သားဥအိမ်ရေအိတ်တည်ခြင်း

အကျဉ်းချုပ်

သားဥအိမ်ရေအိတ်တည်ခြင်း ဆိုသည်မှာ သားဥအိမ် တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုလုံး၏ အတွင်းဘက်တွင် နှင့်/သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင်များပေါ်တွင် အရည်များ ပြည့်နေသော အိတ်ကလေးများ ကြီးထွားလာခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ သားဥအိမ်များသည် အမျိုးသမီး မျိုးပွားအင်္ဂါဖြစ်ပြီး သားဥ (ova သို့မဟုတ် oocytes) ဟုလည်း ခေါ်သော မျိုးဥဆဲလ်များကို ထုတ်လုပ်ကာ ဖွံ့ဖြိုးစေပါသည်။

သားဥအိမ်အိတ်အများစုမှာ အန္တရာယ်မရှိဘဲ၊ လက္ခဏာများ မပြသဘဲ၊ ကုသမှု မခံယူရဘဲနှင့်ပင် နောက်ဆုံးတွင် သူ့အလိုလို ပြန်လည်ကျုံ့ဝင်သွားလေ့ရှိပါသည်။ သို့သော်လည်း၊ သားဥအိမ်အိတ်များသည် လိမ်သွားခြင်း သို့မဟုတ် ပေါက်ထွက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့ကို ကုသမှုမရှိဘဲထားပါက အသက်အန္တရာယ်ကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

ပုံမှန် တင်ပဆုံဆုံစစ်ဆေးခြင်း (pelvic exam) ပြုလုပ်ခြင်းသည် သားဥအိမ်အိတ်များကို လက္ခဏာ မဖြစ်ပေါ်မီ စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ သားဥအိမ် အိတ်တည်ခြင်း၏ ကုသမှု ရွေးချယ်စရာများမှာ သတိထား စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ဆေးဝါးကုသခြင်း နှင့် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း တို့ ဖြစ်ပါသည်။

သားဥအိမ်ရေအိတ်အမျိုးအစားများ

ရိုးရှင်းသော အိတ်များ

ရိုးရှင်းသော အိတ်များ (လုပ်ငန်းဆောင်တာဆိုင်ရာ အိတ်များ ဟုလည်း ခေါ်သည်) သည် သားဥအိမ်၏ ပုံမှန် လစဉ် လုပ်ငန်းဆောင်တာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤအိတ်များသည် အန္တရာယ်မရှိဘဲ၊ နာကျင်မှုဖြစ်ခဲပြီး များသောအားဖြင့် ရာသီစက်ဝန်း ၂-၃ ကြိမ် အတွင်း ပျောက်ကွယ်သွားလေ့ရှိသည်-

• သားဥအိတ်ငယ် အိတ်များ (Follicular cysts): သားဥအိမ် အိတ်ငယ်များသည် သားဥ (ova) ဆဲလ်များကို ထည့်ထားသော အိတ်များဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို သားဥကြွေချိန်တွင် ထုတ်လွှတ်ပါသည်။ သားဥ မထုတ်လွှတ်နိုင်သောအခါနှင့် သားဥအိမ်ပေါ်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသောအခါ သားဥအိတ်ငယ် အိတ် (Follicular cyst) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပါသည်။
• ကော်ပတ်စ်လူတီယမ် အိတ်များ (Corpus luteum cysts): သားဥကြွေပြီးနောက်၊ ကျန်ရှိသော သားဥအိတ်ငယ်သည် ကော်ပတ်စ်လူတီယမ် (corpus luteum) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး ၎င်းသည် အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတီရုန်း ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လုပ်ပါသည်။ ကော်ပတ်စ်လူတီယမ် အတွင်းတွင် အရည်များ စုပုံလာသောအခါ ၎င်းသည် ကြီးထွားလာပြီး အရည်အိတ်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

အခြားသားဥအိမ်အရည်အိတ်အမျိုးအစားများ

ရာသီစက်ဝန်းနှင့် မသက်ဆိုင်သော အခြားသော သားဥအိမ် အိတ်အမျိုးအစားများ ဖြစ်သည်-

• အပေါ်ယံအရည်ကြည်အိတ်များ (Cystadenomas):ဤအိတ်များသည် သားဥအိမ်၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးလာပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ကြည်လင်သော၊ ရေကဲ့သို့သော အရည်များ သို့မဟုတ် ပိုမိုပျစ်သော၊ အကျိအချွဲကဲ့သို့သော အရည်များ ပြည့်နေနိုင်သည်။
• အရေပြား အိတ်များ (Dermoid cysts or Teratomas): ဤအိတ်များသည် သန္ဓေသားဆဲလ်များ (embryonic cells) မှ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့တွင် ဆံပင်၊ အရေပြား သို့မဟုတ် သွားများကဲ့သို့သော တစ်ရှူးများ ပါဝင်နိုင်သည်။
• အင်ဒိုမက်ထရီယိုးမား (Endometriomas): သားဥအိမ် အင်ဒိုမက်ထရီယိုးမား ဆိုသည်မှာ သားဥအိမ်အတွင်းရှိ သားအိမ်အတွင်းသား တစ်ရှူး (endometrial tissue) (သားအိမ်ကို ဖုံးအုပ်ထားသော တစ်ရှူး) မှ ဖွံ့ဖြိုးလာသော အိတ်ဖြစ်သည့် အစုအဝေးတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

လက္ခဏာများ

အိတ်အများစုသည် အန္တရာယ်မရှိဘဲ သူ့အလိုလို ပျော်ဝင်သွားတတ်သော်လည်း၊ အောက်ပါ လက္ခဏာများသည် အရွယ်အစားကြီးသော သားဥအိမ် အိတ်များကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သည်-

• ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံတွင်း နာကျင်ခြင်း
• လိင်ဆက်ဆံစဉ် နာကျင်ခြင်း
• ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းတွင် ပြည့်နေခြင်း သို့မဟုတ် လေးလံနေခြင်း
• လေပွခြင်း

အောက်ပါတို့ကို ခံစားရပါက ဆေးကုသမှုကို ချက်ချင်းခံယူပါ-

• ရုတ်တရက် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် တင်ပါးဆုံတွင်း နာကျင်ခြင်း
• ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် အန်ခြင်းနှင့်အတူ တွဲ၍ နာကျင်ခြင်း
• အသက်ရှူမြန်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးမေ့လဲကျလုနီးပါး ခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် \

အကြောင်းအရင်းများ

သားဥအိမ်ရေအိတ်တည်ခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ သားဥကြွေခြင်း (ovulation) ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၊ နောက်ထပ် အကြောင်းရင်းများလည်း ရှိပါသည်-

• ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်များ ပွားများခြင်း: အရေပြားအိတ်များနှင့် အပေါ်ယံအရည်ကြည်အိတ်များ ကဲ့သို့သော အိတ်များသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော ဆဲလ်ပွားများခြင်းကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးလာသော အိတ်များ၏ ဥပမာများ ဖြစ်ကြပါသည်။
• သားအိမ်ပြင်ပ တစ်ရှူးများ ကြီးထွားသည့် ရောဂါ (Endometriosis): တင်ပါးဆုံတွင်းရှိ သားအိမ်ပြင်ပ တစ်ရှူးများ ကြီးထွားသည့် ရောဂါ ပျံ့နှံ့မှုကြောင့် သားဥအိမ်ပေါ်တွင် အိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
• တင်ပါးဆုံတွင်း ရောင်ရမ်းမှု ရောဂါ (Pelvic inflammatory disease – PID): ပြင်းထန်သော တင်ပါးဆုံတွင်း ရောဂါပိုးဝင်မှုများ သားဥအိမ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသည့်အခါ အိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

သားဥအိမ်ရေအိတ်တည်ခြင်း ပိုမိုဖြစ်လွယ်စေသောအချက်များ

သားဥအိမ် အိတ်တည်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို အောက်ပါအချက်များက မြင့်တက်စေသည်-

• အသက်အရွယ်: သွေးဆုံးခြင်း မရှိသေးသူများတွင် သားဥအိမ် အိတ်တည်ခြင်းမှာ အဖြစ်များပါသည်။
• ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း: အချို့သော အိတ်များသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်တစ်လျှောက်လုံး သားဥအိမ်ပေါ်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေနိုင်ပါသည်။
• တင်ပါးဆုံတွင်း ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း: ရောဂါပိုးသည် သားဥအိမ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားပါက အိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
• သားဥအိမ် အိတ်တည်ဖူးသည့် ရာဇဝင်ရှိခြင်း: သားဥအိမ် အိတ်တည်ဖူးပါက နောက်ထပ် အိတ်တည်နိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။
• သားအိမ်ပြင်ပ တစ်ရှူးများ ကြီးထွားသည့် ရောဂါ: သားအိမ်အတွင်းသား ဆဲလ်များသည် သားအိမ်ပြင်ပတွင် ကြီးထွားလာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤရောဂါ၏ ရလဒ်အနေဖြင့်၊ ထိုတစ်ရှူးအချို့သည် သားဥအိမ်ပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်ပါသည်။