ပင်မစာမျက်နှာနှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ

နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ

ဘိုကင်တင်ရန်
ဆရာ၀◌န်နဲ့တွေ့ဆုံရန်
Symptoms & causes Diagnosis & treatment Doctors & departments Care at Vejthani

ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်

နှလုံးတွင် သွေးစီးဆင်းမှုကို လမ်းကြောင်းမှန်စေရန် ထိန်းကျောင်းပေးသည့် အဆို့ရှင်လေးခု ရှိသည်။ အဆိုပါ အဆို့ရှင်များတွင် ပြဿနာတစ်စုံတစ်ရာရှိပြီး သွေးစီးဆင်းမှု ထိန်းချုပ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပါက နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ ဖြစ်လာသည်။ အနည်းဆုံး အဆို့ရှင်တစ်ခုသည် လုံးဝပွင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်သည့်အခါ နှလုံးမှ ခန္ဓာကိုယ်သို့ သွေးစီးဆင်းမှုဖြစ်စဉ် ပျက်ယွင်းသွားတတ်သည်။

ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှု၊ အမျိုးအစားနှင့် ကုသမှုပုံစံတို့သည် ထိခိုက်မိသော နှလုံးအဆို့ရှင်ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ အချို့သောအခြေအနေများတွင် နှလုံးအဆို့ရှင်ကို ပြုပြင်ရန် သို့မဟုတ် အသစ်လဲလှယ်ရန် ခွဲစိတ်မှုခံယူဖို့ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် လက္ခဏာမပြဘဲ ရှိနေနိုင်သော်လည်း အချို့သောသူများတွင် အောက်ပါလက္ခဏာများ ခံစားရနိုင်သည် –

  • နားကြပ် (Stethoscope) ဖြင့် နားထောင်လျှင် ကြားရသော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် နှလုံးခုန်သံ (Heart murmur)
  • ရင်ဘတ်အတွင်း တင်းကျပ်ခြင်း
  • လှုပ်လှုပ်ရှားရှားလုပ်စဉ် သို့မဟုတ် လဲလျောင်းနေစဉ်တွင် အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း
  • နှလုံးစည်းချက် မမှန်ခြင်း
  • ဗိုက်ရောင်ခြင်း/ဖောခြင်း (Tricuspid regurgitation ရောဂါ အဆင့်မြင့်သူများတွင် အဖြစ်များသည်။)
  • ခြေကျင်းဝတ်နှင့် ခြေထောက်များ ဖောရောင်ခြင်း
  • အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း
  • မူးဝေခြင်း
  • မူးမေ့လဲခြင်း

သင့်တွင် နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါရှိသည်ဟု သံသယရှိပါက ဆေးကုသမှု ခံယူရန် အကြံပြုလိုပါသည်။ ပိုမိုတိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် နှလုံးအထူးကု ဆရာဝန်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးပါလိမ့်မည်။

ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ

နှလုံးတွင် သွေးစီးဆင်းမှုကို ထိန်းညှိပေးသော Mitral၊ Tricuspid၊ Pulmonary နှင့် Aortic ဟူ၍ အဆို့ရှင်လေးခု ရှိသည်။ အဆို့ရှင်တစ်ခုစီတွင် နှလုံးတစ်ချက်ခုန်တိုင်း ပွင့်လိုက်ပိတ်လိုက်လုပ်၍ သွေးစီးဆင်းမှုကို ထိန်းချုပ်ပေးသော အဆို့လွှာလေးများ (Leaflets) ပါရှိသည်။ အကယ်၍ အဆိုပါ အဆို့လွှာများမှာ လုံးဝပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပွင့်ခြင်း မလုပ်နိုင်ပါက သွေးစီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်း မမှန်တော့ပေ။

ပိုးဝင်ခြင်းနှင့် အချို့သော နှလုံးရောဂါအခြေအနေများကဲ့သို့သော အချက်များစွာသည် လူကြီးများတွင် နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်သကဲ့သို့ ကလေးငယ်များတွင်လည်း မွေးရာပါ နှလုံးရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါကြောင့် အောက်ပါ အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် –

  • အဆို့ရှင်မလုံခြင်း (Regurgitation): အဆို့လွှာများ ကောင်းစွာ မပိတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် သွေးများမှာ ရှေ့သို့မသွားဘဲ အဆို့ရှင်မှတစ်ဆင့် နောက်ပြန်စီးဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်သို့ သွေးထောက်ပံ့မှု မလုံလောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသဖြင့် နှလုံးကို ပိုမိုပင်ပန်းစွာ အလုပ်လုပ်စေသည်။
  • အဆို့ရှင်ကျဉ်းခြင်း (Stenosis): အဆို့လွှာများ ထူလာခြင်း၊ မာလာခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကပ်သွားခြင်းတို့ကြောင့် အဆို့ရှင်ပေါက် ကျဉ်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ပါက အဆို့ရှင်မှတစ်ဆင့် သွေးစီးဆင်းမှု လျော့နည်းသွားသည်။
  • အဆို့ရှင် မပါရှိခြင်း (Atresia): ဤအခြေအနေတွင် နှလုံး၌ အဆို့ရှင် မပါရှိဘဲ တစ်ရှူးအလွှာတစ်ခုဖြင့်သာ အစားထိုးပါရှိနေသဖြင့် နှလုံးအခန်းများအကြား သွေးစီးဆင်းမှုကို ဟန့်တားထားသလို ဖြစ်နေသည်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောအချက်များ

နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါကို အောက်ပါအချက်များက ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် –

  • အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ခြင်း
  • နှလုံးကို ထိခိုက်စေသော ပိုးဝင်မှုများ
  • ယခင်က နှလုံးရောဂါအခံ သို့မဟုတ် နှလုံးအောင့်ဖူးခြင်း
  • သွေးတိုးခြင်း၊ ကိုလက်စထရောများခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် အခြားနှလုံးနှင့်ဆက်စပ်သော ရောဂါများရှိခြင်း
  • မွေးရာပါ နှလုံးရောဂါရှိခြင်း

နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများအနေဖြင့် နှလုံးပျက်စီးခြင်း (Heart failure)၊ လေဖြတ်ခြင်း (Stroke)၊ သွေးခဲခြင်း၊ နှလုံးစည်းချက်မမှန်ခြင်းနှင့် အသက်ဆုံးရှုံးခြင်းတို့အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

ဆရာဝန်သည် သင်၏ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်နှင့် မိသားစုရာဇဝင်တို့ကို မေးမြန်းစစ်ဆေးပါလိမ့်မည်။ နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ၏ လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သော ပုံမှန်မဟုတ်သည့် နှလုံးခုန်သံ (Heart murmur) ကို သိရှိနိုင်ရန် ဆရာဝန်က နားကြပ် (Stethoscope) ဖြင့် နားထောင်စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။

ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည် –

  • နှလုံးတယ်လီဗေးရှင်းရိုက်ခြင်း (Echocardiography): အသံလှိုင်းကိုအသုံးပြု၍ နှလုံး၏တည်ဆောက်ပုံ၊ အဆို့ရှင်များ၏ အခြေအနေနှင့် သွေးစီးဆင်းမှုတို့ကို လှုပ်ရှားနေသော ပုံရိပ်များအဖြစ် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ရန် မျိုချရသော မှန်ပြောင်းပိုက်ငယ် (Transesophageal echo) ဖြင့်လည်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
  • နှလုံးလျှပ်စစ်လှိုင်း တိုင်းတာခြင်း (ECG): အရေပြားပေါ်တွင် လျှပ်ကူးပစ္စည်းများကပ်၍ နှလုံး၏ လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှုကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နှလုံးအခန်းကြီးနေခြင်း၊ နှလုံးရောဂါနှင့် နှလုံးစည်းချက်မမှန်ခြင်းတို့ကို သိရှိနိုင်သည်။
  • ရင်ဘတ်အိတ်စရေး (Chest X-ray): နှလုံးကြီးနေခြင်း ရှိမရှိနှင့် အဆုတ်၏ အခြေအနေကို စစ်ဆေးရန်ဖြစ်သည်။
  • နှလုံးအမ်အာအိုင် (Cardiac MRI): သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ နှလုံး၏ အရွယ်အစားနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို တိကျသော ပုံရိပ်များဖြင့် စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။
  • မောပန်းမှုဒဏ်ခံနိုင်ရည်စစ်ဆေးခြင်း (Stress tests): လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် နှလုံး၏ တုံ့ပြန်မှုကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်နိုင်သူများအတွက် ဆေးဝါးအကူအညီဖြင့် နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်အောင် ပြုလုပ်၍ စစ်ဆေးနိုင်သည်။
  • နှလုံးသွေးကြောအတွင်း ပိုက်ထည့်စစ်ဆေးခြင်း (Cardiac catheterization): လက်မောင်း သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံမှတစ်ဆင့် နှလုံးအထိ ပိုက်ငယ်လေးထည့်ကာ ဆိုးဆေးသွင်း၍ နှလုံးအဆို့ရှင်နှင့် သွေးကြောများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

နှလုံးအထူးကု ဆရာဝန်သည် သင်၏ ရောဂါလက္ခဏာနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်၍ အကောင်းဆုံးသော ကုသမှုကို ရွေးချယ်ပေးပါလိမ့်မည်။

စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း (Monitoring)

ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုများ ခံယူခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်တိုင် ကျန်းမာရေးကို စောင့်ကြည့်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းတွင် လူနေမှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် လက္ခဏာများ သက်သာစေရန် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်သူများအတွက် သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်ရန် သွေးကျဲဆေးများ ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။

ခွဲစိတ်ခြင်းနှင့် အခြားလုပ်ဆောင်မှုများ

အချို့သော လူနာများတွင် ပျက်စီးနေသော နှလုံးအဆို့ရှင်ကို ပြုပြင်ရန် သို့မဟုတ် အသစ်လဲလှယ်ရန် ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်ပါသည်။ ယင်းကို ရင်ဘတ်ကို ခွဲစိတ်သည့် နည်းလမ်း (Open-heart surgery)၊ ဒဏ်ရာအနည်းငယ်သာရှိသော နည်းလမ်း (Minimally invasive surgery) သို့မဟုတ် စက်ရုပ်လက်တံ အကူအညီဖြင့် ခွဲစိတ်သည့် နည်းလမ်း (Robot-assisted surgery) တို့ဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။

နှလုံးအဆို့ရှင် ပြုပြင်ခြင်း (Heart valve repair)

မူလအဆို့ရှင်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အောက်ပါတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည် –

  • အဆို့ရှင်ရှိ အပေါက်များကို ဖာထေးခြင်း။
  • ကပ်နေသော အဆို့လွှာများကို ခွဲထုတ်ခြင်း။
  • အဆို့ရှင်ကို ထိန်းထားသော ကြိုးများကို လဲလှယ်ခြင်း။
  • အဆို့လွှာများ ကောင်းစွာပိတ်နိုင်ရန် ပိုနေသော တစ်ရှူးများကို ဖြတ်ထုတ်ခြင်း။
  • အဆို့ရှင်တစ်ဝိုက်ကို တင်းကျပ်စေရန် အထူးပြုလုပ်ထားသော ကွင်း (Ring) များ ထည့်သွင်းခြင်း။

နှလုံးအဆို့ရှင် အသစ်လဲလှယ်ခြင်း (Heart valve replacement)

အဆို့ရှင်ကို ပြုပြင်၍မရပါက အသစ်လဲလှယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ သံမဏိ/ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အဆို့ရှင် (Mechanical valve) သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်/လူ တစ်ရှူးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အဆို့ရှင် (Biological valve) တို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

  • တစ်ရှူးအဆို့ရှင်များ မှာ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပျက်စီးနိုင်သဖြင့် ပြန်လည်လဲလှယ်ရန် လိုအပ်တတ်သည်။
  • သံမဏိအဆို့ရှင် ထည့်ထားသူများမှာ သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်ရန် သွေးကျဲဆေးကို တစ်သက်လုံး သောက်သုံးရမည်ဖြစ်သည်။
  • TAVR နည်းလမ်း: ခွဲစိတ်မှုကြီး မလုပ်လိုသူများအတွက် ပေါင်ခြံမှတစ်ဆင့် ပိုက်ထည့်၍ အဆို့ရှင်အသစ်ကို ထည့်သွင်းပေးသော နည်းလမ်းကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition

ရောဂါနှင့် အခြေအနေများ နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ