ထိန်းရန် ခက်ခဲခြင်းနှင့် ချော်လဲခြင်း
• ကြွက်သားများ အားနည်းခြင်း
• ထူးဆန်းသော ခံစားမှု။ ။ လက်အိတ် သို့မဟုတ် ခြေအိတ်များ စွပ်ထားသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း
• မလှုပ်ရှားနိုင်။ ။ လှုပ်ရှားမှုထိန်းချုပ်သည့် အာရုံကြောများ ထိခိုက်ပါက လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးခြင်း

အကယ်၍ အလိုအလျောက် အာရုံကြောများ ပါဝင်ပတ်သက်ပါက အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်-

• အပူဒဏ်ကို မခံနိုင်ခြင်း
• အလွန်အမင်း ချွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ချွေးလုံးဝမထွက်ခြင်း
• အူလမ်းကြောင်းနှင့် ဆီးအိမ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများအပါအဝင် အစာခြေစနစ် ပြဿနာများ
• သွေးဖိအား ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ခေါင်းမူးခြင်း သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်း

အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်းသည် အာရုံကြော အရေအတွက်အပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်-

• အာရုံကြောတစ်ခုတည်း ထိခိုက်ခြင်း (Mononeuropathy)။ လက်ကောက်ဝတ် အာရုံကြောပိတ်ခြင်းကဲ့သို့ အာရုံကြောတစ်ခုတည်းကိုသာ ထိခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊၊
• အာရုံကြောအမျိုးမျိုး ထိခိုက်ခြင်း (Multiple mononeuropathy)။ မတူညီသော နေရာများရှိ အာရုံကြော နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပို၍ ထိခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊၊
• အာရုံကြောအမြောက်အမြား ထိခိုက်ခြင်း (Polyneuropathy)။ အာရုံကြော အမြောက်အမြား ပါဝင်ပတ်သက်နေခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ အဖြစ်အများဆုံး အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်၊၊

အကယ်၍ သင့်လက် သို့မဟုတ် ခြေထောက်များတွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ကျဉ်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်းများကို သတိပြုမိပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း ပြသသင့်ပါသည်၊၊ ရောဂါကို စောစီးစွာ ရှာဖွေကုသခြင်းသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် အာရုံကြောများ ထပ်မံပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံး အခွင့်အလမ်း ဖြစ်ပါသည်၊၊

ဖြစ်ပွားရသောအကြောင်းရင်းများ

အစွန်အဖျားအာရုံကြောအားနည်းခြင်းမှာ အာရုံကြောများ ပျက်စီးခြင်းဖြစ်ပြီး အောက်ပါ အခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်ပါသည်-

• ဆီးချိုရောဂါနှင့် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ရောဂါစု။ ဆီးချိုရောဂါသည် အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး ဆီးချိုလူနာ ထက်ဝက်ကျော်တွင် အာရုံကြောအားနည်းခြင်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်၊၊
• ပိုးဝင်ခြင်းများ။ ဘက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဝင်ခြင်းများ (ဥပမာ – လိုင်းရောဂါ၊ ရေယုန်၊ အသည်းရောင် အသားဝါ ဘီနှင့် စီ၊ အနူရောဂါ၊ ဆုံဆို့နာနှင့် HIV) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ။ မိမိ၏ ကိုယ်ခံအားစနစ်က တစ်ရှူးများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သော ရောဂါများ (ဥပမာ – လေးဖက်နာ အဆစ်ရောင်ရောဂါ) ကြောင့် အာရုံကြော ပျက်စီးနိုင်ပါသည်၊၊
• မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေများ။ မိဘမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသော အာရုံကြောရောဂါများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• အကျိတ်များ။ ကင်ဆာကျိတ် သို့မဟုတ် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များက အာရုံကြောပေါ်တွင် ပေါက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖိမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• ခြင်ဆီဆိုင်ရာ ရောဂါများ။ သွေးနှင့် ပတ်သက်သော ရောဂါအချို့က အာရုံကြောများကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်၊၊
• အခြားရောဂါများ။ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ အသည်းရောဂါနှင့် သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း နည်းပါးခြင်းတို့သည်လည်း အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊

အခြားသော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ-

• ဆေးဝါးများ။ အချို့သော ဆေးဝါးများ၊ အထူးသဖြင့် ကင်ဆာကုသရာတွင် သုံးသော ဆေးသွင်းကုထုံးများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• အဆိပ်အတောက်များနှင့် ထိတွေ့မိခြင်း။ စက်မှုသုံး ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ခဲ၊ ပြဒါးကဲ့သို့သော သတ္တုများနှင့် ထိတွေ့မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• အရက်အလွန်အမင်း သုံးစွဲခြင်း။ အရက်ကို ကြာရှည်စွာ သောက်ခြင်းက အာရုံကြောများကို ပျက်စီးစေပြီး ဗီတာမင်ချို့တဲ့မှုကို ဖြစ်စေကာ ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပါသည်၊၊
• ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ဖိမိခြင်း။ မတော်တဆမှုများ သို့မဟုတ် တစ်ခုခုကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ခြင်း (ဥပမာ – စာရိုက်ခြင်း) တို့ကြောင့် အာရုံကြောများ ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဖိမိခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊
• ဗီတာမင်နှင့် အာဟာရ ချို့တဲ့ခြင်း။ ဗီတာမင် ဘီ-ဝမ်း၊ ဘီ-ဆစ်၊ ဘီ-နိုင်း၊ ဘီ-တွဲ နှင့် ဗီတာမင် အီး တို့ ချို့တဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊၊

အချို့သောအခြေအနေများတွင် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှာမတွေ့တတ်ဘဲ ၎င်းကို အကြောင်းရင်းမသိသော အာရုံကြောအားနည်းခြင်းဟု ခေါ်ဆိုပါသည်၊၊

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောအချက်များ

• အဆိပ်အတောက်များနှင့် ထိတွေ့မိခြင်း
• မိသားစုအတွင်း အာရုံကြောအားနည်းသည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း
• ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ ရှိနေခြင်း
• ဗီတာမင် ဘီ-တွဲ ကဲ့သို့သော ဗီတာမင်များ ချို့တဲ့ခြင်း
• ဆီးချိုရောဂါရှိပြီး သကြားဓာတ်ကို ကောင်းစွာ မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း
• အရက်ကို အလွန်အမင်း သောက်သုံးခြင်း
• အလုပ်ကြောင့် တစ်ခုခုကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ရခြင်း
• ပိုးဝင်ခြင်းများ ရှိနေခြင်း
• ကျောက်ကပ်၊ အသည်း သို့မဟုတ် သိုင်းရွိုက်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ ရှိနေခြင်း