အကျဉ်းချုပ်အကြောင်းအရာ

ဘားဂါးရောဂါ သို့မဟုတ် သွေးကြောရောင်ရမ်းပိတ်ဆို့ခြင်း ဆိုသည်မှာ လက်မောင်း၊ ခြေထောက်၊ လက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများရှိ သွေးကြောများကို အဓိကထိခိုက်စေသော ရှားပါးသည့် အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤရောဂါသည် သွေးကြောများရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး သွေးစီးဆင်းမှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် သွေးခဲများဖြစ်ပေါ်လာကာ သွေးကြောများအတွင်း ပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

ဘားဂါးရောဂါသည် နာကျင်ခြင်းနှင့် တစ်ရှူးများပျက်စီးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေပြီး ၎င်းသည် လက်ချောင်း၊ ခြေချောင်းများမှ စတင်ကာ လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားတတ်သည်။ များသောအားဖြင့် ဘားဂါးရောဂါ၏ ကနဦးလက္ခဏာများကို ခြေထောက်တွင် စတင်တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ သွေးစီးဆင်းမှုမရှိခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အရေပြားတစ်ရှူးများ ပျက်စီးသွားပြီး ပိုးဝင်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ရှူးများ ပုပ်သွားခြင်း တို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

ဘားဂါးရောဂါ၏ လက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်ဆက်သောက်နေသူများသည် နောက်ဆုံးတွင် ထိခိုက်နေသော လက်ချောင်း၊ ခြေချောင်းများကို ဖြတ်ထုတ်ရန် ခွဲစိတ်မှု လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ဤရောဂါသည် ဆေးလိပ်သောက်သူများ သို့မဟုတ် ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်းကဲ့သို့သော အမျိုးမျိုးသော ဆေးရွက်ကြီးအသုံးပြုသူများတွင် အဓိကဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

ရောဂါလက္ခဏာများ

လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်များတွင် ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်းသည် ဘားဂါးရောဂါ၏ ပထမဆုံးလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤနာကျင်မှုသည် ခန္ဓာကိုယ်အနားယူနေစဉ်တွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ လက္ခဏာများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာတတ်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်၊

  • လက်ချောင်း သို့မဟုတ် ခြေချောင်းများ ထုံကျဉ်ခြင်း၊ ကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း။ Raynaud’s syndrome (ရေနိုးရောဂါစု)၊ ၎င်းသည် လက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများရှိ သွေးကြောငယ်များကို ထိခိုက်စေသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ အအေးနှင့် ထိတွေ့သောအခါ လက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများသည် ဖြူသွားပြီးနောက် ပြာသွားတတ်သည်။ အရေပြားအရောင်မှာ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အသားအရေပေါ်မူတည်၍ သိသာမှု ကွာခြားနိုင်ပါသည်။
  • လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် အရေပြားအရောင် ပြောင်းလဲခြင်း။ အရေပြားသည် မီးခိုးဖျော့ရောင်၊ အနီရောင် သို့မဟုတ် အပြာရောင် သို့ ပြောင်းသွားနိုင်သည်။
  • လမ်းလျှောက်သောအခါ ခြေချင်းဝတ်၊ ခြေဖဝါး သို့မဟုတ် ခြေထောက်များ နာကျင်ခြင်း။
  • လက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများတွင် အနာများဖြစ်ခြင်း။
  • သွေးခဲကြောင့် အရေပြားအောက်ရှိ သွေးပြန်ကြောများ ရောင်ရမ်းခြင်း။
  • ကြွက်တက်ခြင်း။
  • တစ်ရှူးများ ပုပ်သွားခြင်း။

အကယ်၍ လက္ခဏာတစ်စုံတစ်ရာကို ဆက်တိုက်ခံစားနေရပါက သို့မဟုတ် ဘားဂါးရောဂါရှိသည်ဟု သံသယရှိပါက တိကျသောရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် သင့်တော်သောကုသမှုများရရှိရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီရယူသင့်ပါသည်။

အကြောင်းရင်းများ

ဘားဂါးရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် တိကျသောအကြောင်းရင်းကို သုတေသနပညာရှင်များက အမျိုးမျိုးယူဆထားကြသော်လည်း အတိအကျမသိရသေးပါ။ အဓိကယူဆချက်တစ်ခုမှာ ဆေးရွက်ကြီးတွင်ပါဝင်သော ဓာတုပစ္စည်းများသည် သွေးကြောနံရံအတွင်းပိုင်းကို ပျက်စီးစေပြီး ဘားဂါးရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို အားပေးခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားယူဆချက်တစ်ခုမှာ ဤရောဂါသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်က မိမိခန္ဓာကိုယ်ရှိ ကျန်းမာသောတစ်ရှူးများကို မှားယွင်းတိုက်ခိုက်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် အချို့သောသူများတွင် ဘားဂါးရောဂါဖြစ်ပွားရန် ပိုမိုလွယ်ကူစေသည့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာအချက်များ ရှိနေနိုင်သည်ဟုလည်း သုတေသနပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။

ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အချက်များ

ဘားဂါးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည့် အချက်များစွာရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်၊

  • အသက်အရွယ်၊ အသက် ၂၀ နှင့် ၄၅ နှစ်ကြားရှိသူများတွင် ဤရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။
  • လိင်၊ အမျိုးသားများ သို့မဟုတ် မွေးရာပါ အမျိုးသားလိင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူများတွင် ဘားဂါးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်မားသည်။
  • ဆေးရွက်ကြီးအသုံးပြုခြင်း၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ စီးကရက်သောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်း/ဝါးခြင်း ပြုလုပ်သူများသည် ဘားဂါးရောဂါ ဖြစ်ပွားရန် လွယ်ကူသည်။
  • ဆေးခြောက်အသုံးပြုခြင်း၊ ဆေးခြောက်ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသုံးပြုခြင်းသည် ဘားဂါးရောဂါတွင် တွေ့ရသည့်အတိုင်း သွေးကြောဆိုင်ရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှုများကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ခြေ မြင့်တက်စေပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်း

ဘားဂါးရောဂါကို စစ်ဆေးမှုတစ်ခုတည်းဖြင့် အတည်ပြု၍မရနိုင်ပါ။ သို့သော် ဆင်တူသောလက္ခဏာများ ဖြစ်စေနိုင်သည့် အခြားအဖြစ်များသော ရောဂါများကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

ဆရာဝန်သည် အောက်ပါစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်၊

  • သွေးစစ်ခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးခဲခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် သွေးလေးဖက်နာ (Lupus) သို့မဟုတ် အရေပြားတင်းမာသည့်ရောဂါ (Scleroderma) ကဲ့သို့သော ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများကို သွေးစစ်ခြင်းဖြင့် သိရှိနိုင်ပါသည်။
  • လက်နှင့် ခြေထောက်ရှိ သွေးလွှတ်ကြောများကို စစ်ဆေးခြင်း၊ ဤစစ်ဆေးမှုကို သွေးကြောဆိုင်ရာ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း သွေးဖိအားတိုင်းကိရိယာနှင့် အာထရာဆောင်းပုံရိပ်ဖော်ခြင်းတို့ကို အသုံးပြု၍ လက်နှင့် ခြေထောက်များအတွင်း သွေးစီးဆင်းပုံကို လေ့လာပါသည်။ အရေပြားသို့ သွေးစီးဆင်းမှုကို ဆန်းစစ်သည့် အခြားစစ်ဆေးမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
  • ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးခြင်း၊ ပုံရိပ်များ မရိုက်ကူးမီ သွေးကြောအတွင်းသို့ ဆေးသွင်းခြင်း (Dye) ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းဆေးသည် ဓာတ်ပုံများတွင် သွေးလွှတ်ကြောများကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့စေသည်။ ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT) သို့မဟုတ် သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) များဖြင့် သွေးလွှတ်ကြောများအတွင်း သွေးစီးဆင်းမှု ပမာဏကို တိုင်းတာနိုင်ပါသည်။
  • သွေးကြောဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Angiogram)၊ ၎င်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ သွေးကြောများနှင့် သွေးစီးဆင်းမှုကို ဖော်ပြပေးသော ပုံရိပ်ဖော်စစ်ဆေးမှု အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ပိုက်ပျော့လေးကို သွေးကြောအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းပြီး ၎င်းမှတစ်ဆင့် နှလုံးရှိ သွေးလွှတ်ကြောများဆီသို့ ဆေး (Contrast) ပို့လွှတ်ပါသည်။ ဤဆေးကြောင့် ဓာတ်မှန်ပုံရိပ်နှင့် ဗီဒီယိုများတွင် သွေးလွှတ်ကြောများကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သူသည် လက်နှင့် ခြေထောက်ရှိ အလွန်သေးငယ်သော သွေးကြောများအတွင်း ပိတ်ဆို့မှုများကို မြင်တွေ့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ကုသခြင်း

လက်ရှိတွင် ဘားဂါးရောဂါအတွက် တိကျသော ကုသနည်း သို့မဟုတ် ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သည့်နည်းလမ်း မရှိသေးသော်လည်း ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ ဆေးခြောက်နှင့် နီကိုတင်းပါဝင်သော ပစ္စည်းများအပါအဝင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ဖြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နေ့လျှင် ဆေးလိပ်တစ်လိပ်မျှ သောက်ခြင်းကပင် ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ပါသည်။ ဆေးလိပ်ငွေ့တစ်ဆင့်ခံ ရှူရှိုက်မိခြင်းကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

ဘားဂါးရောဂါရှိသူများအတွက် အီးစီးကရက်၊ Vaping နှင့် နီကိုတင်း အစားထိုးပစ္စည်းများကို အသုံးမပြုရန် အကြံပြုထားသည်။ ဤပစ္စည်းများတွင် ပါဝင်သော နီကိုတင်းသည် သွေးကြောများကို လှုံ့ဆော်ပေးပြီး ရောဂါအခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဆေးလိပ်ဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ဆရာဝန်က နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနှင့် မဟာဗျူဟာများကို အကြံပြုနိုင်ပါသည်။

ဆေးရုံ သို့မဟုတ် ကုသရေးစင်တာများရှိ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အထူးအစီအစဉ်များတွင် ပါဝင်ခြင်းသည် အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။ ဤအစီအစဉ်များတွင် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကြာ နေထိုင်ရင်း ဆေးလိပ်သောက်ချင်စိတ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် လမ်းညွှန်မှုနှင့် အကူအညီများ ရယူနိုင်ပါသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆေးလိပ်သောက်ချင်စိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည့် ထိရောက်သော နည်းဗျူဟာများကို သင်ယူနိုင်ပြီး ဆေးလိပ်ကင်းစင်သော ကျန်းမာသည့် လူနေမှုပုံစံကို တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ဘားဂါးရောဂါရှိသူများ ဆေးလိပ်ဖြတ်လိုက်သောအခါ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် တိုးတက်ကောင်းမွန်လာတတ်သည်။ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ရပ်တန့်လိုက်ပါက ရောဂါမှာ ငြိမ်သက်သွားလေ့ရှိသည်။

ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းသည် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်း ဖြစ်သော်လည်း ဘားဂါးရောဂါ၏ လက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် အခြားသော ကုသမှုနည်းလမ်းများလည်း ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းလောက် မထိရောက်သော်လည်း အချို့သော သက်သာမှုများကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်၊

  • ဆေးဝါးများ၊ သွေးကျဲဆေးများ၊ သွေးကြောကျယ်ဆေးများ၊ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများ၊ ပိုးသတ်ဆေးများနှင့် ရောင်ရမ်းမှုကာကွယ်ဆေးများကဲ့သို့သော သီးခြားဆေးဝါးများသည် ရောဂါလက္ခဏာများအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ခံစားနေရပါက Bosentan အမည်ရှိ ဆေးကို အသုံးပြုရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ၎င်းဆေးကို အဓိကအားဖြင့် အဆုတ်အတွင်း သွေးဖိအားတိုးခြင်းအတွက် ခွင့်ပြုထားသော်လည်း အချို့သော လေ့လာမှုများအရ ဘားဂါးရောဂါရှိသူများတွင် သွေးစီးဆင်းမှုကို ကောင်းမွန်စေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ Calcium channel blockers ကဲ့သို့သော သွေးကြောကျယ်ဆေးများသည် သွေးစီးဆင်းမှုကို ကောင်းမွန်စေပြီး သွေးကျဲဆေးများသည် သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ပိုးသတ်ဆေးများကိုမူ အရေပြားအနာများကို ကုသရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။
  • ဖိအားပေးကုသခြင်း ၊ ၎င်းသည် လက်မောင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်ရှိ သွေးစီးဆင်းမှုကို မြှင့်တင်ပေးသော ပုံမှန်ကုသမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိခိုက်နေသော လက် သို့မဟုတ် ခြေတွင် စွပ်ထားသော အစွပ်ကို လေစုပ်စက်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထိုစက်က လေကို အလှည့်ကျသွင်းပေးခြင်းဖြင့် အစွပ်သည် ဖောင်းလာပြီး ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းကို ညင်သာစွာ ညှစ်ပေးသည်။ ဤဖိအားပေးမှုကြောင့် ထိခိုက်နေသောနေရာသို့ သွေးစီးဆင်းမှု မြင့်တက်လာစေပါသည်။
  • ခွဲစိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ ထိခိုက်နေသော လက် သို့မဟုတ် ခြေတွင် ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ရှူးများ ပုပ်သွားခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါက ၎င်းအစိတ်အပိုင်းကို ဖြတ်ထုတ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဘားဂါးရောဂါကြောင့် သွေးစီးဆင်းမှု အလွန်အမင်း လျော့နည်းသွားခြင်းသည် အရေပြားတစ်ရှူးများ ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ပုပ်သွားခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Doctors who treat this condition