နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း
အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Heart failure သို့မဟုတ် Congestive heart failure) ဆိုသည်မှာ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် သွေးတိုးရောဂါကဲ့သို့သော သီးခြား နှလုံးရောဂါများကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းရောဂါများသည် သွေးကို ထိရောက်စွာ ညှစ်ထုတ်နိုင်ခြင်းနှင့် ဖြည့်တင်းနိုင်ခြင်းတို့ကို မပြုလုပ်နိုင်တော့ဘဲ နှလုံးအားနည်းသွားစေရန် ဖန်တီးလိုက်သည်။ နှလုံးကြွက်သားများ၏ သွေးညှစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းသည် ရှိသင့်သည့်အတိုင်း မကောင်းမွန်တော့သည့်အခါ သွေးများ နောက်ပြန်ဆုတ်လာမှုကြောင့် အဆုတ်အတွင်း ရေဝင်ရောက်စုပုံလာပြီး အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် အခြေအနေများစွာရှိပြီး ယင်းတို့မှာ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် အဝလွန်ခြင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤရောဂါများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကာကွယ်ခြင်းဖြင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးသည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းနှင့် ယင်း၏ လက္ခဏာများကို ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆိုဒီယမ်ဓာတ် နည်းပါးသော အစားအစာများကို ရွေးချယ် စားသုံးခြင်းနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်ခြင်း အပါအဝင် ပိုမိုကျန်းမာသော လူနေမှုပုံစံကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင် သို့မဟုတ် ကုသနိုင်ပါသည်။ ဤသည်ကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါက လူနာ၏ အသက်ရှည်ရှည် နေထိုင်နိုင်မှုကို တိုးတက်စေသည့်အပြင် ၎င်းတို့၏ ဘဝအရည်အသွေးကိုလည်း တိုးတက်စေနိုင်သည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသည် အသက်အန္တရာယ် ပေးနိုင်သည် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ရှိနိုင်ပြီး လူနာအနေဖြင့် နှလုံးခွဲစိတ်မှု ခံယူရန် သို့မဟုတ် နှလုံးအခန်းကူ ကိရိယာ (Ventricular assist device – VAD) ကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသည် ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာများနှင့် နာတာရှည် လက္ခဏာများ နှစ်မျိုးလုံးကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ယင်းတို့မှာ –
• ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ချိန်တွင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မောဟိုက်ခြင်း (Dyspnea)
• အားနည်းခြင်းနှင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် မမှန်ခြင်း
• ခြေထောက်၊ ခြေကျင်းဝတ် သို့မဟုတ် ခြေဖဝါးများ ဖောရောင်ခြင်း
• ဝမ်းဗိုက် ရောင်ရမ်းခြင်း
• ရုတ်တရက် ကိုယ်အလေးချိန် တိုးလာခြင်း
• သလိပ်တွင် သွေးပါသော ဆက်တိုက် ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် ရှူရှူကဲ့သို့သောအသံမြည်ပြီး အသက်ရှူခြင်း
• ပျို့အန်ချင်စိတ် ဖြစ်ခြင်း
• အစာအစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်း
• အာရုံစိုက်ရခက်ခဲသည့် ပြဿနာများ
သင့်တွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၏ သတိပေး လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိပါက အထူးသဖြင့် အောက်ပါလက္ခဏာ အနည်းဆုံးတစ်ခု ခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း တိုင်ပင်သင့်သည် –
• ရင်ဘတ်အတွင်း တင်းကြပ်နေခြင်း
• သတိလစ်မေ့မောခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ အားနည်းခြင်း
• အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ ရင်ဘတ်နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် မူးမေ့ခြင်းတို့နှင့်အတူ နှလုံးတုန်ခြင်း
• ရုတ်တရက် အသက်ပြင်းပြင်း ရှူလာရခြင်း သို့မဟုတ် အမြှုပ်ပါသော သွေးစွန်းသည့် သလိပ်များဖြင့် ချောင်းဆိုးလာခြင်း
ဆရာဝန်က သင့်တွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းနေသည်ကို တွေ့ရှိပါက ယင်း၏ လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစားမည်ဖြစ်သည်။ သင့်လက္ခဏာများသည် လက်ရှိ ကုသမှုအပေါ် ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိဘဲ ပိုမိုဆိုးရွားလာပါက အရေးပေါ် စောင့်ရှောက်မှုကိုလည်း ပေးကောင်း ပေးနိုင်သည်။
ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများ
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အခြားသော အခြေအနေတစ်ခုခုကြောင့် နှလုံး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသွားသည့်အခါ သို့မဟုတ် အားနည်းသွားသည့်အခါ ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရောဂါသည် နှလုံးတွင် သွေးညှစ်ထုတ်ရန် အဓိက တာဝန်ရှိသော အောက်ခန်းများ (Ventricles) ကို တောင့်တင်းသွားစေပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းနှင့် စည်းချက်ကျကျ သွေးမညှစ်ထုတ်နိုင်အောင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသည် အချို့သော အခြေအနေများတွင် နှလုံးကြွက်သားကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေပြီး အားနည်းသွားစေသည့်အပြင် အောက်ခန်းများကိုပါ ကြီးထွားလာစေနိုင်သည်။ ဤရောဂါကို မကုသဘဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားရှိပါက နှလုံးသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကျန်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများအတွက် လိုအပ်သည့် သွေးပမာဏကို လုံလောက်စွာ ညှစ်ထုတ်ပေးနိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။
သင့်နှလုံး အားနည်းသွားပါက ယင်း၏ Ejection fraction (နှလုံးတစ်ကြိမ် ခုန်တိုင်း သွေး မည်မျှ ညှစ်ထုတ်ပေးနိုင်သည်ဆိုသည့် ပမာဏ) သည် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက် နည်းပါးသွားပါလိမ့်မည်။ ယင်းမှာ နှလုံးအောက်ခန်းအတွင်း ဖြည့်တင်းထားသည့် သွေး၏ ထက်ဝက်အောက်ကိုသာ နှလုံးတစ်ကြိမ် ခုန်တိုင်း သွေးပြင်ပသို့ ညှစ်ထုတ်ပေးနိုင်တော့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
သို့သော်လည်း အချို့သူများတွင် ပုံမှန် Ejection fraction ပမာဏ (၅၀ ရာခိုင်နှုန်းထက် ပိုမိုခြင်း) ရှိနိုင်သော်လည်း နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထိုသူများသည် သွေးတိုးရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပွားသော တောင့်တင်းသည့် နှလုံးကြွက်သားများ ရှိကြလေ့ရှိသည်။
သွေးညှစ်ထုတ်ခြင်းသည် နှလုံး၏ ဘယ်ဘက် အောက်ခန်းအပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုနေရသဖြင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသည် ဤအခန်းမှ စတင်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းတွင် ဘယ်ဘက် အောက်ခန်း၊ ညာဘက် အောက်ခန်း သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်စလုံး ပါဝင်နိုင်သည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း အမျိုးအစားများ
• ဘယ်ဘက် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Left-sided heart failure): အဆုတ်အတွင်းသို့ အရည်များ နောက်ပြန်ဆုတ်လာမှုကြောင့် အသက်ရှူရခက်ခဲသည့် လက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။
• ညာဘက် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Right-sided heart failure): ထိုနေရာများတွင် အရည်များ စုပုံလာမှုကြောင့် ဝမ်းဗိုက်၊ ခြေထောက်နှင့် ခြေဖဝါးများကို ဖောရောင်စေသည်။
• Systolic နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Systolic heart failure): ဘယ်ဘက် အောက်ခန်း၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော ရှုံ့နိုင်စွမ်းနှင့် သွေးညှစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားရပြီး Ejection fraction ပမာဏကို လျော့နည်းသွားစေသည်။
• Ejection fraction မလျော့ဘဲ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Heart failure with preserved ejection fraction): နှလုံးအခန်းသည် သင့်တော်စွာ လျှော့ချမပေးနိုင်ဘဲ ထိုနေရာ၌ သွေးဖြည့်တင်းမှုကို မထိန်းချုပ်နိုင်သဖြင့် ဘယ်ဘက် အောက်ခန်းတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဖြည့်တင်းမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို အောက်ပါ အချက်များအနက် အမှန်တစ်ခုခုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် –
• နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် နှလုံးဖောက်ခြင်း: သွေးလွှတ်ကြောများအတွင်း အဆီများ အလွန်အမင်း စုပုံလာခြင်းကြောင့် နှလုံးသို့ သွေးစီးဆင်းမှုကို လျှော့ချပေးပြီး နှလုံးဖောက်နိုင်ခြေကို မြှင့်တက်စေသည်။ နှလုံးသွေးလွှတ်ကြောတွင် အပြည့်အဝ ပိတ်ဆို့သွားပါက ရုတ်တရက် နှလုံးဖောက်ခြင်းနှင့် နှလုံးကြွက်သားများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
• သွေးတိုးရောဂါ: သွေးအတွင်း ဖိအား အလွန်အမင်း များပြားခြင်းက နှလုံးကို ခန္ဓာကိုယ် ကျန်ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများသို့ သွေးညှစ်ထုတ်ပေးရန် ပိုမိုရုန်းကန် အလုပ်လုပ်စေသည်။ ဤအခြေအနေကို မကုသဘဲ ထားရှိပါက နှလုံးကြွက်သားကို တောင့်တင်းစေပြီး အားနည်းသွားစေကာ သွေးကို မှန်ကန်စွာ မညှစ်ထုတ်နိုင်တော့ပေ။
• မကောင်းတော့သော နှလုံးအဆို့ရှင်များ: နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် နှလုံးပိုးဝင်ခြင်းကဲ့သို့သော အချို့သော နှလုံးအခြေအနေများသည် နှလုံးအဆို့ရှင်ကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေနိုင်ပြီး သွေးစီးဆင်းသည့် လမ်းကြောင်းကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေကာ နှလုံးကို ပိုမိုရုန်းကန် အလုပ်လုပ်စေပြီး အားနည်းသွားစေသည်။
• နှလုံးကြွက်သား ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း: ဤသည်တွင် အချို့သော ရောဂါများ၊ ပိုးဝင်ခြင်းများ၊ မျိုးရိုးဗီဇများ၊ အရက် အလွန်အမင်း သောက်သုံးခြင်းနှင့် ကိုကင်းနှင့် ဓာတုကုထုံး ဆေးဝါးများကဲ့သို့ အန္တရာယ်ရှိသော ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ဓာတုပစ္စည်းများ သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် ထိတွေ့မိခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
• နှလုံးကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း (Myocarditis): သင့်အား နှလုံး၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်းတွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ခံစားရစေနိုင်သည်။ COVID-19 ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါများသည် နှလုံးကြွက်သား ရောင်ရမ်းခြင်း၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းအရင်း ဖြစ်သည်။
• မွေးရာပါ နှလုံးချို့ယွင်းချက်: နှလုံးအခန်း သို့မဟုတ် အဆို့ရှင်၏ မမှန်သော တည်ဆောက်ပုံကြောင့် သင့်နှလုံးကို သွေး ပိုမိုရုန်းကန် ညှစ်ထုတ်စေရပြီး နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသို့ ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။
• နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်ခြင်း (Heart arrhythmia): နှလုံးကို မြန်လွန်းစွာ သို့မဟုတ် နှေးလွန်းစွာ ခုန်စေပြီး အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းကို ပိုမိုရုန်းကန် အလုပ်လုပ်စေကာ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းနိုင်ခြေကို မြှင့်တက်စေသည်။
• အချို့သော နာတာရှည် ရောဂါများ: ဆီးချိုရောဂါ၊ HIV၊ လည်ပင်းကြီးဟော်မုန်း လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် နည်းပါးခြင်း၊ သံဓာတ် သို့မဟုတ် ပရိုတင်းဓာတ်များ စုပုံလာခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားသော နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို အောက်ပါ အချက်များအနက် အမှန်တစ်ခုခုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် –
• ဓာတ်မတည့်မှု
• အဆုတ်အတွင်း သွေးခဲခြင်း
• ပြင်းထန်သော ပိုးဝင်ခြင်းများ
• အချို့သော ဆေးဝါးအမျိုးအစားများ
• ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရခြင်း
ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများစေသည့် အချက်များ
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ပေါင်းစပ်ထားသော အကြောင်းအရင်း တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အကြောင်းအရင်းများ လေလေ၊ သင် ရင်ဆိုင်ရမည့် အန္တရာယ် ပိုမိုမြင့်မားလေလေ ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
• နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ: သွေးလွှတ်ကြောများကို ထူထဲသွားစေပြီး နှလုံးအတွင်း အောက်ဆီဂျင် ကြွယ်ဝသော သွေးစီးဆင်းမှုကို ပိတ်ဆို့စေကာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းကို အားနည်းသွားစေသည်။
• နှလုံးဖောက်ခြင်း: နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါသည် ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားပြီး နှလုံးကြွက်သားကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေကာ သွေးညှစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းကို လျှော့ချပေးသည်။
• နှလုံးအဆို့ရှင် ရောဂါ
• သွေးတိုးရောဂါ: မြင့်မားသော သွေးဖိအားကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး နှလုံးကို ပိုမိုရုန်းကန် အလုပ်လုပ်စေသည်။
• ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးခုန်နှုန်းများ: ဤသည်တို့တွင် မကြာခဏ သို့မဟုတ် မြန်ဆန်စွာ ခုန်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး နှလုံးကြွက်သားကို အားနည်းသွားစေကာ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသို့ ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။
• မွေးရာပါ နှလုံးရောဂါ: ဤရောဂါအမျိုးအစားသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးတည်ဆောက်ပုံ သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသို့ ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။
• ဆီးချိုရောဂါ: ပုံမှန်မဟုတ်သော သကြားဓာတ် အဆင့်သည် သွေးတိုးရောဂါနှင့် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
• အချို့သော ဆီးချိုဆေးဝါးများ: Rosiglitazone နှင့် Pioglitazone ကဲ့သို့သော ဆေးများသည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
• အခြားသော ဆေးဝါးများ: နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ဖြစ်နိုင်ခြေ သို့မဟုတ် အခြားသော နှလုံးချို့ယွင်းချက်များကို မြှင့်တက်စေသည့် ဆေးဝါးအချို့လည်း ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စတီးရွိုက်မဟုတ်သော အရောင်ကျဆေးများ (NSAIDs)၊ မေ့ဆေးဆေးဝါးအချို့နှင့် သွေးတိုး၊ ကင်ဆာ၊ သွေးရောဂါ၊ နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်ခြင်း၊ အာရုံကြောစနစ် ရောဂါများ၊ စိတ်ရောဂါများ၊ အဆုတ် သို့မဟုတ် ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အခြေအနေများ၊ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ပိုးဝင်ခြင်းတို့ကို ကုသသည့် အခြားသော ဆေးဝါးအချို့ ပါဝင်သည်။
• အရက်သောက်သုံးခြင်း: နှလုံးကြွက်သားကို အားနည်းသွားစေပြီး နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
• အိပ်စက်စဉ် အသက်ရှူရပ်တန့်ခြင်း (Sleep apnea): အိပ်စက်စဉ် အသက်ရှူမှု အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်းသည် သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင် အဆင့်ကို လျော့ကျစေပြီး နှလုံးကို မမှန်မကန် ခုန်စေနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ သင့်နှလုံး အားနည်းသွားခြင်းသို့ ဦးတည်သွားစေနိုင်သည်။
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးရွက်ကြီး သုံးစွဲခြင်း: နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းနှင့် နှလုံးရောဂါများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တက်စေသည်။
• ကိုယ်အလေးချိန် လွန်ကဲခြင်း
• ဗိုင်းရပ်စ်များ: နှလုံးကြွက်သားကို ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေနိုင်သည်။
ရောဂါရှာဖွေခြင်း
ဆရာဝန်သည် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်ပိုင်းများကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို အကဲဖြတ်ခြင်းတို့ဖြင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ရောဂါအဖြေရှာလေ့ရှိသည်။ ဆရာဝန်သည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပိုမိုမြင့်မားစေသည့် အချက်များဖြစ်သော သွေးတိုးရောဂါ၊ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါတို့ ရှိမရှိကို စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်ပိုင်းများကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးပြီးနောက် ဆရာဝန်သည် အောက်ပါ စမ်းသပ်မှုအချို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
• သွေးစစ်ဆေးခြင်း – နှလုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တက်စေသည့် အချက်များကို ပြသပေးသည်။
• ရင်ဘတ် ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Chest X-ray) – အဆုတ်နှင့် နှလုံးတို့ရှိ ပုံမှန်မဟုတ်သော မူမမှန်မှုများကို ပြသပေးသည်။
• အီးစီဂျီ ရိုက်ခြင်း (ECG သို့မဟုတ် EKG) – ဤကိရိယာသည် နှလုံး၏ လျှပ်စစ်အချက်ပြမှုများ၊ နှလုံးခုန်သည့် အချိန်ကိုက်ပုံနှင့် ကြာချိန်တို့ကို မည်သည့်နာကျင်မှုမျှ မဖြစ်စေဘဲ လျှင်မြန်သော နည်းလမ်းဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ပေးသည်။
• နှလုံး အာထရာဆောင်း ရိုက်ခြင်း (Echocardiogram) – ယင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန် မလိုသော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ နှလုံး၏ အရွယ်အစား၊ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လှုပ်ရှားမှု ပုံရိပ်များကို ဖန်တီးပေးသည့်အပြင် Ejection fraction ပမာဏကိုလည်း တိုင်းတာပေးသည်။
• စိတ်ဖိစီးမှု စမ်းသပ်မှု (Stress test) – လူနာသည် နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မှတ်တမ်းတင်နေစဉ်အတွင်း ပြေးစက် သို့မဟုတ် စက်ဘီးစီးစက်ပေါ်တွင် ပြေးရ သို့မဟုတ် စီးရသည်။ ထို့ပြင် နှလုံးအပေါ် လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်သည့် သက်ရောက်မှု တိုးတက်စေရန် သွေးကြောအတွင်း ဆေးဝါး (IV) ထည့်သွင်းပေးခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့် အဆုတ်အတွင်း အောက်ဆီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် လဲလှယ်မှု ထိရောက်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် နှာခေါင်းစည်း တပ်ဆင်စေခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
• နှလုံး ကွန်ပျူတာ ဓာတ်မှန် (Cardiac CT scan) – သင့်နှလုံးနှင့် ရင်ဘတ်၏ ပုံရိပ်များကို ရယူရန် စက်အတွင်းရှိ X-ray ပိုက်လိုင်းက သင့်အား လှည့်ပတ်ရိုက်ကူးနေစဉ် စကင်ဖတ်သည့် စက်အတွင်း၌ လှဲလျောင်းပေးရသည်။ ပိုမိုသေးစိတ်ကျစွာ သုံးသပ်ရန်အတွက် ဆေးရောင် (Contrast materials) များကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
• သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) – သင့်အား ရှည်လျားသော စက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်စေပြီး ထိုနေရာရှိ ခုတင်ပေါ်တွင် လှဲလျောင်းစေရသည်။ စက်သည် ရေဒီယိုလှိုင်းများဖြင့် နှလုံး၏ ပုံရိပ်များကို ဖန်တီးပေးမည်ဖြစ်ပြီး ပုံရိပ်များကိုသုံးသပ်ရန်အတွက် ဆေးရောင် (Contrast agent) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
• နှလုံး သွေးကြော ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Coronary angiogram) – ဆရာဝန်သည် ဤနည်းလမ်းကို ပေါင်ခြံနေရာရှိ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် ပိုက်ပျော့ (Catheter) ထည့်သွင်း၍ နှလုံးသွေးလွှတ်ကြောများဆီသို့ ညွှန်ကြား ပို့ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ ဆရာဝန်သည် X-ray ဓာတ်မှန်တွင် ပြသထားသော သွေးလွှတ်ကြော ပုံရိပ်များကို ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် နှလုံးပိတ်ဆို့မှုများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပိုမိုသေးစိတ်ကျစွာ သုံးသပ်ရန် ပိုက်ပျော့မှတစ်ဆင့် ဆေးရောင် (Contrast) ကိုလည်း ထည့်သွင်းပေးနိုင်သည်။
• နှလုံးကြွက်သား အသားစဆွဲထုတ် စစ်ဆေးခြင်း (Myocardial biopsy) – ဤစမ်းသပ်မှုတွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် ကြွက်သား၏ မူမမှန်မှုများကို စစ်ဆေးရန် နှလုံးကြွက်သား အစိတ်အပိုင်း သေးသေးလေးကို ဖယ်ရှားယူသည်။ ကြွက်သား ဖယ်ရှားခြင်းကို လည်ပင်း သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံနေရာရှိ သွေးပြန်ကြောအတွင်းသို့ သေးငယ်ပြီး ပျော့ပျောင်းသော ကြိုးလိုင်းတစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
ဆရာဝန်သည် အောက်ပါ စနစ်နှစ်ခုကို အသုံးပြု၍ လူနာတစ်ဦးစီအတွက် အကောင်းဆုံး ကုသမှု အစီအစဉ်ကို ရှာဖွေရန် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ရောဂါအဖြေရှာပြီး အကဲဖြတ်သည်။
New York Heart Association (NYHA) ၏ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှု ဤခွဲခြားမှုအောက်တွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို အမျိုးအစား လေးခုအဖြစ် ခွဲခြားထားပါသည် –
• အဆင့် ၁ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Class I): ရောဂါလက္ခဏာ မပြပါ။
• အဆင့် ၂ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Class II): အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းနှင့် အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း အပါအဝင် ပြင်းထန်သော လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ချိန်တွင်သာ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်သည်။
• အဆင့် ၃ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Class III): ပုံမှန် လှုပ်ရှားမှုမှန်သမျှသည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း လက္ခဏာများကို ပေါ်ပေါက်စေသည်။
• အဆင့် ၄ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း (Class IV): အနားယူနေစဉ်အတွင်း၌ပင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများကို ခံစားရနိုင်သည့် အပြင်းထန်ဆုံး အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
American College of Cardiology / American Heart Association (ACC/AHA) ၏ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှု ဤခွဲခြားမှုစနစ်သည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို နှေးကွေးစေရန်နှင့် ကာကွယ်ရန်အတွက်ရော၊ ကုသမှု အစီအစဉ်ကို မြန်ဆန်ပြီး ထိရောက်သော နည်းလမ်းဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ရန် ယင်း၏ ဖြစ်နိုင်ခြေ အချက်များကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက်ပါ အသုံးဝင်သည်။
ဤစနစ်သည် အင်္ဂလိပ်စာလုံး A မှ D အထိ အသုံးပြုထားသည်။ ယင်းသည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသူများအတွက် အမျိုးအစားတစ်ခုအဖြစ် ရောဂါ၏ အဆင့်များပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။
• အဆင့် A (Stage A): ရောဂါလက္ခဏာ မပြသော အဆင့်ဖြစ်သော်လည်း လူနာတွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေ အချက်များစွာ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်။
• အဆင့် B (Stage B): ဤအဆင့်ရှိ လူနာများတွင် နှလုံးရောဂါ ရှိနေပြီဖြစ်သော်လည်း နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၏ သတိပေး လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများ မရှိသေးပေ။
• အဆင့် C (Stage C): ဤအဆင့်တွင် နှလုံးရောဂါနှင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၏ သတိပေး လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိနိုင်သည်။
• အဆင့် D (Stage D): ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသည် အလွန်ပင် တိုးတက်ဆိုးရွားလာပြီး အထူးပြု ကုသမှုများ လိုအပ်သည်။
စနစ်နှစ်ခုလုံးကို အထိရောက်ဆုံး ကုသမှု အစီအစဉ် ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် ရမှတ်များနှင့် ကျန်းမာရေး အခြေအနေများကို အကဲဖြတ်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ပူးတွဲ အသုံးပြုကြလေ့ရှိသည်။
ကုသခြင်း
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကဲ့သို့သော နာတာရှည်ရောဂါများသည် ယင်းတို့၏ သတိပေး လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ရန် သို့မဟုတ် တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် ရေရှည်ကုသမှု လိုအပ်သည်။
အခြေခံ အကြောင်းအရင်းကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးခြင်းဖြင့် ကုသမှုသည် နှလုံးကို ပိုမိုသန်မာလာစေနိုင်သည်။ ဤသည်တွင် နှလုံးအဆို့ရှင်ကို ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော နှလုံးခုန်နှုန်း သို့မဟုတ် နှလုံးရှုံ့နိုင်စွမ်းကို ထိန်းညှိပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကုသမှု နည်းလမ်းများတွင် ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းနှင့် ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး အချို့သော အခြေအနေများတွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသပေးနိုင်သည်။
ဆေးဝါးများ ဆေးဝါးများသည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းအတွက် အတွေ့ရများသော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူနာတစ်ဦးစီ၏ ရောဂါလက္ခဏာများပေါ် အခြေခံ၍ အကောင်းဆုံး ဆေးဝါးများကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
• ACE Inhibitors ဆေးဝါးများ – ဤဆေးဝါးများတွင် Enalapril၊ Lisinopril နှင့် Captopril တို့ပါဝင်ပြီး သွေးဖိအားကို လျှော့ချရန်၊ သွေးစီးဆင်းမှုကို ထိန်းညှိရန်နှင့် နှလုံးဖိစီးမှုကို လျှော့ချရန် သွေးကြောများကို လျှော့ချပေးသည်။
• Angiotensin II Receptor Blockers ဆေးဝါးများ – ACE Inhibitors များ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ကောင်းစွာ တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိသူများအတွက် အသုံးပြုကြပြီး Losartan၊ Valsartan နှင့် Candesartan တို့ ပါဝင်သည်။
• Beta Blockers ဆေးဝါးများ – ၎င်းတို့တွင် Carvedilol၊ Metoprolol နှင့် Bisoprolol တို့ ပါဝင်သည်။ ဤဆေးဝါးများကို နှလုံးခုန်နှုန်းကို နှေးကွေးစေရန်နှင့် သွေးဖိအားကို ထိန်းချုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတို့သည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ပြီး နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။
• ဆီးဆေးများ (Diuretics) – အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းကို ကုသရန်အတွက် အဆုတ်အပါအဝင် သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အရည်များ စုပုံလာခြင်းကို ဆီး ခဏခဏ စွန့်ထုတ်စေခြင်းဖြင့် တားဆီးပေးသည်။ ၎င်းတို့တွင် Furosemide (Lasix) ပါဝင်သည်။ မကြာခဏ ဆီးသွားခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤသတ္တုဓာတ်များ ခန္ဓာကိုယ်မှ ဆုံးရှုံးသွားသဖြင့် ပိုတက်ဆီယမ်နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ် အဆင့်များကို စောင့်ကြည့်ရန် သွေးစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။
• Aldosterone Antagonists ဆေးဝါးများ – ဤသည်တို့သည် ပြင်းထန်သော Systolic နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ခံစားနေရသူများတွင် သေဆုံးနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်သည့် ဆီးဆေးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် Spironolactone နှင့် Eplerenone တို့ ပါဝင်သည်။ ဤဆေးများသည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ပိုတက်ဆီယမ် အဆင့်ကို မြှင့်တက်စေနိုင်ပြီး အချို့သောအခြေအနေများတွင် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ပိုတက်ဆီယမ် အဆင့်ကို အန္တရာယ်ရှိစွာ မြင့်မားသွားစေနိုင်သည်။ လူနာများသည် ပိုတက်ဆီယမ် ပမာဏ စိုးရိမ်ရမှုနှင့် ပိုတက်ဆီယမ် ပါဝင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန် အစားအသောက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ မိမိ၏ ဆရာဝန်နှင့် ရှေးဦးစွာ တိုင်ပင်ရပါမည်။
• Positive Inotropes ဆေးဝါးများ – ဤဆေးအမျိုးအစားသည် နှလုံး၏ သွေးညှစ်ထုတ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် သွေးဖိအားကို ထိန်းညှိပေးသည်။ ဆရာဝန်သည် ပြင်းထန်သော နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှုဖြင့် ဆေးရုံတက်နေရသော လူနာများကို သွေးကြောအတွင်းမှတစ်ဆင့် ဤဆေးဝါးများကို ပေးအပ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း Positive inotropes ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုထားသည့် အချို့သော လူနာများသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ခံစားရနိုင်သဖြင့် အနီးကပ် ဆေးဝါးကုသမှု စောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သည်။
• Digoxin (Lanoxin) သို့မဟုတ် Digitalis – ဤဆေးသည် နှလုံးကြွက်သားကို ပိုမိုခိုင်မာစွာ ရှုံ့နိုင်စေရန် ကူညီပေးသည်။ ယင်းသည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို နှေးကွေးစေလေ့ရှိသည်။ Digoxin ကို Systolic နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း လက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို Atrial fibrillation ကဲ့သို့သော အချို့သော နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်သည့် ရောဂါများ ရှိသူများကို ပေးကောင်း ပေးနိုင်သည်။
• Hydralazine နှင့် Isosorbide Dinitrate – ၎င်းတို့ကို သွေးကြောများကို လျှော့ချရန် အသုံးပြုသည်။ ဆရာဝန်သည် ပြင်းထန်သော နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ရှိသူများ သို့မဟုတ် ACE Inhibitors သို့မဟုတ် Beta Blockers များကို ကောင်းစွာ မတုံ့ပြန်နိုင်သူများအတွက် ဤဆေးနှစ်မျိုးကို ပူးတွဲ၍ ညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။
• Vericiguat – ဤသည်မှာ နာတာရှည် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းအတွက် သောက်ဆေး Soluble Guanylate Cyclase (sGC) Stimulator ဟုခေါ်သည့် ဆေးအမျိုးအစားသစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
• အခြားသော ဆေးဝါးများ – နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းတွင် ကုသရန် အခြားသော ဆေးဝါးများ လိုအပ်သည့် အချို့သော ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ရင်ဘတ်နာကျင်မှုကို သက်သာစေသည့် Nitrates များနှင့် သွေးတွင်း ကိုလက်စထရော အဆင့်ကို လျှော့ချပေးသည့် Statins များ ပါဝင်သည်။
နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း လက္ခဏာများသည် ပြင်းထန်လာပါက သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာပါက သင့်အနေဖြင့် ဆေးဝါးပမာဏကို ချိန်ညှိရန် သို့မဟုတ် လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် သွေးညှစ်ထုတ်မှုကို ထိန်းညှိရန် ဆေးရုံတက်ရောက်ရန်ပင် လိုအပ်နိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းသည့် အခြေအနေတွင် အောက်ဆီဂျင် ဖြည့်စွက်မှုကို ရေရှည် အသုံးပြုရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
ခွဲစိတ်မှုနှင့် အခြားသော ကုသမှု နည်းလမ်းများ နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၏ အချို့သော ပြင်းထန်သည့် အကြောင်းအရင်းများကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း နှလုံးစက်ကိရိယာများ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် –
• နှလုံးသွေးကြော လမ်းကြောင်းလွှဲ ခွဲစိတ်မှု (Coronary bypass surgery) – ယင်းတွင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် နှလုံးကြွက်သားဆီသို့ သွေးစီးဆင်းမှု တိုးတက်စေရန် ပိတ်ဆို့နေသော သွေးလွှတ်ကြောများအတွက် လမ်းကြောင်းသစ်တစ်ခု ပြုလုပ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းသစ်ကို ခြေထောက်၊ လက် သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်တို့မှ ပုံမှန် သွေးကြောတစ်ခုကို ဖယ်ရှား၍ သွေးလွှတ်ကြော ပိတ်ဆို့နေသည့် နေရာ၏ အောက်ပိုင်းနှင့် အထက်ပိုင်းတို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းသို့ ဦးတည်စေသည့် ပြင်းထန်သော သွေးလွှတ်ကြော ပိတ်ဆို့မှု ရှိသူများအတွက် ညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။
• နှလုံးအဆို့ရှင် ပြုပြင်ခြင်း သို့မဟုတ် အစားထိုးခြင်း – ဤလုပ်ငန်းစဉ်တွင် မကောင်းတော့သော အဆို့ရှင်ကို ရင်ဘတ်ဖွင့် ခွဲစိတ်မှု၊ အသေးစား ဒဏ်ရာဖြင့် ခွဲစိတ်မှု သို့မဟုတ် နှလုံးသွေးကြောအတွင်း ပိုက်ထည့် စစ်ဆေးခြင်း အပါအဝင် အချို့သော နှလုံးခွဲစိတ်မှု အမျိုးအစားများမှတစ်ဆင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်းကို ကုသရန် ပြုပြင်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အစားထိုးပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည်။ ချို့ယွင်းနေသော အဆို့ရှင်ကို အဆို့ရှင် အရွက်များကို ပြန်လည်ဆက်သွယ်ပေးခြင်း၊ အဆို့ရှင် အရွက်များကို ပုံမှန် ပိတ်နိုင်စေရန် ပိုလျှံနေသော အဆို့ရှင် တစ်ရှူးများကို ဖယ်ရှားပေးခြင်း သို့မဟုတ် အဆို့ရှင်၏ ကွင်းကို တင်းကျပ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အစားထိုးပေးခြင်းတို့ဖြင့် ကုသနိုင်သည်။
• ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ထည့်သွင်းရသည့် နှလုံးခုန်နှုန်း ပြုပြင်စက် (Implantable cardioverter-defibrillators – ICDs) – ဤကိရိယာကို နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို တားဆီးရန် အသုံးပြုသည်။ ယင်းသည် နှလုံးခုန်စက် (Pacemaker) နှင့် ဆင်တူသည်။ နှလုံးခုန်နှုန်းကို စောင့်ကြည့်ရန် ရင်ဘတ်ရှိ အရေပြားအောက်တွင် သွေးပြန်ကြောများမှတစ်ဆင့် နှလုံးအတွင်းသို့ ဝါယာကြိုးများ သွယ်တန်း၍ ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ရသည်။ ဤကိရိယာသည် နှလုံး မမှန်မကန် ခုန်နေခြင်း သို့မဟုတ် ခုန်ခြင်း ရပ်တန့်သွားခြင်း ရှိမရှိကို စစ်ဆေးပေးနိုင်သည်။ ထိုသို့သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားပါက ICD သည် ပုံမှန် ခုန်နှုန်းများကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် နှလုံးကို လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ပို့ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဓာတ်လိုက်စေခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။
• နှလုံး စည်းချက်ညီ ကုသမှု သို့မဟုတ် အောက်ခန်းနှစ်ခုလုံး နှလုံးခုန်စက် တပ်ဆင်ခြင်း (Cardiac resynchronization therapy – CRT or biventricular pacing) – သင့်တွင် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းခြင်း ရှိပြီး သင့်နှလုံး၏ အောက်ခန်းများ (Ventricles) သည် စည်းချက်ညီညီ မခုန်ပါက သင့်အတွက် CRT ကို ညွှန်ကြားရန် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသည်။ ဤကိရိယာသည် အောက်ခန်းများ၏ ရှုံ့နိုင်စွမ်းကို ထိန်းညှိပေးရန်နှင့် ထိုနေရာမှ နှလုံးပြင်ပသို့ သွေးညှစ်ထုတ်သည့် ပုံစံကို ပြန်လည် စည်းချက်ညီစေရန် အခန်းများထံသို့ လျှပ်စစ်အချက်ပြမှုများကို ပေးပို့မည်ဖြစ်သည်။
• နှလုံးအခန်းကူ ကိရိယာများ (Ventricular assist devices – VADs) – ဤ စက်မှုဆိုင်ရာ သွေးလှည့်ပတ်မှု အထောက်အကူပြု ကိရိယာကို ပုံမှန်အားဖြင့် နှလုံး၏ အောက်ခန်း တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုလုံးတွင် ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ထားသဖြင့် အောက်ခန်းများသည် ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ရှိ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများသို့ နှလုံးမှတစ်ဆင့် သွေးများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ညှစ်ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ VADs များကို နှလုံး အစားထိုး ခွဲစိတ်မှု ခံယူရန် ရက်ချိန်းယူထားသော နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းသည့် လူနာများအတွက် သို့မဟုတ် နှလုံး အစားထိုး ခွဲစိတ်မှု မခံယူနိုင်သူများအတွက် အမြဲတမ်း အစားထိုး နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အများအားဖြင့် ညွှန်ကြားကြသည်။
• နှလုံး အစားထိုး ခွဲစိတ်မှု (Heart transplant) – ဤခွဲစိတ်မှုတွင် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် သင့်လက်ရှိ နှလုံးကို အလှူရှင်ထံမှ ရရှိသော အခြားနှလုံးတစ်ခုဖြင့် အစားထိုးပေးမည်ဖြစ်ပြီး အဆင့်မြင့် နှလုံးစွမ်းဆောင်ရည်ကျဆင်းမှု ရှိသူများအတွက် ညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း နှလုံး အစားထိုး ခွဲစိတ်မှုသည် အန္တရာယ်ရှိသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ဤခွဲစိတ်မှု အမျိုးအစားကို မခံယူမီ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးအတွက် ဂရုတစိုက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။
