မူလစဖြစ်သည့်နေရာ ရှာမတွေ့သော ကင်ဆာ

ရောဂါရှာဖွေခြင်း (Diagnosis)

မူလနေရာ ရှာမတွေ့သော ကင်ဆာကို ရောဂါအမည်သတ်မှတ်ရန်အတွက် ရောဂါလက္ခဏာများကို ဆန်းစစ်ခြင်း၊ လူနာ၏ ဆေးရာဇဝင်၊ လက်ရှိသောက်သုံးနေသော ဆေးဝါးများ၊ ဗီတာမင်များ၊ အားဆေးများနှင့် အခြားကုသမှုများကို အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းတို့ လိုအပ်ပါသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာစစ်ဆေးမှုတွင် ထိခိုက်နေသော နေရာကို ကြည့်ရှုခြင်း၊ အကျိတ်များ၊ ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရာများကို ရှာဖွေခြင်းတို့ ပါဝင်လေ့ရှိပါသည်။

အောက်ပါ စစ်ဆေးမှုများနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ လိုအပ်နိုင်ပါသည် –

• ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးခြင်း: စကန်ဖတ်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းပိုင်း အသေးစိတ်ပုံရိပ်များကို ရရှိနိုင်ပါသည်။ စီတီစကန် (CT)၊ သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI)၊ ပက်စကန် (PET)၊ ရင်သားဓာတ်မှန် (Mammogram) နှင့် အိပ်စရေး (X-ray) တို့မှာ လိုအပ်နိုင်သော စစ်ဆေးမှုများ ဖြစ်ပါသည်။
• အသားစယူ စစ်ဆေးခြင်း (Biopsy): အကျိတ်တွေ့ရှိပါက သို့မဟုတ် ကနဦးစစ်ဆေးမှုများအရ ကင်ဆာဟု သံသယရှိပါက အသားစယူ စစ်ဆေးပါမည်။ ၎င်းသည် ကင်ဆာဟုတ်၊ မဟုတ်နှင့် မည်သည့်နေရာမှ စတင်သနည်းဆိုသည်ကို သိရှိရန် ဆဲလ် သို့မဟုတ် တစ်ရှူးအချို့ကို ထုတ်ယူ၍ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အရေပြားမှတစ်ဆင့် အပ်ဖြင့် စုပ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်စဉ် ထုတ်ယူခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• မူလကင်ဆာကို ရှာဖွေရန် စစ်ဆေးမှုများ: ကင်ဆာစတင်ရာ မူလနေရာကို ရှာဖွေရန် ဆရာဝန်အား ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ မူလကင်ဆာကျိတ်ကို ရှာတွေ့ပါက “မူလနေရာ ရှာမတွေ့သော ကင်ဆာ” ဟု ဆက်လက်သတ်မှတ်မည် မဟုတ်တော့ပါ။ ကနဦးစစ်ဆေးမှုများအရ ကင်ဆာဆဲလ်များသည် အခြားနေရာမှ လာသည်ဟု သိရှိပါက မူလနေရာကို သိရှိရန် ထပ်မံစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရနိုင်ပါသည်။

စစ်ဆေးမှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည် –

• ကိုယ်ခန္ဓာကို အသေးစိတ်စစ်ဆေးခြင်း: ကင်ဆာလက္ခဏာများ ရှိ၊ မရှိ သေချာစွာ စစ်ဆေးပါမည်။
• ပုံရိပ်ဖော် လေ့လာမှုများ: စီတီစကန် (CT) နှင့် ပက်စကန် (PET) တို့သည် ပုံမှန်မဟုတ်သော နေရာများ၊ ကင်ဆာမည်မျှ ပျံ့နှံ့နေပြီး မည်သည့်နေရာမှ စတင်နိုင်သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို ပေးနိုင်ပါသည်။
• သွေးစစ်ဆေးခြင်း: ခန္ဓာကိုယ်ရှိ တစ်ရှူးများနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများမှ သွေးကြောထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သော ဓာတုပစ္စည်းများ ပုံမှန်ထက် များနေခြင်း သို့မဟုတ် နည်းနေခြင်း ရှိ၊ မရှိ စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကဲ့သို့သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို သိရှိနိုင်စေပြီး ကင်ဆာကြောင့် ထိခိုက်မှု ရှိ၊ မရှိကို ဆရာဝန်အား အချက်အလက် ပေးနိုင်ပါသည်။
  • ကင်ဆာအမှတ်အသား (Tumor Marker) စစ်ဆေးခြင်း: အချို့သော ကင်ဆာအမျိုးအစားများမှ ထုတ်လွှတ်သော ဓာတုပစ္စည်းများကို စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ရောဂါရှာဖွေရန် အထောက်အကူ ရနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ – ဆီးကျိတ်ကင်ဆာအတွက် PSA၊ အသည်းကင်ဆာအတွက် AFP နှင့် သားဥအိမ်ကင်ဆာအတွက် CA-125 တို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
• မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Endoscopy): မှန်ပြောင်းကို အသုံးပြု၍ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် တစ်ရှူးများကို စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မှန်ပြောင်းသည် သေးသွယ်သော ပိုက်ပုံစံဖြစ်ပြီး မီးချောင်း၊ မှန်ဘီလူးနှင့် အသားစယူရန် ကိရိယာတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းကို ပါးစပ်မှတစ်ဆင့် အဆုတ်၊ အစာပြွန်၊ အစာအိမ်၊ အသည်း သို့မဟုတ် အူသိမ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းနိုင်သလို၊ စအိုမှတစ်ဆင့် အူမကြီးကိုလည်း စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။
• အဆင့်မြင့် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ခြင်း: ရောဂါဗေဒပညာရှင်သည် အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းများ၊ ဆိုးဆေးများနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများကို အသုံးပြု၍ ဆဲလ်များ၏ ဒီအန်အေ (DNA) ပြောင်းလဲမှုများကို စစ်ဆေးပါမည်။ အချို့သော ဆဲလ်ပြောင်းလဲမှုများသည် ကင်ဆာအမျိုးအစားများနှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် ရောဂါရှာဖွေရန် ပိုမိုတိကျသော အချက်အလက်များကို ရရှိနိုင်ပါသည်။

ကုသခြင်း (Treatment)

မူလနေရာ ရှာမတွေ့သော ကင်ဆာသည် ပျံ့နှံ့နေပြီဖြစ်ပြီး မူလနေရာကိုလည်း မသိနိုင်သဖြင့် ကုသမှုမှာ လက်ရှိသိရှိထားသော အချက်အလက်များနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံး ကင်ဆာအမျိုးအစားအပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ကုသမှုပုံစံကို လူနာ၏ အခြေအနေနှင့် စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်မှုများအပေါ် မူတည်၍ စီစဉ်ပါမည်။

အဖြစ်များသော ကုသမှု နည်းလမ်းများမှာ –

• ကီမိုဆေးသွင်း ကုသခြင်း (Chemotherapy): ကင်ဆာသည် တစ်နေရာထက်မက ပျံ့နှံ့နေသည်ဟု သံသယရှိပါက ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုပါသည်။ ကင်ဆာဆဲလ်များကို သေစေမည့် ဆေးဝါးများကို အကြောဆေး သို့မဟုတ် သောက်ဆေးပုံစံဖြင့် ပေးနိုင်ပါသည်။
• ဓာတ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ကုသခြင်း (Radiation Therapy): ကင်ဆာသည် တစ်နေရာတည်းတွင်သာ ရှိနေသည်ဟု ယူဆရပါက ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်းသည် ကင်ဆာကျိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော နာကျင်ခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများကိုလည်း သက်သာစေနိုင်ပါသည်။ အိပ်စရေး (X-rays) နှင့် ပရိုတွန် (Protons) ကဲ့သို့သော စွမ်းအင်မြင့် ရောင်ခြည်များဖြင့် ကင်ဆာဆဲလ်များကို သေစေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
• ခွဲစိတ်ကုသခြင်း: ကင်ဆာသည် ပြန်ရည်ကျိတ် သို့မဟုတ် အသည်းကဲ့သို့သော တစ်နေရာတည်းတွင်သာ ရှိနေပါက ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုပါသည်။ ဆရာဝန်သည် ကင်ဆာကျိတ်နှင့်အတူ ၎င်းပတ်ပတ်လည်ရှိ ကျန်းမာသော တစ်ရှူးအနည်းငယ်ကိုပါ ဖယ်ရှားပါမည်။ ကျန်ရှိနေသော ကင်ဆာဆဲလ်များကို သေစေရန် ဓာတ်ရောင်ခြည် သို့မဟုတ် ကီမိုဆေးသွင်းခြင်းနှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်နိုင်ပါသည်။
• ဝေဒနာသက်သာစေသော ကုသမှု (Palliative care): ၎င်းကို ခွဲစိတ်ခြင်း၊ ကီမိုသွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသခြင်းတို့နှင့်အတူ တွဲဖက်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိပါသည်။ ဤကုသမှုသည် ကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သော နာကျင်မှုနှင့် အခြားလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် အဓိကထားပါသည်။ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များက လူနာ၊ မိသားစုဝင်များနှင့် ဆရာဝန်များအကြား ပူးပေါင်း၍ အကောင်းဆုံးသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပေးအပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

Doctors who treat this condition