နှလုံးကြွက်သားပွခြင်း

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

နှလုံးကြွက်သားပွခြင်း (dilated cardiomyopathy) ကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် ဆေးရာဇဝင်ကို ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ကိုယ်ကာယစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတွင် နှလုံးနှင့် အဆုတ်အတွင်း အရည်များ စုနေခြင်း ရှိမရှိ နားထောင်စစ်ဆေးခြင်းများ ပါဝင်နိုင်သည်။ ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုကို အကဲဖြတ်ရန်နှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများက ကုသမှုတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် အောက်ပါစမ်းသပ်မှုများ လိုအပ်နိုင်ပါသည် –

• သွေးစစ်ဆေးခြင်း – နှလုံးကြွက်သားပွခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် ပိုးဝင်ခြင်းများ၊ ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ဆီးချိုရောဂါနှင့် သံဓာတ်လွန်ကဲခြင်း (hemochromatosis) ကဲ့သို့သော ဝေဒနာများကို သွေးစစ်ခြင်းဖြင့် သိရှိနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့ကို ရှာဖွေရန် သွေးစစ်ဆေးမှု အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
• Echocardiogram – ၎င်းသည် နှလုံး၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို အာထရာဆောင်း (ultrasound) ရိုက်၍ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှလုံးနှင့် နှလုံးအဆို့ရှင်များအတွင်း သွေးစီးဆင်းပုံကို ဖော်ပြပေးပြီး ဘယ်ဘက်နှလုံးအောက်ခန်း ကျယ်နေခြင်းကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ ဤစစ်ဆေးမှုတွင် ဆရာဝန်သည် ရင်ဘတ်ပေါ်၌ လက်ကိုင်ကိရိယာတစ်ခု တင်ထားပြီး အသံလှိုင်းများကို အသုံးပြုကာ နှလုံးအဆို့ရှင်များနှင့် နှလုံးခန်းများ၏ ပုံရိပ်များကို ရယူပါသည်။ Echocardiogram သည် နှလုံးကြွက်သားပွခြင်းကို ရှာဖွေရန် အဓိကအသုံးပြုသော စမ်းသပ်မှု ဖြစ်ပါသည်။
• ရင်ဘတ် X-ray – ရင်ဘတ် X-ray သည် နှလုံးနှင့် အဆုတ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို ဖော်ပြပေးသည်။ ၎င်းသည် အဆုတ်အတွင်း သို့မဟုတ် အဆုတ်ပတ်လည်တွင် အရည်များ ရှိနေခြင်းကိုလည်း ပြသနိုင်ပါသည်။
• Electrocardiogram (ECG သို့မဟုတ် EKG) – EKG စစ်ဆေးမှုသည် နှလုံးပြဿနာကို ရှာဖွေရန် အချက်အလက်များကို လျင်မြန်စွာ စုဆောင်းပေးနိုင်သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရင်ဘတ်နှင့် ခြေလက်များတွင် တပ်ဆင်ထားသော လျှပ်ခေါင်းများမှတစ်ဆင့် နှလုံး၏ လျှပ်စစ်လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်ပေးပါသည်။ ၎င်းမှရရှိသော ပုံစံများသည် နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်းတို့ကို ရောဂါရှာဖွေရာတွင် ကူညီပေးနိုင်ပြီး နှလုံးခုန်နှုန်း မည်မျှမြန်သည် သို့မဟုတ် နှေးသည်ကိုလည်း ပြသနိုင်ပါသည်။
• Holter monitor – ဤကိရိယာသည် ၂၄ နာရီ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ နှလုံး၏ လှုပ်ရှားမှုများကို အဆက်မပြတ် မှတ်တမ်းတင်ပေးပါသည်။ ၎င်းသည် သယ်ဆောင်သွား၍ရသော ECG ကိရိယာဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အိတ်ကပ်ထဲ ထည့်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ခါးပတ်၊ ပခုံးသိုင်းကြိုးတို့တွင် တပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• Exercise stress test – ဤစစ်ဆေးမှုကို လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း စမ်းသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် နှလုံး၏ တုံ့ပြန်ပုံကို သိရှိနိုင်ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ငြိမ်နေသော စက်ဘီးစီးခြင်း သို့မဟုတ် စက်ပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နေစဉ် ECG ရိုက်၍ နှလုံး၏ လှုပ်ရှားမှုကို စောင့်ကြည့်ပါသည်။ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန် ခက်ခဲသူများအတွက် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သကဲ့သို့ နှလုံးကို လှုံ့ဆော်ပေးသော ဆေးကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
• နှလုံးကို CT သို့မဟုတ် MRI ရိုက်ခြင်း – Cardiac MRI တွင် သံလိုက်စက်ကွင်းနှင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများကို အသုံးပြုပါသည်။ Cardiac CT scan သည် X-ray ရုပ်ပုံများကို အစဉ်လိုက်ရယူခြင်းဖြင့် နှလုံး၏ အသေးစိတ်ပုံရိပ်များကို ဖော်ထုတ်ပေးသည်။ ဤပုံရိပ်ဖော်နည်းလမ်းများသည် နှလုံးခန်းများ၏ အရွယ်အစားနှင့် သွေးညှစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို သိရှိစေနိုင်ပါသည်။
• နှလုံးအတွင်း ပိုက်ထည့်၍ စစ်ဆေးခြင်း (Cardiac catheterization) – နှလုံးကြွက်သား ပျက်စီးမှုကို အကဲဖြတ်ရန် ဤနည်းလမ်းဖြင့် တစ်ရှူးနမူနာ (biopsy) ရယူနိုင်ပါသည်။ ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွင် ပိုက်ငယ် (catheter) တစ်ခုကို ပေါင်ခြံရှိ သွေးကြောမှတစ်ဆင့် နှလုံးဆီသို့ လမ်းညွှန်ထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ နှလုံးသွေးကြောများကို X-ray ပေါ်တွင် ပိုမိုကြည်လင်စွာ မြင်တွေ့နိုင်ရန် ပိုက်မှတစ်ဆင့် ဆေးရောင် (dye) ထိုးသွင်းပါသည်။
• မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် အကြံဉာဏ်ရယူခြင်း – မိသားစုဝင်များ သို့မဟုတ် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် နှလုံးကြွက်သားရောဂါသည် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းကြောင့် ဟုတ်မဟုတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်ပါသည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

နှလုံးကြွက်သားပွခြင်းအတွက် ကုသမှုနည်းလမ်း အမျိုးမျိုးရှိပါသည်။ ၎င်းတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်ခြင်းနှင့် သွေးညှစ်ထုတ်ခြင်းကို အထောက်အကူပြုမည့် စက်ပစ္စည်းများ ထည့်သွင်းရန် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန်၊ သွေးစီးဆင်းမှုကို ကောင်းမွန်စေရန်နှင့် နှလုံးထပ်မံပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းပေါ် မူတည်၍လည်း ကုသမှုနည်းလမ်းများ ကွာခြားနိုင်ပါသည်။

• ဆေးဝါးများ – နှလုံးလုပ်ဆောင်ချက် ကောင်းမွန်စေရန် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်းသည် ပထမဦးဆုံး အဆင့်ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါအခြေအနေကို ကုသရန် ဆေးတစ်မျိုး သို့မဟုတ် တစ်မျိုးထက်ပို၍ ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိန်းညှိပေးခြင်း၊ နှလုံးညှစ်အား ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ သွေးဖိအားကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ပိုလျှံနေသော အရည်များကို ဖယ်ရှားပေးခြင်းတို့တွင် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ ထိုဆေးဝါးများတွင် –
  • သွေးတိုးကျဆေးများ – Beta-blockers, ACE inhibitors နှင့် ARBs တို့သည် သွေးဖိအားကို လျှော့ချရန်၊ သွေးစီးဆင်းမှု ကောင်းမွန်စေရန်နှင့် နှလုံးအပေါ် ဝန်ပိမှုကို လျှော့ချရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသော ဆေးများ ဖြစ်ပါသည်။
  • ဆီးဆေးများ (Diuretics) – ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ပိုလျှံနေသော အရည်နှင့် ဆားဓာတ်များကို ဖယ်ရှားပေးပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အရည်များ အလွန်အမင်း စုနေခြင်းကြောင့် နှလုံးဝန်ပိခြင်းနှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။
  • Sacubitril/valsartan – ဤဆေးကို နာတာရှည် နှလုံးပျက်စီးခြင်း ခံစားနေရသူများကို ကုသရန် ညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် နှလုံးမှ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးသို့ သွေးပိုမို ထိရောက်စွာ လည်ပတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
  • Digoxin – ဤဆေးသည် နှလုံးပျက်စီးခြင်း၏ လက္ခဏာများကို သက်သာစေပြီး လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပိုမိုလွယ်ကူစေသည်။ ၎င်းသည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို နှေးစေပြီး နှလုံးကြွက်သား ညှစ်အားကို ကောင်းမွန်စေသည်။
  • Ivabradine – နှလုံးကြွက်သားပွခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နှလုံးပျက်စီးခြင်းကို ကုသရန် ဤဆေးကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
  • သွေးကျဲဆေးများ (Anticoagulants) – ဤဆေးများသည် သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးပါသည်။
• ခွဲစိတ်ကုသမှု သို့မဟုတ် အခြားလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ – ပြင်းထန်သော နှလုံးကြွက်သားပွခြင်းသည် နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ နှလုံးခုန်နှုန်းကို ထိန်းညှိရန် သို့မဟုတ် သွေးညှစ်ထုတ်ရာတွင် ကူညီရန် စက်ပစ္စည်းတစ်ခု ထည့်သွင်းရန် ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ဆေးဝါးများနှင့် အခြားကုထုံးများ ထိရောက်မှုမရှိတော့မှသာ နှလုံးအစားထိုးခြင်းကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

နှလုံးကြွက်သားပွခြင်းကို ကုသရန် စက်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး ရှိပါသည် –

• Biventricular pacemaker – ဤစက်သည် နှလုံးပျက်စီးပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်သူများကို ကူညီရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှလုံး၏ အောက်ခန်းနှစ်ခုလုံးကို လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ပေးခြင်းဖြင့် နှလုံး၏ ညှစ်ထုတ်နိုင်စွမ်းကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေပါသည်။
• Implantable cardioverter-defibrillators (ICD) – နှလုံးကြွက်သားရောဂါကြောင့် နှလုံးရပ်သွားစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသော နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်ခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤစက်သည် နှလုံးခုန်နှုန်းနှင့် ပုံစံကို အဆက်မပြတ် စောင့်ကြည့်ပေးပြီး လိုအပ်သောအခါတွင် လျှပ်စစ်ရှော့ခ် (electric shock) ပေး၍ ကုသပေးပါသည်။
• Left ventricular assist devices (LVAD) – နှလုံးအစားထိုးရန် စောင့်ဆိုင်းနေစဉ်အတွင်း ရေရှည် သို့မဟုတ် ရေတိုကုသမှုအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ဤစက်သည် အားနည်းနေသော နှလုံးကို ပိုမိုထိရောက်စွာ သွေးညှစ်ထုတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။ အခြားကုသမှုများ မထိရောက်သောအခါတွင် LVAD ကို အသုံးပြုရန် အကြံပြုလေ့ရှိပါသည်။

Doctors who treat this condition