အသံ‌ပြောင်းလဲခြင်း

အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာအသံဝင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) အသံပြောင်းလဲခြင်း (Dysphonia) ဆိုသည်မှာ အသံ၏ အရည်အသွေး သို့မဟုတ် လေသံ ပြောင်းလဲသွားပြီး အသံအက်ခြင်း၊ အသံတုန်ခြင်း သို့မဟုတ် အသံဩခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေသည် အသံကို ပုံစံမမှန်ဘဲ သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခြင်း၊ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခြင်းနှင့် အသံကြိုးများပေါ်တွင် အကြည်အိတ်များ (Cysts)၊ အသားပိုများ (Papillomas၊ Polyps နှင့် Nodules) ကဲ့သို့သော အဖုအကျိတ်များ ဖြစ်ထွန်းလာခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် အစာအိမ်မှ အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်းကြောင့်လည်း အသံဝင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အသံဝင်ခြင်းအတွက် သင့်လျော်သော ကုသမှုမှာ ၎င်းကို ဖြစ်ပွားစေသည့် အရင်းခံ အကြောင်းရင်းပေါ်တွင် မူတည်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

အသံဝင်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ –

• ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အသံအားနည်းခြင်း၊ အသံထဲတွင် လေပါနေခြင်း သို့မဟုတ် အသံကြမ်းခြင်း – သင့်အသံသည် တိုးဖျော့သွားခြင်း သို့မဟုတ် အက်ကွဲသွားခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။
• အသံ၏ အနိမ့်အမြင့် ပြောင်းလဲခြင်း – သင့်အသံသည် ပုံမှန်ထက် ပို၍ စူးရှသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပို၍ အောသွားခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။
• စကားပြောရာတွင် ပို၍ အားစိုက်ရခြင်း သို့မဟုတ် အလွယ်တကူ မောပန်းခြင်း – စကားပြောရသည်မှာ ပို၍ ခက်ခဲလာပြီး လျင်မြန်စွာ မောပန်းသွားတတ်သည်။
• နောက်ထပ် လက္ခဏာများ – အသံဝင်စေသည့် အကြောင်းရင်းကြောင့် အခြားသော လက္ခဏာများလည်း ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ဖျားနာမှုကြောင့် လည်ချောင်းနာခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် နှာချေခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် အသံဝင်ခြင်းသည် အစာမြိုခြင်း သို့ အသက်ရှူခြင်းတို့ကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

အကြောင်းရင်းများအသံဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိပါသည်။ ယင်းတို့အနက် အများစုမှာ စိုးရိမ်စရာ မရှိပါ။ အချို့သော အကြောင်းရင်းများမှာ –

• အသံကို အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခြင်း – စကား အလွန်အကျွံ ပြောခြင်း၊ အော်ဟစ်ခြင်း၊ သီချင်း အလွန်အကျွံ ဆိုခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် အသံကို မြှင့်၍ဖြစ်စေ၊ နှိမ့်၍ဖြစ်စေ ပြောခြင်းတို့ကြောင့် အသံဝင်သွားနိုင်သည်။
• လည်ချောင်း သို့မဟုတ် အသံအိုး ရောင်ရမ်းခြင်း (Laryngitis) – ဓာတ်မတည့်ခြင်း၊ အအေးမိခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အပေါ်ပိုင်း ကူးစက်ပိုးဝင်ခြင်းတို့ကြောင့် အသံကြိုးများ ခေတ္တရောင်ရမ်းလာနိုင်ပြီး ယင်းကို အသံအိုးရောင်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။
• ပိုးဝင်ခြင်း – ထိပ်ကပ်နာ သို့မဟုတ် အအေးမိခြင်း။ ဤအခြေအနေသည် ရက်သတ္တပတ် နှစ်ပတ်အတွင်း အလိုအလျောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားလေ့ရှိသည်။
• အသံကြိုး သွေးထွက်ခြင်း (Vocal fold hemorrhage) – လူတစ်ဦး၏ အသံသည် ရုတ်တရက် ပျောက်ဆုံးသွားခြင်း သို့မဟုတ် စကားပြောနိုင်သော်လည်း သီချင်းမဆိုနိုင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်လာပါက အသံကြိုး သွေးထွက်ခြင်း ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် အသံကြိုးပေါ်ရှိ သွေးလွှတ်ကြောငယ်တစ်ခု ပေါက်ပြဲပြီး ကြွက်သားတစ်ရှူးများအတွင်းသို့ သွေးများ စီးဝင်သွားသောအခါမျိုးတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။
• အစာအိမ်အက်ဆစ် အထက်လှန်ခြင်း ရောဂါ (GERD) – ရင်ပူခြင်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိပြီး အစာအိမ်အက်ဆစ်များ လည်ချောင်းထဲသို့ ဆန်တက်လာသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ ထိုအက်ဆစ်များသည် အသံကြိုးများရှိရာ အထိ မြင့်တက်လာပါက လည်ချောင်းနှင့် အသံအိုးသို့ အက်ဆစ်ပြန်တက်ခြင်း (LPR) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
• အာရုံကြောဆိုင်ရာ အခြေအနေ – ပါကင်ဆန်ရောဂါ သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်း စသည့် အခြေအနေများကြောင့် အသံအိုးရှိ ကြွက်သားများကို ထိန်းချုပ်သည့် ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်း ထိခိုက်သွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
• အကြည်အိတ်၊ အဖု သို့မဟုတ် အသားပိုဖုများ ဖြစ်ထွန်းခြင်း – အသံကြိုးများပေါ်တွင် ကင်ဆာမဟုတ်သော အဖုများ၊ အသားပိုများနှင့် အကြည်အိတ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် အလွန်အကျွံ ဖိအားသက်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပွတ်တိုက်မှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
• အသံကြိုး လေဖြတ်ခြင်း (Vocal cord paralysis) – အသံကြိုး တစ်ဖက် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံး လေဖြတ်သွားပါက ၎င်းတို့သည် ကောင်းမွန်စွာ အလုပ်မလုပ်နိုင်တော့ကြောင်း ပြသနေသည်။ ထိုအခါ အသံကြိုးများ ပွင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ခြင်း လုံးဝ မလုပ်ဆောင်နိုင်တော့ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။ အများစုတွင် တိကျသော အကြောင်းရင်းကို မသိရှိရသော်လည်း အချို့သော အခြေအနေများတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ အဆုတ် သို့မဟုတ် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာ၊ ပိုးဝင်ခြင်း၊ မာလ်တီပယ် စကလရိုးဆစ် (Multiple sclerosis) ရောဂါ၊ လေဖြတ်ခြင်း၊ ပါကင်ဆန်ရောဂါ သို့မဟုတ် အကျိတ်များကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
• ကြွက်သား တင်းအားလွန်ကဲမှုကြောင့် အသံပျက်ခြင်း (Muscle tension dysphonia) – အသံအိုးနှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကြွက်သားများ အလွန်အကျွံ တင်းအားများခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားရသော အသံပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ တင်းကျပ်မှုကြောင့် အသံသည် ကောင်းမွန်စွာ မထွက်နိုင်တော့ပေ။ ဤကဲ့သို့ ကြွက်သား အသုံးပြုမှု ပုံစံသည် အသံအိုးရောင်ရမ်းနေစဉ်အတွင်း စတင်ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အသံကြိုး ရောင်ရမ်းမှု ကျဆင်းသွားပြီးနောက်တွင်ပင် ရေရှည် ဆက်လက်တည်ရှိနေတတ်သည်။ ၎င်းသည် စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အခြားသော ရောဂါဝေဒနာများနှင့်လည်း တွဲဖက်၍ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
• အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အသားပိုဖုများ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါ (RRP) သို့မဟုတ် အသံအိုး အသားပိုဖု ရောဂါ – ဤအခြေအနေကြောင့် အဆုတ်အတွင်းရှိ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းများတွင် ကင်ဆာမဟုတ်သော အကျိတ်များ ဖြစ်ထွန်းလာတတ်သည်။
• အသံအိုးကင်ဆာ (Laryngeal cancer) – ရက်သတ္တပတ် သုံးပတ်ထက် ပို၍ ကြာရှည်သော အသံဝင်ခြင်းသည် အသံအိုးကင်ဆာ၏ လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းရင်းများ