နှလုံးကြီးခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

နှလုံးကြီးခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးရန်အတွက် ဆရာဝန်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးလေ့ရှိသည် –

• သွေးစစ်ခြင်း (Blood tests): နှလုံးကြီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် အခြေခံကျန်းမာရေးပြဿနာများကို အတည်ပြုရန် သို့မဟုတ် ဖယ်ထုတ်ရန် သွေးစစ်ခြင်းကို အသုံးပြုပါသည်။ အကယ်၍ နှလုံးကြီးခြင်းနှင့်အတူ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးရပ်ခြင်း (Heart attack) ၏ လက္ခဏာများ ပြသနေပါက နှလုံးကြွက်သား ထိခိုက်မှုကြောင့် ထွက်ပေါ်လာသော သွေးတွင်းဓာတုပစ္စည်း ပမာဏကို တိုင်းတာစစ်ဆေးပါမည်။
• ရင်ဘတ်ဓာတ်မှနတ်မှန် (Chest X-ray): ရင်ဘတ်ဓာတ်မှန် ရိုက်ခြင်းဖြင့် နှလုံးနှင့် အဆုတ်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သိရှိနိုင်ပါသည်။ အိပ်စ်ရေးတွင် နှလုံးကြီးနေသည်ဟု တွေ့ရှိရပါက ၎င်းမှာ အမှန်တကယ် ကြီးနေခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ်နှင့် ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်း (Etiology) ကို ဖော်ထုတ်ရန် ထပ်မံစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
• နှလုံးလျှပ်စစ်လှိုင်းတိုင်းခြင်း (ECG သို့မဟုတ် EKG): ဤစစ်ဆေးမှုသည် မြန်ဆန်ပြီး နာကျင်မှုမရှိဘဲ နှလုံး၏ လျှပ်စစ်စီးဆင်းမှု လှုပ်ရှားမှုကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ လျှပ်ကူးပစ္စည်း (Electrodes) များကို လက်၊ ခြေထောက်နှင့် ရင်ဘတ်တို့တွင် ကပ်၍ ကွန်ပျူတာနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ရလဒ်များကို ဖော်ထုတ်ပါသည်။ နှလုံးခုန်နှုန်း အလွန်မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်နှေးခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ECG ဖြင့် သိရှိနိုင်ပြီး ဆရာဝန်မှ နှလုံးကြွက်သား ထူထဲခြင်း (Hypertrophy) ၏ လက္ခဏာများကိုလည်း စစ်ဆေးဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
• နှလုံးပုံရိပ်ဖော် အာထရာဆောင်း (Echocardiogram): အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ နှလုံး၏ အရွယ်အစား၊ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လှုပ်ရှားမှုများကို မြင်တွေ့နိုင်သော စစ်ဆေးမှု ဖြစ်သည်။ နှလုံးအခန်းများအတွင်း သွေးစီးဆင်းမှုကို ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း မည်မျှထိရောက်သည်ကို ဆန်းစစ်နိုင်ပါသည်။
• ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် နှလုံးစစ်ဆေးခြင်း (Stress tests): ပုံမှန်အားဖြင့် လမ်းလျှောက်စက် (Treadmill) သို့မဟုတ် စက်ဘီးစီးရင်း နှလုံးခုန်နှုန်းကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် နှလုံး၏ တုံ့ပြန်ပုံကို အကဲဖြတ်ရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု မပြုလုပ်နိုင်သူများအတွက်မူ နှလုံးအပေါ် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှုပေးသည့် ဆေးဝါးများကို အသုံးပြု၍ စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
• နှလုံးကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT Scan) သို့မဟုတ် သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI): CT scan ရိုက်စဉ်တွင် လူနာသည် ဒိုးနတ်ပုံစံ စက်အတွင်းရှိ စားပွဲပေါ်တွင် လဲလျောင်းနေရမည်ဖြစ်ပြီး စက်အတွင်းရှိ အိပ်စ်ရေးပြွန်သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပတ်၍ ရင်ဘတ်နှင့် နှလုံးပုံရိပ်များကို ရိုက်ကူးမည် ဖြစ်သည်။ နှလုံး MRI ရိုက်စဉ်တွင်မူ လူနာသည် ပြွန်ပုံစံစက်အတွင်းသို့ လျှောဝင်သွားသော စားပွဲပေါ်တွင် လဲလျောင်းရပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကာ နှလုံး၏ အသေးစိတ်ပုံရိပ်များကို ဖော်ထုတ်ပေးပါသည်။
• နှလုံးသွေးကြောအတွင်း ပိုက်ထည့်၍ စစ်ဆေးခြင်း (Cardiac catheterization): ဆရာဝန်သည် လက်မောင်း သို့မဟုတ် ပေါင်ခြံရှိ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် သေးငယ်သော ပိုက်ပျော့ (Catheter) ကို နှလုံးသွေးကြောအထိ ထည့်သွင်းပြီး ဆိုးဆေး (Dye) ထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ နှလုံးသွေးကြောများကို အိပ်စ်ရေးတွင် ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့ရပါသည်။ ဤနည်းလမ်းဖြင့် နှလုံးအခန်းများအတွင်းရှိ ဖိအားနှင့် နှလုံး၏ သွေးညှစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာနိုင်သလို လိုအပ်ပါက နှလုံးတစ်ရှူးအနည်းငယ်ကို ယူ၍ စစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) ကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
• မျိုးရိုးဗီဇ စစ်ဆေးခြင်း (Genetic examination): နှလုံးကြီးခြင်းသည် မျိုးရိုးလိုက်သော ရောဂါအခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်း ဟုတ်၊ မဟုတ် သိရှိရန် စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။

ကုသခြင်း

နှလုံးကြီးခြင်းအတွက် သင့်လျော်သော ကုသမှုသည် ၎င်းကိုဖြစ်စေသည့် အခြေခံအကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းအပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် တိကျသောအကြောင်းရင်းကို သိရှိပြီးပါက ကုသမှုအစီအစဉ်ကို လိုအပ်သလို စနစ်တကျ ရေးဆွဲနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ဆေးဝါးဖြင့် ကုသခြင်း (Medications)

နှလုံးကြွက်သားရောဂါ (Cardiomyopathy) သို့မဟုတ် အခြားသော နှလုံးဝေဒနာတစ်ခုခုကြောင့် နှလုံးကြီးခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါက ဆရာဝန်မှ အောက်ပါဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည် –

• ဆီးဆေးများ (Diuretics): ဤဆေးများသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ဆားနှင့် ရေဓာတ်ပမာဏကို လျှော့ချပေးခြင်းဖြင့် သွေးတိုးကျစေရန် ကူညီပေးပါသည်။
• အခြားသော သွေးတိုးကျဆေးများ: သွေးပေါင်ချိန်ကို လျှော့ချရန်နှင့် နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ဘီတာဘလော့ကာ (Beta blockers)၊ ACE inhibitors သို့မဟုတ် ARBs ဆေးဝါးများကို ဆရာဝန်မှ ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။
• သွေးကျဲဆေးများ (Blood thinners): နှလုံးရပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် သွေးခဲခြင်းအန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန်အတွက် သွေးကျဲဆေး (Anticoagulants) များကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• နှလုံးခုန်နှုန်းထိန်းဆေးများ: နှလုံးခုန်နှုန်း ပုံမှန်ဖြစ်စေရန်အတွက် (Anti-arrhythmics) ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုပါသည်။

ခွဲစိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလုပ်ငန်းစဉ်များ (Surgery or other procedures)

ဆေးဝါးဖြင့် ကုသ၍ မထိရောက်ပါက နှလုံးကြီးခြင်းကို ကုသရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကိရိယာများ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည် –

• နှလုံးခုန်စက် (Pacemaker): နှလုံးခုန်စက်ဆိုသည်မှာ ညှပ်ရိုးအနီးတွင် ထည့်သွင်းရသော သေးငယ်သည့် ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ နှလုံးခုန်နှုန်း အလွန်နှေးနေပါက သို့မဟုတ် ရပ်သွားပါက နှလုံးကို ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်ခုန်စေရန် ဤစက်မှ လျှပ်စစ်လှုံ့ဆော်မှုများ ပေးပို့ပါသည်။
• နှလုံးခုန်နှုန်းထိန်းစက် (ICD): နှလုံးကြီးခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်သော နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်သည့် ဝေဒနာများ ခံစားရပါက သို့မဟုတ် ရုတ်တရက် သေဆုံးနိုင်ခြေရှိပါက ခွဲစိတ်ဆရာဝန်မှ ဤစက်ကို ထည့်သွင်းပေးပါလိမ့်မည်။ ၎င်းသည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို အစဉ်မပြတ် စောင့်ကြည့်နေပြီး ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေကို သိရှိပါက လျှပ်စစ်ရှော့ခ် (Shock) ပေး၍ နှလုံးခုန်နှုန်းကို ပြန်လည်ထိန်းညှိပေးပါသည်။
• နှလုံးအဆို့ရှင် ခွဲစိတ်ခြင်း: နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါကြောင့် နှလုံးကြီးခြင်းဖြစ်ပါက ပျက်စီးနေသော အဆို့ရှင်ကို ပြုပြင်ရန် သို့မဟုတ် အစားထိုးရန် ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• နှလုံးသွေးကြော ကျော်ဖြတ်ခွဲစိတ်ခြင်း (Coronary bypass): နှလုံးသွေးကြောများ ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် နှလုံးကြီးခြင်း ဖြစ်ပါက သွေးစီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းသစ် ဖော်ဆောင်ရန်အတွက် ဤခွဲစိတ်မှုကို ပြုလုပ်ပါသည်။
• နှလုံးကူစက် (LVAD): နှလုံးပျက်စီးခြင်း (Heart failure) ခံစားနေရသူများတွင် နှလုံးမှ သွေးညှစ်ထုတ်မှုကို ကူညီရန် ဤစက်ကို ထည့်သွင်းနိုင်ပါသည်။ ၎င်းကို နှလုံးအစားထိုးကုသမှု ခံယူရန် စောင့်ဆိုင်းနေစဉ်အတွင်း သော်လည်းကောင်း၊ ရေရှည်ကုသမှုအဖြစ် သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။
• နှလုံးအစားထိုး ကုသခြင်း (Heart transplant): အခြားကုသမှုများအားလုံးဖြင့် ကုသ၍မရနိုင်တော့သော အခြေအနေမျိုးတွင် နောက်ဆုံးရွေးချယ်မှုအဖြစ် နှလုံးအစားထိုးခြင်းကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် အလှူရှင်နှလုံး ရရှိနိုင်မှုမှာ အကန့်အသတ်ရှိသောကြောင့် စောင့်ဆိုင်းရသည့် ကာလမှာ အလွန်ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။

Doctors who treat this condition